آیه ۴ سوره روم

سوره روم(الروم)، آیه ۴ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۰۴

فِي بِضْعِ سِنِينَ لِلَّهِ الْأَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَ مِنْ بَعْدُ وَ يَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ

در چند سال همه کارها از آن خداست؛ چه قبل و چه بعد (از این شکست و پیروزی)؛ و در آن روز، مؤمنان (بخاطر پیروزی دیگری) خوشحال خواهند شد...

معنی کلمات و عبارات
«بِضْعِ»: چند. اند. مدّتی میان و «الأمْرُ»: فرمان. کار. «مِن قَبْلُ وَ مِن بَعْدُ»: پیش و پس. مراد همه وقت و همه آن است. چرا که زمانها عبارتند از: ماضی و حال و مستقبل. به عبارت دیگر: پیش و اکنون و آینده. «یَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ»: مراد این است که اگر امروز شکست رومیان مسیحی باعث خوشحالی مشرکان مکّه شده است، در آن روز که رومیان بر زرتشتیان پیروز می‌شوند، موجب شادمانی مؤمنان می‌گردد. چرا که مسیحیان و مسلمانان هر دو پیرو مکتب آسمانیند.
نزول

سال ۶ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۲ تا ۵

«شیخ طوسى» گویند: در سبب نزول این آیات چنین معروف است وقتى که رومیان در جنگى مغلوب ایرانیان شدند، مشرکین خوشحال گردیدند از این که ایرانیان که اهل کتاب نبودند بر رومیان که اهل کتاب (مسیحى) بودند، غالب گشتند و روى این قیاس مى گفتند: سرانجام ما نیز که اهل کتاب نیستیم بر محمد و یارانش که اهل کتاب هستند پیروز خواهیم گشت. این موضوع بر مسلمین گران آمد و خداوند با نزول این آیات خبر داد که اگر چه روم مغلوب شده است ولى بزودى جنگ دیگرى دوباره میان آن‌ها برپا خواهد شد و در این جنگ رومیان غالب خواهند گردید آن هم در عرض چند سال و بضع عدد ما بین سه سال تا ده سال مى باشد و این موضوع از معجزات قرآن است که براى رسول خدا صلى الله علیه و آله از امر غیب که اتفاق نیفتاده بود خبر داده است.

ابن ابى حاتم در تفسیر خود نیز از ابن شهاب روایت نموده است.

