آیه ۷ سوره حج

سوره حج(الحج)، آیه ۷ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۳۳

وَ أَنَ السَّاعَةَ آتِيَةٌ لاَ رَيْبَ فِيهَا وَ أَنَ اللَّهَ يَبْعَثُ مَنْ فِي الْقُبُورِ

و اینکه رستاخیز آمدنی است، و شکّی در آن نیست؛ و خداوند تمام کسانی را که در قبرها هستند زنده می‌کند.

معنی کلمات و عبارات
«یَبْعَثُ»: دوباره حیات می‌بخشد و زنده می‌گرداند.
نزول
نکات آیه
۱ - جهان کنونى، ناپایدار بوده و به سوى انقراض و فروپاشى در حرکت است. «و أنّ الساعة ءاتیة» «ساعة» به معناى زمان، لحظه و هنگام است «ال» در «الساعة» براى عهد مى باشد و مى تواند به زمان برپایى قیامت اشاره داشته باشد. هم چنین مراد از آن مى تواند لحظه پایان یافتن عمر جهان کنونى و فرا رسیدن زمان فروپاشى نظام آن باشد. برداشت فوق برپایه احتمال دوم است. قابل ذکراست که ذکر جمله «و أن اللّه یبعث من فى القبور» پس از جمله فوق تأییدى بر احتمال دوم است; زیرا در غیر این صورت، محتواى جمله دوم نوعى تکرار جمله اول خواهد بود. ۲ - پایان عمر جهان طبیعت و فرا رسیدن لحظه فروپاشى آن، در نزد خداوند معیّن است. « و أنّ الساعة ءاتیة» «الساعة» (آن هنگام) اشاره به لحظه خاصى دارد که در نزد خداوند مشخص و معیّن است. ۳ - مرگ و خاموشى چراغ زندگى انسان ها و انواع گیاهان، نشانه اى گویا و روشن بر ناپایدار بودن جهان طبیعت و محدود بودن عمر آن. «فإنّا خلقناکم من تراب... من کلّ زوج بهیج ...و أنّ الساعة ءاتیة» جمله «أن الساعة آتیة» عطف بر «أن اللّه هو الحقّ» است و تقدیر آن چنین مى شود: «و ذلک بأن الساعة آتیة». اگر «الساعة» اشاره به لحظه برپا شدن قیامت باشد، «ذلک» به آفرینش انسان از خاک و رویش گیاهان از زمین مرده و بى جان اشاره دارد و اگر «الساعة» اشاره به فرا رسیدن لحظه فروپاشى نظام طبیعت باشد، «ذلک» به وجود مرگ و میر در انسان ها و نباتات اشاره دارد. بنابراین معناى جمله فوق برپایه احتمال اول چنین مى شود: آفرینش انسان و گیاهان از خاک بى جان، حاکى از آن است که آن لحظه (زمان برپایى قیامت) فرا خواهد رسید. بر پایه احتمال دوم نیز معنا چنین مى شود: وجود مرگ در میان انسان ها و انواع گیاهان، نشانگر آن است که عمر این جهان نیز به پایان خواهد رسید و نظام آن فرو خواهد پاشید. برداشت فوق بر پایه احتمال دوم است. ۴ - نشانه هاى محدود بودن عمر نظام طبیعت، چنان روشن است که هیچ تردیدى در آن باقى نمى گذارد. «و أنّ الساعة ءاتیة لاریب فیها» ۵ - فرا رسیدن لحظه برپایى قیامت حتمى است. «و أنّ الساعة ءاتیة» برداشت فوق، بر این اساس است که «الساعة» (آن هنگام) اشاره به زمان برپایى قیامت باشد. ۶ - آفرینش انسان و انواع گیاهان از بستر خاک مرده و بى جان، یادآور رستاخیز و دلیلى گویا بر قطعى بودن برپایى آن. « و أنّ الساعة ءاتیة» برداشت فوق، مبتنى بر این نکته است که «الساعة» به برپایى قیامت و «ذلک» در آیه قبل به خلقت انسان و ایجاد انواع گیاهان: إن کنتم فى ریب من البعث فإنّا خلقناکم من تراب... فإذا أنزلنا علیها الماء اهتزّت و ربت» اشاره داشته باشد. ۷ - دلایل و نشانه هاى معاد و رستاخیز، چنان روشن و گویا است که هیچ تردیدى در آن باقى نمى گذارد. «و أنّ الساعة ءاتیة لاریب فیها» ۸ - خلقت انسان و رویش انواع گیاهان از خاک بى جان، نشانگر توانمندى خدا بر احیاى مردگان در روز رستاخیز «فإنّا خلقناکم ... و ترى الأرض هامدة ... و أنّ اللّه یبعث من فى القبور» ۹ - در قیامت همه مردگان زنده مى شوند و هیچ کس در گور خود باقى نمى ماند. «أنّ اللّه یبعث من فى القبور» با توجه به، به کارگیرى کلمه «من» و «القبور» (جمع با الف و لام) - که هر دو کلمه مفید عموم است - برداشت یاد شده به دست مى آید.