آیه ۲۲ سوره حجر

سوره حجر(الحجر)، آیه ۲۲ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۳

وَ أَرْسَلْنَا الرِّيَاحَ لَوَاقِحَ فَأَنْزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَسْقَيْنَاكُمُوهُ وَ مَا أَنْتُمْ لَهُ بِخَازِنِينَ

ما بادها را برای بارور ساختن (ابرها و گیاهان) فرستادیم؛ و از آسمان آبی نازل کردیم، و شما را با آن سیراب ساختیم؛ در حالی که شما توانایی حفظ و نگهداری آن را نداشتید!

معنی کلمات و عبارات
«لَوَاقِحَ»: جمع لاقِح، به معنی آبستن. چرا که بادها آبستنِ به بخار آب می‌شوند. و جمع لاقِحَة، به معنی تلقیح‌کننده. چرا که بادها ابرها را به هم نزدیک و مایه تلقیح آنها می‌شوند. حال (الرِّیَاحَ) می‌باشد. «أَسْقَیْنَاکُمُوهُ»: آن را به شما می‌نوشانیم و آبشخور مزارع و مواشی شما می‌گردانیم.
نزول
نکات آیه
۱- خداوند، فرستنده بادها براى بارورى ابرها «و أرسلنا الریح لوقح» برداشت فوق، مبتنى بر این احتمال است که بارورسازى بادها - به قرینه جمله «فأنزلنا من السّماء ماء» - بارور کردن ابرها براى نزول باران باشد. ۲- بادها، وسیله جا به جا کردن گرده هاى نر، براى بارور ساختن گیاهان و درختان است. «و أرسلنا الریح لوقح» برداشت فوق، بنابراین احتمال است که مراد از «الریاح لواقح» (بادهاى بارورکننده) بادهایى است که مواد باردارکننده را از گیاهان نر، به گیاهان ماده منتقل مى کنند. ۳- درختان و گیاهان محصول دهنده، مشمول قانون زوجیت هستند و نر و ماده دارند.* «و أرسلنا الریح لوقح» ۴- خداوند، فرو فرستنده باران از آسمان «فأنزلنا من السّماء ماء» ۵- بادها، داراى نقشى تعیین کننده در پدید آمدن و نزول باران از ابرها «و أرسلنا الریح لوقح فأنزلنا من السّماء ماء» «فا» در «فأنزلنا» عاطفه و براى ترتیب است و این مى تواند مفید معناى یاد شده باشد. ۶- عاملهاى طبیعى، مجراى اراده و افعال خداوند «و أرسلنا الریح لوقح فأنزلنا من السّماء ماء» ۷- عمل عوامل طبیعى، تحت اراده و قدرت خداوند است. «و أرسلنا الریح لوقح فأنزلنا من السّماء ماء» ۸- خداوند، آب باران را وسیله سیرابى انسانها قرار داد. «فأنزلنا من السّماء ماء فأسقینکموه» ۹- نزول باران، تحت تدبیر خداوند و به میزان مشخص و اندازه اى معین است. «و إن من شىء إلاّ عندنا خزائنه و ما ننزّله إلاّ بقدر معلوم ... فأنزلنا من السّماء ماء» ۱۰- آب باران، از وسایل معیشت خدادادى براى انسانها «و جعلنا لکم فیها معیش ... فأنزلنا من السّماء ماء فأسقینکموه» ۱۱- منبع اصلى آبها، آسمان (ابرها) است. «فأنزلنا من السّماء ماء فأسقینکموه» از اینکه خداوند، در مقام امتنان به بندگان مى فرماید: «ما از آسمان آب فرستادیم و با آن شما را سیراب کردیم» - با اینکه در زمین هم آب براى سیراب کردن هست - حکایت از آن دارد که منابع زمینى آبها هم، از آسمان است. ۱۲- آب باران، بهترین و مناسب ترین آبها براى نوشیدن و سیراب شدن انسان «فأنزلنا من السّماء ماء فأسقینکموه» از اینکه خداوند، براى سیراب شدن انسان از میان انواع آبها، تنها آب باران را به عنوان وسیله نوشیدنى معرفى کرد، مى تواند بیانگر