آیه ۵ سوره حشر

سوره حشر(الحشر)، آیه ۵ · جزء ۲۸ · صفحه ۵۴۶

مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهَا قَائِمَةً عَلَى أُصُولِهَا فَبِإِذْنِ اللَّهِ وَ لِيُخْزِيَ الْفَاسِقِينَ

هر درخت باارزش نخل را قطع کردید یا آن را به حال خود واگذاشتید، همه به فرمان خدا بود؛ و برای این بود که فاسقان را خوار و رسوا کند!

معنی کلمات و عبارات
«لِینَةٍ»: درخت خرما. نوع خوب و ممتاز درخت خرما. «أُصُول»: جمع أَصْل، پایه. ریشه. «لِیُخْزِیَ الْفَاسِقِینَ»: متعلق به محذوفی مثل (أَذِنَ) است. أَذِنَ فِی قَطْعِ الأشْجَارِ لِیُخْزِیَ.
نزول
نکات آیه
۱ - اقدام مسلمانان، به قطع برخى نخل هاى سبز و بارور یهود بنى نضیر «ما قطعتم من لینة» «لینة» به معناى نخل برافراشته و بارور است (مفردات راغب). ۲ - قطع بعضى از نخل ها و بر جاى نهادن برخى دیگر در غزوه بنى نضیر از سوى مسلمانان، به اجازه خداوند بود. «ما قطعتم من لینة أو ترکتموها قائمة على أصولها فبإذن اللّه» ۳ - حرکت هاى مسلمانان در مقابله با یهود بنى نضیر، به اذن و رهنمود الهى بود. «ما قطعتم ... فبإذن اللّه» با توجه به الغاى خصوصیت از مورد، مطلب یاد شده به دست مى آید. ۴ - لزوم حفظ درختان بارور، در باور مردمان عصر بعثت «ما قطعتم من لینة ... فبإذن اللّه» از توضیح خداوند نسبت به مشروعیت عمل مسلمانان در قطع درختان بنى نضیر، چنین استفاده مى شود که عمل آنان، براى مردم مدینه چه بسا سؤال برانگیز بوده است. ۵ - اعتراض یهود بنى نضیر، نسبت به قطع نخل هاى بارور ایشان از سوى مسلمانان* «ما قطعتم من لینة ... فبإذن اللّه» برداشت یاد شده بر این اساس است که آیه شریفه، در پاسخ به اعتراض بنى نضیر در مورد قطع درختان سرسبز و بارور باشد; همان گونه که در شأن نزول این آیه آمده است. ۶ - تردید مسلمانان نسبت به درستى عمل خویش، در قطع درختان بارور، به هنگام جنگ* «ما قطعتم من لینة ... فبإذن اللّه» برداشت یاد شده، بدان احتمال است که پس از قطع بعضى از نخل هاى بنى نضیر، این تردید و سؤال میان مسلمانان به وجود آمد که: آیا عملشان صحیح و مورد رضاى حق بوده یا خیر؟ آیه شریفه پاسخى به پرسش آنان است. ۷ - پیروى و تبعیت از پیامبر(ص) (رهبرى الهى)، پیروى از خداوند است.* «ما قطعتم من لینة ... فبإذن اللّه» برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که مسلمانان در هر قدم، برنامه خویش را از آیات قرآن و وحى به صورت مستقیم دریافت نمى کرده و صرفاً مطیع پیامبر(ص) بوده اند و خداوند، اذن پیامبر را اذن خود معرفى کرده است. ۸ - اذن الهى به قطع نخل هاى بارور بنى نضیر، در راستاى به ذلت کشاندن آنان «ما قطعتم من لینة ... فبإذن اللّه و لیخزى الفسقین» ۹ - جبهه گیرى در برابر خدا و پیامبر و حاکمیت دین، از نمودهاى بارز فسق «ذلک بأنّهم شاقّوا اللّه و رسوله ... و لیخزى الفسقین» از تطبیق عنوان «فاسق» بر کسانى که در برابر خدا و پیامبر(ص) جبهه گیرى کردند (شاقّوا اللّه و رسوله)، مطلب بالا برداشت مى شود. ۱۰ - خوار ساختن فاسقان و پرده دران حریم ارزش ها، برنامه اى الهى و پسندیده «فبإذن اللّه و لیخزى الفسقین»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۱ - «عن أبى عبداللّه(ع) قال: العجوة أُمّ التمر... و هو قول اللّه عزّوجلّ: «ما قطعتم من لینة أو ترکتموها قائمة على أصولها» قال: یعنى العجوة; [منبع: کافى، ج ۶، ص ۳۴۷، ح ۱۱; نورالثقلین، ج ۵، ص ۲۷۴- ، ح ۱۰.] از امام صادق(ع) روایت شده که «عجوة» مادر خرما است ...(یعنى اولین درختى است که منشأ نخل هاى خرما در روى زمین بوده است) و این سخن خداوند است که مى فرماید: «ما قطعتم من لینة...» امام فرمود: مقصود همان عجوه است (خرماى عجوه نوع مرغوبى از خرما است)».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۶)
