سوره دخان(الدخان)، آیه ۲۰ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۷
وَإِنِّي عُذْتُ بِرَبِّي وَرَبِّكُمْ أَن تَرْجُمُونِ
و من به پروردگار خود و پروردگار شما پناه میبرم از اینکه مرا متهم کنید!
معنی کلمات و عبارات
«عُذْتُ»: پناه بردهام. «تَرْجُمُونِ»: این که مرا سنگسار کنید. تکیه روی مسأله رجم، یعنی سنگسار کردن بدین خاطر است که اغلب پیغمبران و مردان خدا را بدین نحو تهدید به قتل نمودهاند (نگا: کهف / ، یس / ). از جمله: شعیب (نگا: هود / ) و ابراهیم (نگا: مریم / ) و نوح (نگا: شعراء / . رجْم، به معنی مطلق قَتْل نیز استعمال شده است (نگا: معجمالفاظ القرآن الکریم). لذا معنی دیگر (تَرْجُمُونِ) چنین است: این که مرا به قتل برسانید.
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- موسى(ع)، مورد هجوم کینه ها و تهمت هاى فرعونیان در پى ابلاغ پیام الهى «و إنّى عذت بربّى و ربّکم أن ترجمون»
برداشت بالا بر این اساس است که «رجم» (مصدر «ترجمون»)، در این آیه به معناى تهمت زدن باشد.
۲- موسى(ع)، متکى به حمایت پروردگار در قبال هجوم و تهدید فرعونیان «و إنّى عذت بربّى و ربّکم أن ترجمون»
۳- تأکید موسى(ع)، بر توحید و ربوبیت یگانه خداوند در قبال جامعه فرعونى «و إنّى عذت بربّى و ربّکم»
تکرار «ربّ»، اشاره به مطلب بالا دارد.
۴- انسان بى اتکا به پروردگار، ناتوان از مبارزه با ظلم و کفر «و إنّى عذت بربّى و ربّکم»
موسى(ع) با این که در سیر دعوت به توحید و رهایى بندگان براى رفع استثمار و ترویج توحید، از «سلطان مبین» برخوردار بود; با این حال خویش را در برابر هجوم دشمنان نیازمند به حمایت و امداد پروردگار مى دید.
۵- تنها پروردگار جهان، پناهگاه انسان، در سختى ها و دشوارى هاى زندگى است. «و إنّى عذت بربّى و ربّکم»
۶- فرعونیان، در صدد سنگسار کردن موسى(ع) پس از شنیدن پیام هاى او «و إنّى عذت ... أن ترجمون»
برداشت بالا بنابراین نکته است که مراد از «ترجمون» سنگسار کردن باشد; نه تهمت زدن.
۷ - شیوه فرعونیان، سنگسار کردن مخالفان عقیدتى و سیاسى خود بوده است.* «و إنّى عذت بربّى و ربّکم أن ترجمون»
از جمله معانى «رجم»، سنگسار کردن است. این که موسى(ع) مسأله «رجم» را به میان کشیده، یا از آن جهت است که زمزمه آن میان فرعونیان آغاز شده بود و یا این که در قوانین عمومى آنان، چنین رایج بوده است. برداشت بالا بنابر احتمال دوم است.
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار اتکا به خداآثار تبلیغ موسیاتکای موسیاستبداد فرعونیانزمینه سنگسار موسیسنگسار در دوران فرعونسنگسار مخالفان فرعونیانمنشأ تسهیل سختیهاکینه فرعونیانروش مبارزه با ظلمتبلیغ توحید ربوبیتهدیدهای فرعونیاندشمنی با موسیتاریخ سنگسارحامی موسیتهدید موسیروش مبارزه با کفرتهمتهای فرعونیانروش برخورد فرعونیانتهمت به موسیپناهگاه انسانتبلیغ موسیموسی و فرعونیانحمایتهای خداعجز انسانجهان بینی توحیدیاختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۸)
- برخوردهای مستبدّانه فرعونیان با بنیاسراییل+۳ آیه
- پناه بردن موسی(علیه السلام) به خدا از نسبتهای ناروای فرعونیان+۲ آیه
- پناه بردن موسی(علیه السلام) به خدا، از سنگسار شدن بهوسیله فرعونیان+۲ آیه
- پروردگار، یگانه پناهگاه انسانها+۱ آیه
- پناهبردن موسی(علیه السلام) به خدا از سنگسار شدن بهوسیله فرعونیان+۱ آیه
- استعاذه موسی(علیه السلام) به خدا از نسبتهای ناروای فرعونیان+۱ آیه
- رجم و سنگسار کردن، از راههای اعدام در زمانهای پیشین+۴ آیه
- تهدید شدن موسی(علیه السلام) به سنگسار شدن از سوی فرعونیان
- تربیت انسانها، از جانب خداوند+۴ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۷ آیه
- تهدید موسی(علیه السلام) به سنگسار شدن، از جانب فرعونیان
- توجّه به ربوبیّت خدا، برانگیزاننده انسان، به پناه بردن به او+۵ آیه
- تصمیم فرعونیان بر رجم موسی(علیه السلام)، پس از شنیدن پیام رسالت او+۱ آیه
- پناه بردن موسی(علیه السلام) به خدا، از رجم، به وسیله فرعونیان+۱ آیه
- برخورد خشونت امیز مشرکان، در برابر مخالفان خود+۵ آیه
- پناه بردن موسی علیه السلام به خدا، از سنگسار شدن به وسیله فرعونیان+۱ آیه
- استعاذه موسی علیه السلام به خدا، از نسبتهای ناروای فرعونیان+۱ آیه
- تهدید موسی علیه السلام به سنگسار شدن، از جانب فرعونیان+۱ آیه