سوره الرحمن، آیه ۹ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۳۱
وَأَقِيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا الْمِيزَانَ
و وزن را بر اساس عدل برپا دارید و میزان را کم نگذارید!
معنی کلمات و عبارات
«الْمِیزَانَ»: ترازو. در اینجا میزان و سنجش، به معنی خاص خود مورد نظر است. یعنی در معامله چیزی کم و کسر نگذارند. بعضیها، میزان را در آیه اسم آلت و به معنی وسیله سنجش، و در آیه به معنی مصدری، یعنی وزن کردن، و در آیه به معنی مفعولی، یعنی جنس موزون میدانند (نگا: قاسمی، کبیر).
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - فرمان الهى به رعایت کامل عدل در سنجش اشیا به هنگام داد و ستد «و أقیموا الوزن بالقسط»
تعبیر «أقیموا الوزن بالقسط» دلالت بر لزوم رعایت کامل و همه جانبه عدل در داد و ستد اشیا دارد.
۲ - حرمت کم فروشى، مغبون ساختن دیگران و کم نهادن سهم طرف مقابل در مبادلات اقتصادى «و أقیموا الوزن بالقسط و لاتخسروا المیزان»
۳ - اهتمام اسلام به تصحیح روابط اقتصادى جامعه و رعایت عدل «و أقیموا الوزن بالقسط و لاتخسروا المیزان»
برداشت بالا با توجه به این نکته است که خداوند در این آیه و آیه قبل، براى فراخواندن انسان ها به عدل، با سه تعبیر تأکید کرده است.
۴ - اهمیت عدالت اقتصادى، در قوام جامعه و برخوردارى از رحمت الهى * «الرحمن ... و أقیموا الوزن بالقسط و لاتخسروا المیزان»
برداشت یاد شده بدین احتمال است که ارتباط این آیه با آیات پیشین - که در زمینه قانون مندى نظام جهان و نیز رحمانیت خداوند بود - بیانگر مطلب بالا باشد; یعنى، اگر قانون مندى شرط قوام هستى است و در پرتو این قوانین، رحمت الهى شامل بشر شده، رعایت قوانین اقتصادى نیز شرط استوارى جامعه است و آنان در پرتو همین اصل از رحمت عام الهى (شکوفایى اقتصادى و رابطه صحیح اجتماعى) برخوردار خواهند شد.
۵ - مبادلات اقتصادى، از لغزش گاه هاى مهم و زمینه ساز ابتلاى انسان به بى عدالتى «ألاّتطغوا فى المیزان . و أقیموا الوزن بالقسط و لاتخسروا المیزان»
تذکرهاى مکرر خداوند، مى نمایاند که آدمى از این ناحیه در معرض لغزش جدى است.
تفسیر (۹)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
احکام کم فروشیعدالت در توزیننقش معاملهعوامل مؤثر در قوام جامعهاهمیت عدالت اقتصادیعدالت در معاملهاحکام معاملهزمینه ظلمزمینه رحمت خدااوامر خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۹)
- عدالت، اصلی مهمّ در نظام اقتصادی اسلام+۳ آیه
- ترازو، وسیلهای برای سنجش و میزان در تجارت+۱۰ آیه
- رعایت عدالت و انصاف در سنجش، دلیل قرار دادن ترازو برای انسانها از جانب خدا+۲ آیه
- لزوم رعایت کامل عدل در سنجش اشیا، به هنگام داد و ستد+۳ آیه
- حرمت کمفروشی و کم نهادن سهم طرف مقابل، در مبادلات اقتصادی+۴ آیه
- رعایت عدالت در سنجش، دلیل قرار دادن ترازو از جانب خدا+۲ آیه
- حرمت کمفروشی+۹ آیه
- لزوم رعایت کامل عدل در سنجش اشیا، هنگام داد و ستد+۳ آیه
- حرمت کم فروشی و کم نهادن سهم طرف مقابل، در مبادلات اقتصادی+۴ آیه
- وجوب عدالت پیشگی، در کیل و وزن کالاها+۱۱ آیه
- حرمت کم فروشی+۷ آیه
- رعایت عدالت در وزن کالا، امری واجب در مبادله کالا+۵ آیه
- وجوب رعایت عدالت در وزن+۷ آیه
- نهی خداوند از خسران به دیگران، هنگام توزین+۱ آیه
- اقامه قسط و عدل، وظیفه عموم مردم+۵ آیه
- سودجویی، زمینه عدم اجرای عدالت در مبادلات اقتصادی و مالی+۴ آیه
- مبادلات اقتصادی، از لغزشگاههای مهم، و زمینه ساز ابتلای انسان به بی عدالتی+۳ آیه
- رعایت عدالت، از موعظه های خداوند به انسان+۳ آیه
- دعوت مردم به رعایت عدالت، از سوی خداوند+۹ آیه
- عدالت، اصلی مهم در نظام اقتصادی و مالی اسلام+۴ آیه
- مبادلات اقتصادی و تجاری، از لغزشگاههای مهم و زمینه ساز ابتلای انسان به بی عدالتی+۵ آیه
- قرار دادن ترازو برای انسانها از اثار عدالت خدا+۲ آیه
- امر به رعایت عدالت، جلوه ای از رحمانیّت خداوند+۲ آیه
- خدا خواستار رعایت عدالت در میان بشر+۶ آیه
- لزوم مراعات عدل و قسط، در معاملات+۷ آیه
- کم فروشی، از محرّمات الهی+۹ آیه
- برقراری قانون محاسبه و سنجش به اراده الهی، در ساختار نظام جهان، منشا میزان در افرینش+۱ آیه
- بیان دستور الهی به اقامه وزن به عدالت، از نعمتهای الهی+۲ آیه
- لزوم رعایت کامل عدالت در سنجش اشیا، هنگام داد و ستد+۹ آیه