  • فسق، زمینهساز گرفتار شدن به خواری فضاحتبار
  • اجازه خداوند به مؤمنان مبنی بر جهاد با بنینضیر و تخریب خانهها و قطع درختان انان
  • دشمنی اهلکتاب با خدا و رسول، سبب مشروعیّت جنگ با انان و اخراجشان از اطراف مدینه+۳ آیه
  • قطع و ترک نخلها با هدف رسوایی و خوار ساختن فاسقان اهلکتاب+۱ آیه
  • جبههگیری در مقابل خدا و پیامبر(صلی الله علیه واله) از نمودهای بارز فسق اهلکتاب+۲ آیه
  • سرکوبی فاسقان تبهکار اهلکتاب (یهود بنینضیر) و قطع درختان انان ازسوی سپاه اسلام در غزوه بنینضیر+۱ آیه
  • قطع درختان اهلکتاب (یهود بنینضیر) ازسوی سپاه اسلام در غزوه بنینضیر با اذن الهی و به منظور خوار کردن انان+۱ آیه
  • بنینضیر، دارای درختان خرمای عالی و ارزشمند
  • قطع درختان خرمای بنینضیر، یا ابقای ان از سوی مسلمانان، براساس اجازه خدا و به منظور به ذلّت کشاندن انان
  • اذن خداوند برای قطع نخلهای بارور بنینضیر، در راستای به ذلّت کشاندن انان+۱ آیه
  • تبعید و اوارگی، مایه ذلّت و رسوایی بنینضیر+۱ آیه
  • قطع درختان بنینضیر به دست مسلمانان، باعث ذلّت انان
  • فسق و تبهکاری، سبب خواری بنینضیر
  • قطع درختان خرمای بنینضیر، یا ابقای ان، به دست مسلمانان در جنگ با انان، براساس اذن خدا و به منظور خوار کردن انان
  • بنینضیر، مردمی فاسق و تبهکار+۱ آیه
  • فسق و تبهکاری، سبب خواری بنینضیر
  • خواری و رسوایی، کیفر دنیایی بنینضیر+۱ آیه
  • اذن خداوند به مسلمانان صدر اسلام، مبنی بر قطع درختان بنی نضیر در جنگ با انان+۱ آیه
  • بنی نضیر، دارای درختان خرمای خوب و عالی+۱ آیه
  • قطع بعضی از درختان خرما و بر جای نهادن برخی دیگر در غزوه بنی نضیر، از سوی مسلمانان به اذن الهی
  • قطع بعضی درختان خرما در غزوه بنی نضیر، جهت خواری و ذلّت فاسقان
  • قطع نخلهای بنی نضیر، در راستای به ذلّت کشاندن انان
  • قطع درختان یهود بنی نضیر (دشمنان اسلام) برای به خواری و ذلّت کشاندن فاسقان
  • فسق یهود بنی نضیر، موجب به ذلّت و خواری کشاندن انان از ناحیه مؤمنان
  • رسوایی و شرمساری، یکی از سخت ترین احوال روحی انسان+۴ آیه
  • جواز ضرر زدن به دشمن (با قطع درختان) بجهت خوار کردن انان+۱ آیه
  • قطع درختان خرما، موجب وارد شدن ضرر بر یهود بنی نضیر+۱ آیه
  • فسق، زمینه ساز گرفتار شدن به ذلّت و خواری+۱ آیه
  • فسق و تبهکاری، عامل گرفتاری به عذاب الهی+۳ آیه
  • جبهه گیری در برابر اسلام و مخالفت با خدا و رسول(صلی الله علیه واله)، عامل فسق ادمی+۱ آیه
  • قطع بعضی نخلهای بارور بنی نضیر به دست مجاهدان، جهت کیفر یهودیان فاسق+۱ آیه
  • برخی یهودیان، مردمی فاسق و تبهکار+۲ آیه
  • مخزی الکافرین/ اسما و صفات+۴ آیه
  • قرار گرفتن اموال باقیمانده از یهود بنی نضیر، در اختیار پیامبر صلی الله علیه و اله پس از پایان جنگ با انان+۱ آیه
  • کفر و فسق یهود، موجب رسوایی و بیابرویی انان+۱ آیه
  • یهودیان، مردمانی فاسق و منحرف+۳ آیه
واژه‌ها