آیه ۴۶ سوره زمر

سوره زمر(الزمر)، آیه ۴۶ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۶۳

قُلِ اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ أَنتَ تَحْكُمُ بَيْنَ عِبَادِكَ فِي مَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ

بگو: «خداوندا! ای آفریننده آسمانها و زمین، و آگاه از اسرار نهان و آشکار، تو در میان بندگانت در آنچه اختلاف داشتند داوری خواهی کرد!»

معنی کلمات و عبارات
«أَللَّهُمَّ»: (نگا: آل‌عمران / ، مائده / انفال / ، یونس / ). «فَاطِرَ»: (نگا: انعام / ، یوسف / ابراهیم / ، فاطر / منادا یا صفت (أَللَّهُمَّ) است.
نزول

سال ۱۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۹ رویداد)
نکات آیه
۱ - تعلیم نیایش و ستایش از جانب پروردگار به پیامبر(ص) «قل اللّهمّ» کلمه «اللّهمّ» در زبان عرب، اختصاصاً براى نداى خداوند به وقت دعا به کارمى رود; یعنى، یا اللّه. ۲ - پیامبر(ص)، موظف به ستایش پروردگار و نیایش به درگاه او «قل اللّهمّ» ۳ - ذکر «اللّهمّ»، سرفصل دعا و نیایش مؤمنان با خداوند «قل اللّهمّ» ۴ - ذکر «اللّهمّ» در آغاز، از آداب دعا به درگاه الهى «قل اللّهمّ» ۵ - خداوند، خالق آسمان ها و زمین است. «اللهمّ فاطر السموت و الأرض» ۶ - جهان، داراى آسمان هاى متعدد «السموت» ۷ - خداوند، آگاه به امور «نهان و آشکار» و «غیب و شهود» «علم الغیب و الشهدة» ۸ - علم و آگاهى انسان ها، محدود بوده و همواره پاره اى از حقایق براى آنان ناشناخته خواهد بود. «علم الغیب و الشهدة» برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که نهان و غایب بودن بعضى از امور در مقایسه با آگاهى انسان ها، سنجیده مى شود; وگرنه همه حقایق براى خداوند مشهود و آشکار است. ۹ - جهان هستى، متشکل از حقایق غیبى و ناشناخته و امور محسوس و شناختنى «علم الغیب و الشهدة» ۱۰ - مقتضاى الوهیت حق (اللّه)، توانایى او بر خلق و آگاهى کامل او از غیب و شهود است. «قل اللّهمّ فاطر السموت و الأرض علم الغیب و الشهدة» یادآورى وصف توانایى و آگاهى خداوند، پس از آمدن نام مقدس او (اللّه)، بیانگر مطلب بالا است. ۱۱ - تنها خداوند داور نهایى در حل اختلاف هاى بندگان است. «أنت تحکم بین عبادک فى ما کانوا فیه یختلفون» تقدیم مسندالیه (أنت)، بر خبر فعلى (تحکم) افاده حصر مى کند. ۱۲ - پیامبر(ص)، براى حل اختلاف خود با مشرکان حق گریز، از خداوند کمک خواسته و او را به داورى طلبید. «أنت تحکم بین عبادک فى ما کانوا فیه یختلفون» جمله «أنت تحکم...» براى انشاى دعا است که در قالب جمله خبرى آمده است. ۱۳ - وجود نزاع و اختلاف مستمر میان موحدان و مشرکان در طول تاریخ «أنت تحکم بین عبادک فى ما کانوا فیه یختلفون» آمدن فعل «کانوا» و نیز کاربرد فعل «یختلفون» (به صیغه مضارع) دلالت بر استمرار دارد. ۱۴ - قدرت و علم همه جانبه خداوند، پشتوانه داورى عادلانه او در میان بندگان «قل اللّهمّ فاطر السموت ... علم الغیب و الشهدة أنت تحکم» ذکر داورى خداوند، پس از یاد کردن از خالقیت و علم همه جانبه او، مى تواند گویاى مطلب یاد شده باشد. ۱۵ - یأس پیامبر(ص) از هدایت مشرکان و کافران، در نیمه نخست رسالت (دوره مکه) «أنت تحکم بین عبادک فى ما کانوا فیه یختلفون» درخواست داورى خداوند - که به معناى دخالت خداوند با شکست مشرکان در دنیا و یا کیفر دادن در آخرت است - مى تواند گویاى برداشت یاد شده باشد. ۱۶ - دلدارى خداوند به پیامبر(ص)، در برابر حق ستیزى و دشمنى مشرکان و تهدید آنان به کیفر و عذاب «أنت تحکم بین عبادک فى ما کانوا فیه یختلفون» از تعلیم خداوند به پیامبر(ص)، مبنى بر درخواست داورى از او درباره مشرکان حق ستیز، برداشت بالا به دست مى آید. ۱۷ - ثناى خداوند و ذکر اوصاف او، پیش از اظهار حاجت، امرى شایسته و از آداب دعا است. «قل اللّهمّ فاطر السموت ... علم ... أنت تحکم بین عبادک فى ما کانوا فیه یختلفون»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۲)
  • عالم افرینش، دارای اسمانهای متعدّد+۹ آیه
  • خدا، پدید اورنده اسمان به صورتی ابتکاری و بدون سابقه+۹ آیه
  • خدا، پدید اورنده اسمانها+۹ آیه
  • خداوند، مرجع نهایی حل اختلافات بندگان، در روز قیامت
  • تعلیم روش دعا و نیایش به پیامبر(صلی الله علیه واله) از سوی خداوند+۴ آیه
  • خداوند، افریننده جهان، بدون الگویی از پیش+۷ آیه
  • خداوند، داور مطلق، برای حلّ اختلافات بندگان و جوامع
  • فرمانروایی و قدرت خداوند، پشتوانه حکم و داوری او میان بندگانش+۲ آیه
  • علم همه جانبه خداوند، پشتوانه داوری عادلانه او بین بندگان+۴ آیه
  • تعلیم روش دعا و نیایش به پیامبر(صلی الله علیه واله)، از سوی خداوند+۴ آیه
  • خداوند، پدیداورنده زمین، به صورتی ابتکاری و بدون سابقه+۹ آیه
  • خداوند، خالق و پدیداورنده زمین+۸ آیه
  • شهادت+۶ آیه
  • قضاوت و داوری خداوند، مبتنی بر علم همه جانبه او+۶ آیه
  • قدرت و علم همه جانبه خداوند بر غیب و شهود، پشتوانه داوری عادلانه او در میان بندگان
  • علم غیب به تمام موجودات، در انحصار خدا+۶ آیه
  • خداوند، دارای علم غیب و اگاه به موارد ان+۷ آیه
  • همه مخلوقات و اشیا، در قلمرو علم و اگاهی خدا+۷ آیه
  • علیم / اسماوصفات+۱۱ آیه
  • خداوند، تعلیمدهنده خواستنیها و نیایش و دعا به پیامبر صلی الله علیه و اله+۴ آیه
  • خداوند، اموزشدهنده روش دعا کردن به پیامبر صلی الله علیه و اله+۵ آیه
  • تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان+۱ آیه
واژه‌ها