آیه ۷۷ سوره زخرف

سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۷۷ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۵

وَنَادَوْا يَا مَالِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنَا رَبُّكَ قَالَ إِنَّكُم مَّاكِثُونَ

آنها فریاد می‌کشند: «ای مالک دوزخ! (ای کاش) پروردگارت ما را بمیراند (تا آسوده شویم)!» می‌گوید: «شما در این جا ماندنی هستید!»

معنی کلمات و عبارات
«مَالِکُ»: نام فرشته‌ای است که رئیس فرشتگان نگهبان دوزخ است. «لِیَقْضِ عَلَیْنَا ...»: ما را نابود گرداند و بمیراند (نگا: فاطر / ). «مَاکِثُونَ»: درنگ‌کنندگان. توقّف‌کنندگان.
نزول
نکات آیه
۱ - التجاى دوزخیان به نگهبانان دوزخ، براى وساطت میان ایشان و پروردگار «و نادوا یملک لیقض علینا ربّک» ۲ - جایگاه دوزخیان، دور از محل استقرار نگهبانان دوزخ «و نادوا» کاربرد واژه «ندا» به جاى «قول»، مى تواند اشاره به این نکته باشد که دوزخیان با فاصله بسیار تقاضاى وساطت مالک دوزخ را دارند. ۳ - دوزخیان، عاجزانه در تمناى مرگ و نابودى، براى رهایى یافتن از عذاب «کانوا هم الظلمین . و نادوا یملک لیقض علینا ربّک » ۴ - استقبال مجرمان از مرگ در جهنم، نمایانگر شدت عذاب اخروى ایشان است. «و نادوا یملک لیقض علینا ربّک » ۵ - جهنم، داراى نگهبان و سرپرستى معین و مشخص «و نادوا یملک لیقض علینا ربّک » خطاب «یا مالک» از سوى جهنمیان، بیانگر این است که جهنم داراى نگهبان مشخصى است. ۶ - دوزخیان، محروم از گفتوگوى مستقیم با خداوند * «و نادوا یملک لیقض علینا» از این که جهنمیان براى رفع عذاب از خود، نگهبانان جهنم را واسطه قرار مى دهند، مطلب بالا قابل برداشت است. ۷ - دوزخیان، آگاه به مقام ویژه موکّل دوزخ در پیشگاه خداوند «و نادوا یملک لیقض علینا ربّک » از درخواست وساطت جهنمیان از فرشته موکّل دوزخ و نیز به کار بردن عبارت «ربّک»، مطلب بالا استفاده مى شود. ۸ - گستره قدرت الهى در جهان واپسین، مورد باور تمامى انسان ها حتى دوزخیان «و نادوا یملک لیقض علینا ربّک » از این که جهنمیان نجات خود را به دست خداوند مى دیدند و فرشتگان را به شفاعت مى طلبیدند، استفاده مى شود که حتى دوزخیان نیز در قیامت به قدرت الهى باور دارند. ۹ - تمناى دوزخیان براى رهایى از عذاب، تمنایى بى جا و غیر قابل پذیرش «و نادوا ... إنّکم مکثون» ۱۰ - مرگ و فنا، در دوزخ راه ندارد. «لیقض علینا ربّک ... إنّکم مکثون» ۱۱ - خلود و جاودانگى در جهنم، نتیجه ظلم و ستم پیشگى است. «کانوا هم الظلمین ... إنّکم مکثون» با توجه به واژه «ماکثون» و ارتباط این آیه با آیات قبل، استفاده مى شود که خلود، نتیجه ظلم مجرمان است.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۲ - «قال سید بن طاوس، اقول فى الحدیث . إنّ أهل النار إذا دخلوها و رأوا أنکالها ... فیومّلون ... لیخفّ عنهم بعض العذاب ... فإذا یئسوا من خزنة جهنم رجعوا إلى مالک مقدّم الخُزّان و أمّلوا أن یخلّصهم من ذلک الهوان کما قال جلّ جلاله «و نادوا یا مالک لیقض علینا ربّک» قال: فیحبس عنهم الجواب أربعین سنة ثمّ یجیبهم کما قال اللّه فى کتابه المکنون. «إنّکم ماکثون»...; [منبع: بحارالأنوار، ج ۸، ص ۳۰۴، ح ۶۳; تفسیر برهان، ج ۴، ص ۱۵۴، ح ۱.] سیدبن طاووس گوید: در حدیث است که دوزخیان زمانى که داخل آتش شده و عذاب هاى آن جا را مى بینند ... آرزو مى کنند ... تا مقدارى از عذاب از آنان برداشته شود و وقتى از مأموران جهنم مأیوس شدند، سراغ مالک دوزخ که [رتبه] او بر همه مأموران مقدم است، رفته و آرزو مى کنند که او آنها را از این ذلت رهایى دهد; همان طور که خداوند مى فرماید: «و نادوا یا مالک لیقض علینا ربّک». جواب آنان چهل سال داده نمى شود; سپس همان گونه که خدا در کتاب محفوظ خود فرموده چنین جواب مى دهد: إنّکم ماکثون»... .

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۸)
  • بیاثر بودن استغاثه مجرمان، در جهنّم+۱ آیه
  • استغاثه مجرمان از مالک دوزخ، برای وساطت وی نزد پروردگار و میراندن انان+۱ آیه
  • عذاب دوزخ، عامل استغاثه و کمکخواهی مجرمان از مالک دوزخ+۱ آیه
  • ناخشنودی اکثریت ظالمان مجرم از حق+۲ آیه
  • محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۵ آیه
  • کراهت و ناخشنودی از حق، موجب خلود در جهنّم+۲ آیه
  • درخواست دوزخیان از مالک و نگهبان جهنّم، جهت پایان دادن به زندگی انان+۱ آیه
  • جرم، زمینهساز حقستیزی+۶ آیه
  • حقپذیری، تنها رمز سعادت و رهایی انسان، از اتش جاوید دوزخ+۲ آیه
  • ناخشنودی از حق، موجب جاودانگی در اتش جهنّم+۲ آیه
  • درخواست مجرمان در جهنم با صدایی بلند، همراه با استغاثه از مالک (فرشته خازن دوزخ) برای نجات از عذاب+۱ آیه
  • عذاب دوزخ، عامل استغاثه و کمک خواهی مجرمان از مالک دوزخ+۲ آیه
  • جرم و گناه، زمینه ساز حق ستیزی+۶ آیه
  • استغاثه گناهکاران از مالک جهنّم، برای وساطت انان نزد پروردگار+۱ آیه
  • گفتگوی گناهکاران با خازنان جهنّم، درباره مرگ و نابودی خود در جهنّم+۱ آیه
  • کراهت و ناخشنودی از حق، گناهی موجب خلود در جهنم+۲ آیه
  • محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند
واژه‌ها