آیه ۱۲ سوره رعد

سوره رعد(الرعد)، آیه ۱۲ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۵۰

هُوَ الَّذِي يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفًا وَطَمَعًا وَيُنشِئُ السَّحَابَ الثِّقَالَ

او کسی است که برق را به شما نشان می‌دهد، که هم مایه ترس است و هم مایه امید؛ و ابرهای سنگین‌بار ایجاد می‌کند!

معنی کلمات و عبارات
«الْبَرْقَ»: آذرخش آسمان که بر اثر برخورد دو توده ابر، بارهای الکتریکی متفاوت مثبت و منفی به وجود می‌آید، همان گونه که از برخورد سر دو سیم برق، جرقّه تولید می‌شود و به اصطلاح تخلیه الکتریکی صورت می‌گیرد. «خَوْفاً وَ طَمَعاً»: بیم و امید. بیم از آتش‌سوزیها و بارانهای نابهنگام و جریان سیلابها و جزغاله شدن به سبب صاعقه و دیگر خطرات، و امید به فوائد و برکات فراوانی که باعث آن می‌گردد. از قبیل: آبیاری زمینها. سمپاشی با آب اکسیژنه حاصل از آن، و تغذیه گیاهان توسّط کود ناشی از برخورد برق با هوای آسمان و غیره. این دو واژه می‌تواند مفعول سوم (یُری)، یا حال از (کُمْ) و به معنی: خَآئِفینَ وَ طَامِعِین، و یا حال (الْبَرَِْ) باشند. «یُنشِئُ»: پدید می‌آورد. «السَّحَابَ»: جمع (سَحابَة) است، ابرها. «ثِقَالَ»: جمع (ثَقیلَة)، سنگین‌بار از آبهای فراوانی که در خود دارند (نگا: اعراف / ).
نزول

سال ۱۸ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱۵ رویداد)
نکات آیه
۱- خداوند ، آشکار کننده برقهاى آسمانى و نمایاننده آنها به آدمیان «هو الذى یریکم البرق» ۲- هراس مردم از خشکسالى و امید آنان به نزول باران ، زمینه ساز پدید آمدن برقهاى آسمانى و نمایاندن آنها به ایشان است. «هو الذى یریکم البرق خوفًا و طمعًا» هر یک از دو کلمه «خوفاً» و «طمعاً» مى تواند مفعول له حصولى باشد و مى تواند مفعول له تحصیلى باشد. بر فرض نخست مفاد عبارت «هو الذى ...» چنین مى شود: «چون هراس داشتید و نیز امیدوار بودید برقهاى آسمانى را براى شما پدیدار مى کنیم». و بر مبناى دوم مفاد «هو الذى ...» چنین مى شود: «براى آنکه بهراسید و نیز امیدوار شوید، برقهاى آسمانى را به شما مى نمایانیم». برداشت فوق بر اساس احتمال اول است. ۳- برقهاى آسمانى مایه هراس مردم و نیز موجب امید آنان است. «هو الذى یریکم البرق خوفًا و طمعًا» برداشت فوق بر این اساس است که هر یک از «خوفاً» و «طمعاً» مفعول له تحصیلى باشد. ۴- خداوند پدید آورنده ابرهاى سنگین پرباران «و ینشىء السحاب الثقال» «انشاء» (مصدر ینشىء) به معناى خلق کردن و پدید آوردن است. «سحاب» (جمع سحابة) به معناى ابرهاى باران زاست و «ثقال» نیز جمع ثقیل است. ۵- عوامل طبیعى در اختیار خداوند است و تنها او حاکم بر آنهاست. «هو الذى یریکم البرق ... و ینشىء السحاب الثقال»
تفسیر (۱۱)
روایات و احادیث

۶- «قال الرضا(ع) فى قول الله عزوجل: «هو الذى یریکم البرق خوفاً و طمعاً» قال: خوفاً للمسافر و طمعاً للمقیم  ; [منبع: معانى الأخبار ، ص ۳۷۴ ، ح ۱ ; نورالثقلین ، ج ۲ ، ص ۴۸۹ ، ح ۵۲.] از امام رضا(ع) درباره سخن خدا: «هو الذى یریکم البرق خوفاً و طمعاً» روایت شده است که فرمود: مایه ترس براى مسافر و مایه امید براى مقیم در وطن مى باشد». ۷- «سأل أبوبصیر أباعبدالله(ع): ... ما حال البرق فقال: تلک مخاریق الملائکة تضرب السحاب فتسوقه إلى الموضع الذى قضى الله عزوجل فیه المطر ; [منبع: من لایحضره الفقیه، ج ۱، ص ۳۳۴، ح ۹ ; نورالثقلین، ج ۲، ص ۴۸۹، ح ۵۵.] ابوبصیر از امام صادق(ع) از چگونگى برق سؤال کرد، حضرت فرمود: آن تازیانه هاى فرشتگان است که بر ابرها مى زنند و آنها را به مکانى که خداى عزوجل در آن باران مقدر فرموده است، مى رانند.

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۷)
  • ابرهای حامل باران، از ایههای خدا+۹ آیه
  • نمایاندن برقهای اسمانی پدیداورنده امید و ترس، ایه خدا+۱ آیه
  • رخدادهای طبیعی، نمونههایی برای ارایه ایاتخدا+۲ آیه
  • خداوند، منشا پیدایش ابرهای بارانزا+۴ آیه
  • خداوند منشا پیدایش ابرهای بارانزا+۵ آیه
  • تشکیل تدریجی ابرهای بارانزا
  • خداوند، امیدبخش نزول باران، با نشان دادن برقها و صاعقههای اسمانی+۱ آیه
  • برقهای اسمانی، زمینهساز ایجاد امید به بارش باران+۱ آیه
  • نمایاندن برقهای اسمانی به مردم، باعث امیدواری انها به باران
  • برق، موجب امید برخی افراد+۱ آیه
  • برق، موجب ترس و نگرانی برخی مردم+۱ آیه
  • نشان دادن برقهای امیدوارکننده و ترسناک، از ایات الهی+۱ آیه
  • خداوند، اشکارکننده برق و نمایاننده ان به ادمیان+۱ آیه
  • ابرها در تسخیر خداوند+۶ آیه
  • امیدواری مردم به نزول باران برای رفع خشکسالی، با مشاهده برقهای اسمانی
  • خداوند، منشا و برطرف کننده خشکسالی از میان مردم+۴ آیه
  • خداوند، منشا پیدایش ابرهای باران زا
  • نمایاندن برق اسمانی از سوی خدا، به منظور ایجاد خوف و رجا در مسافران
  • ترس انسانها، از صدای رعد و برق+۱ آیه
  • برق خوف اور، از ایات الهی برای خردورزان+۱ آیه
  • نشان دادن برقهای اسمانی امیدزا و خوف افرین، از ایات الهی+۱ آیه
  • فرستادن برقهای اسمانی از سوی خداوند، به منظور ایجاد خوف و رجا در مردم
  • رعد و برق، سبب ترس انسان+۱ آیه
  • رایی / اسماوصفات+۲ آیه
  • برق اسمان، مایه ترس و طمع برای انسان
  • استمرار جدال کفرپیشگان با موحّدان درباره خداوند و ربوبیّت او، به رغم مشاهده نشانه های ربوبیّت خدا بر سراسر جهان منجر به تهدید مجادله گران لجوج به مجازات دردناک از سوی خداوند
  • نگاه به برقهای امیدزا و خوفافرین، از راههای خداشناسی+۱ آیه
واژه‌ها