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۰ - «عن أبى عبداللّه(ع) قال: إذا أراد اللّه عزّوجلّ أن یبعث الخلق أمطر السماء على الأرض أربعین صباحاً فاجتمعت الأوصال و نبتت اللحوم; از امام صادق(ع) روایت شده است که زمانى که خداى عزّوجلّ اراده کند که خلق را برانگیزد (زنده کند)، چهل روز از آسمان باران مى باراند. پس اندام ها جمع مى شود و گوشت ها[ بر آنها ]مى روید». [منبع: أمالى صدوق، ص ۱۴۹، ح ۵، مجلس ۳۳; نورالثقلین، ج ۳، ص ۴۷۲، ح ۱۵.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۴)
  • نزول باران و حیات و سرسبزی زمینهای خشک و مرده در پی ان، دلیلی بر قدرت خداوند برای احیای مردگان+۷ آیه
  • وجوب فراهم ساختن اسباب رستگاری
  • برپایی قیامت و روز رستاخیز، امری تردیدناپذیر+۷ آیه
  • خروج هر کسی در قیامت، از قبر خودش+۴ آیه
  • خداوند، بیرون اورنده همه مردگان از قبرها+۲ آیه
  • قدرت خداوند بر افرینش انسان در مراحل مختلف، دلیل بر امکان زنده شدن مردگان و خروج شان از قبرها+۲ آیه
  • خروج همه مردگان از قبورشان، در قیامت+۵ آیه
  • خلقت انسان و رویش انواع گیاهان از خاک بیجان، نشانگر توانمندی خدا بر احیای مردگان در روز رستاخیز+۲ آیه
  • قیامت، دارای زمان معیّن شده (ساعت) نزد خداوند و از نامهای قیامت+۶ آیه
  • وعده قیامت، حق، حتمی و تخلّف ناپذیر+۶ آیه
  • افرینش انواع گیاهان از بستر خاک مرده، نمایشی از قدرتمندی و توانایی خداوند بر احیای همه مردگان در روز رستاخیز+۲ آیه
  • شباهت رستاخیز انسانها و زنده شدن انها پس از مرگ در قیامت، به رویش گیاهان در زمین، بعد از ریزش باران+۶ آیه
  • تفکّر و مطالعه در رویش گیاهان بر اثر باران، برطرفکننده شک در مورد قیامت و برانگیختن مردگان+۱ آیه
  • قدرت بر رویاندن گیاهان در زمین از سوی خداوند، دلیل بر امکان معاد+۵ آیه
  • برانگیختن مردگان در قیامت توسط خداوند+۳ آیه
  • برانگیختن مردگان در قیامت از سوی خداوند، همانند زنده شدن سرزمین مرده با روییدن گیاه و بارش باران+۴ آیه
  • توجه به رویش گیاهان و احیای انها، زمینه ساز باور به حیات مجدد انسانهای مرده و برانگیختن انها از سوی خداوند در قیامت+۵ آیه
  • معاد و حیات دوباره انسانها، امری حتمی و تردیدناپذیر+۲ آیه
  • مطالعه در رویش و رشد گیاهان گوناگون بر زمین مرده، زایلکننده هرگونه تردید، در امکان معاد و قدرت خدا بر احیای مجدّد مردگان+۳ آیه
  • قدرت مطلق خدا، سبب حیات مجدّد و معاد موجودات+۴ آیه
  • تحقّق معاد و حیات مجدّد، در روز قیامت+۴ آیه
  • معاد، امری جسمانی و روحانی+۷ آیه
  • برپایی قیامت، وعده حتمی الهی+۶ آیه
  • فرا رسیدن قیامت، امری یقینی و خالی از هرگونه تردید و شک+۷ آیه
واژه‌ها