حقیقت فوق باشد. ۱۳- به حرکت درآوردن بادها براى تلقیح ابرها، نزول باران و سیراب کردن انسانها به وسیله آن، از آیات الهى است. «و أرسلنا الریح لوقح فأنزلنا من السّماء ماء فأسقینکموه» ۱۴- بشر، هیچ گاه قادر به خزینه کردن آب در آسمان (ابرها) نیست. «و ما أنتم له بخزنین»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۵- «عن أبى جعفر(ع) قال: لله ریاح رحمة لواقح ینشرها بین یدى رحمته; [منبع: تفسیر عیاشى، ج ۲، ص ۲۳۹، ح ۵; بحارالأنوار، ج ۵۷، ص ۱۲، ح ۱۵.] از امام باقر(ع) روایت شده است که فرمود: خدا بادهاى رحمتى دارد باردار که پیشاپیش رحمت خود (باران) آنها را منتشر مى کند». ۱۶- «عن أبى هریرة قال: سمعت رسول الله(ص) یقول: ریح الجنوب من الجنة و هى الریح اللواقح التى ذکر الله فى کتابه...; [منبع: الدرالمنثور، ج ۵، ص ۷۲; تفسیر طبرى، ج ۸- ، ص ۲۲.] ابوهریره گوید: از رسول خدا(ص) شنیدم که فرمود: باد جنوب از بهشت است و آن باد باردارى است که خدا در کتاب خود یاد فرموده است...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۵)
  • خدا، سیراب کننده انسانها با اب+۴ آیه
  • خدا، نازل کننده اب اشامیدنی+۵ آیه
  • مناسب بودن اب باران برای نوشیدن+۵ آیه
  • خداوند، نازل کننده اب باران از اسمان+۷ آیه
  • مناسب بودن اب باران برای نوشیدن+۵ آیه
  • خداوند، قراردهنده اب برای رفع تشنگی+۵ آیه
  • اسمان، مبدء نزول باران+۶ آیه
  • خزانههای اسمان، منبع نزول اب+۱ آیه
  • ابرهای حامل باران، از ایههای خدا+۹ آیه
  • بادهای باردار کننده ابرها، از ایات الهی
  • فرو فرستادن باران از اسمان، از ایات الهی+۸ آیه
  • بادها، عامل بارور شدن ابرها
  • خداوند، نازلکننده باران از ابرها+۷ آیه
  • باردار شدن ابرها بهوسیله بادها
  • نزول باران از اسمان در پی تلقیح و بارور شدن ابرها
  • خدا، منشا بههمپیوستن و تلقیح و باروری ابرها بهوسیله بادها
  • خداوند منشا پیدایش ابرهای بارانزا+۳ آیه
  • بادهای باردارکننده ابرها، از ایات خداوند
  • بادها دارای توان بارورکنندگی ابرها
  • قدرت بادها برای بارور ساختن گیاهان و درختان
  • نقش باد در پیدایش ابرهای بارانزا+۳ آیه
  • باران و نقش ان در طبیعت و زندگی انسان از ایات خدا+۱۰ آیه
  • ابرها، وسیله لازم برای نزول باران+۸ آیه
  • بادها، وسیله باروری ابرها و نزول باران
  • باران، وسیله سیرابی و تامین اب شرب+۵ آیه
  • خداوند، قراردهنده اب برای رفع تشنگی+۷ آیه
  • بادها، وسیله جابهجا کردن گردههای نر، برای تولیدمثل گیاهان
  • استفاده از اب برای اشامیدن، امری مباح+۷ آیه
  • نزول باران به اندازه معیّن، از خزاین الهی+۱ آیه
  • جا به جایی گرده های نر به وسیله بادها، برای بارور ساختن درختان
  • ساقی / اسماوصفات+۳ آیه
  • گیاهان، دارای قابلیّت و استعداد، برای باروری+۱ آیه
  • بادها، وسیله جابهجا کردن گردههای گیاهان نر، برای بارور ساختن گیاهان دیگر+۱ آیه
  • بادها، وسیله جابهجا کردن گردههای گیاهان نر برای بارور ساختن گیاهان دیگر و از عوامل رویش انها+۱ آیه
  • مُرسِل/ اسما و صفات+۷ آیه
واژه‌ها