در آن زمان چه می‌گذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - پیشگویى قرآن در مورد پیروزى رومیان بر ایرانیان فاتح، در خلال زمانى اندک (سه تا ده سال) «فى بضع سنین» کلمه «بضع» بر عددى اطلاق مى شود که از سه بالاتر و از ده کمتر باشد (لسان العرب). ۲ - شکست و پیروزى روم، براساس مشیت خداوند بود. «غلبت الروم ... للّه الأمر من قبل و من بعد» مضافٌ الیه محذوفِ «قبلُ» و «بعدُ»، «شکست و پیروزى رومیان» است. بنابراین، مراد از «للّه الأمر من قبل و...» نکته یاد شده است. ۳ - تحولات تاریخ تحت اراده الهى است. «للّه الأمر من قبل و من بعد» الأمر - که جمع آن «أمور» است - به معناى «کار و حادثه» است (لسان العرب). «ال»، براى استغراق است. بنابراین، جمله «للّه الأمر» به معناى «در حیطه قدرت اراده خداوند بودن هر رخدادى» است. ۴ - پیروزى رومیان شکست خورده، پس از زمانى کوتاه، جلوه اى از حاکمیّت اراده خداوند بر تمامى رخدادهاى تاریخ است. «غلبت الروم ... للّه الأمر» بیان اختصاص همه امور به خداوند، پس از ذکر پیشگویى پیروزى رومیان، نوعى تعلیل براى پیروزى غیر مترقبه آنان است. ۵ - قرآن از برانگیخته شدن احساسات شادمانه مؤمنان صدر اسلام در روز پیروزى رومیان بر ایرانیان، خبر داده است. «و هم من بعد غلبهم سیغلبون ... و یومئذ یفرح المؤمنون» ۶ - پیروزى رومیان بر ایرانیان، عاملِ سرور و شادمانى مؤمنان عصر بعثت شد. «و یومئذ یفرح المؤمنون» ۷ - شکست رومیان، حادثه اى حزن انگیز براى مؤمنان صدر اسلام بود. «غلبت الروم ... و یومئذ یفرح المؤمنون» احتمال دارد که شادمانى مسلمانان، به خاطر این باشد که مسلمانان مکه، از شکست رومیان، به عنوان جبهه جناح مؤمنان، اندوهگین شده بودند و خداوند به آنان اعلام مى کند که اندوه شان بر طرف خواهد شد. ۸ - شکست و پیروزى روم، امرى سرنوشت ساز براى مؤمنان و مشرکان عصر بعثت بوده است. «و یومئذ یفرح المؤمنون» بیان شکست رومیان مسیحى در برابر ایرانیان و نیز پیشگویى شکست ایرانیان از رومیان و سرور و فرح مؤمنان از پیروزى رومیان، حکایت از این مى کند که چنین تحولاتى براى گروه هاى یاد شده، مهم و سرنوشت ساز بوده است.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۳)
  • تمام موجودات، مقهور فرمان تکوینی خداوند+۱ آیه
  • همه تحوّلات جامعه و پیروزی گروهی و شکست گروهی دیگر، به امر پروردگار+۵ آیه
  • پیروزی رومیان بر ایرانیان، موجب شادمانی مؤمنان+۱ آیه
  • پیشگویی قران در مورد پیروزی رومیان بر ایرانیان فاتح، در فاصله زمانی اندک (سه تا دهسال)+۱ آیه
  • خدای یکتا، تنها پروردگار هستی و مدبّر امور+۲ آیه
  • اخبار غیبی خداوند به وقوع جنگی قریبالوقوع، بین ایرانیان و رومیان+۲ آیه
  • سرور و شادمانی مسلمانان، از شکست ایرانیان به دست رومیان+۲ آیه
  • مالکیّت جهان، از انِ خداوند
  • امور جهان، در اختیار و مالکیّت خداوند+۲ آیه
  • شکست اهلکتاب (رومیان)، مایه حزن مؤمنان+۳ آیه
  • تاثیرگذار بودن پیروزی رومیان بر سرنوشت مؤمنان و مشرکان عصر بعثت+۱ آیه
  • پیروزی روم بر ایران، به مشیّت و یاری الهی+۲ آیه
  • پیشگویی قران، درباره پیروزی قریب الوقوع رومیان بر ایرانیان+۲ آیه
  • وعده تخلّف ناپذیر خداوند به مؤمنان عصر بعثت نسبت به پیروزی روم بر ایران+۲ آیه
  • خوشحالی مؤمنان و مسلمانان صدر اسلام، از پیروزی روم بر ایران+۲ آیه
  • پیروزی رومیان بر ایرانیان، عامل سرور و شادمانی مؤمنان عصر بعثت+۲ آیه
  • وقوع جنگ، میان ایران و روم، در نزدیک ترین سرزمین روم به ایران+۲ آیه
  • شکست روم از ایران، به مشیّت و یاری الهی+۲ آیه
  • شکست رومیان، حادثه ای حزن انگیز برای مؤمنان صدر اسلام
  • خوشحالی مؤمنان، از پیروزی روم در برابر ایران+۲ آیه
  • پیروزی رومیان بر ایرانیان، چند سال بعد از شکست+۲ آیه
  • برخوردار شدن رومیان از امداد خدا و پیروزی در نبرد با ایرانیان، مایه سرور مؤمنان عصر بعثت+۲ آیه
  • امداد خدا به رومیان و شکست ایرانیان، سبب خوشحالی مؤمنان+۲ آیه
  • پیشگویی خداوند از سلطه و پیروزی رومیان بر ایرانیان فاتح، در فاصله زمانی اندک (سه تا ده سال)+۲ آیه
  • پیشگویی خداوند، از شکست ایرانیان، در مصاف با رومیان، پس از پیروزی بر انان+۲ آیه
  • پیشگویی قران، از شکست ایرانیان، در مصاف با رومیان و تحقّق ان در صدر اسلام+۲ آیه
  • شکست ایرانیان از رومیان، موجب سرور و شادمانی مسلمانان+۲ آیه
  • شکست رومیان، حادثه ای حزن انگیز، برای مؤمنان صدر اسلام+۲ آیه
  • پیروزی رومیان بر ایرانیان، پس از شکست از انان، برخاسته از عزّت و رحمت خداوند بر مؤمنان+۳ آیه
  • قدرت و رحمت خداوند، منشا پیروزی+۱ آیه
  • خبر دادن قران از اینده و مطابقت ان با واقع، معجزه حضرت محمّد صلی الله علیه و اله و سند حقانیّت وی+۳ آیه
  • گزارشهای غیبی از گذشته و اینده، جلوهای از اعجاز قران+۴ آیه
  • پیروزی رومیان بر ایرانیان، مایه سرور مؤمنان عصر بعثت+۲ آیه
واژه‌ها