سوره زمر(الزمر)، آیه ۷۰ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۶۶
وَوُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ وَهُوَ أَعْلَمُ بِمَا يَفْعَلُونَ
و به هر کس آنچه انجام داده است بیکم و کاست داده میشود؛ و او نسبت به آنچه انجام میدادند از همه آگاهتر است.
معنی کلمات و عبارات
«وُفِّیَتْ کُلُّ نَفْسٍ»: (نگا: آلعمران / ). «هُوَ أَعْلَمُ ...»: مراد این است، احضار گواهان نه بدان خاطر است که اعمال مردم را برای خدا معلوم سازند. بلکه بدان خاطر است تا خود مردم کردارشان را به یاد آورند و با چشم خویش کِشته خویشتن را ببینند و گواهان بر آن گواهی دهند.
نزول
سال ۱۶ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ خندق (احزاب)مرتبط با نزول
۵ هجرت · مدینه - کشته شدن ابورافع
16 بعثت · خیبر - واقعه الرجیع
16 بعثت · الرجیع - نبرد حمراءالاسد
16 بعثت · حمراءالاسد - فاجعه بئرمعونه
16 بعثت · بئرمعونه - سریه زید به قرده
16 بعثت · قرده - سریه قطن
16 بعثت · قطن - اخراج بنینضیر از مدینه
16 بعثت · مدینه - پیمانهای خویشاوندی برای تحکیم روابط قبایل
16 بعثت · مدینه
نکات آیه
۱ - هرکس جزاى اعمال خویش را در قیامت به طور کامل و بى کم و کاست، دریافت خواهد کرد. «و وفّیت کلّ نفس ما عملت»
«توفیة» (مصدر «وفّیت») به معناى دادن کامل و بى کم و کاست چیزى است.
۲ - تناسب و مطابقت کامل کیفر و پاداش الهى، با رفتار و کردار بندگان «و وفّیت کلّ نفس ما عملت»
حذف مضاف در «ماعملت» - که در اصل «جزاء ماعملت» است - مى تواند گویاى این نکته باشد که جزاى الهى، آن چنان با رفتار بندگان تناسب و مطابقت دارد که گویا، آنچه داده مى شود خود عمل است نه جزاى آن.
۳ - پاداش و کیفر مطابق و متناسب با رفتار، پاداش و کیفرى است عادلانه و به حق. «و هم لایظلمون . و وفّیت کلّ نفس ما عملت»
برداشت یاد شده از آن جا است که آیه شریفه، به منزله بیان براى جمله «و هم لایظلمون» مى باشد; یعنى، ظلم نشدن در حق بندگان به این خاطر است که هر کسى مطابق آنچه انجام داده، جزا خواهد دید.
۴ - تمامى رفتار و کردار انسان، داراى کیفر و پاداش بوده و او در برابر آن مسؤول است. «و وفّیت کلّ نفس ما عملت»
۵ - عمل و رفتار انسان، مبناى داورى خداوند و ملاک جزاى او در قیامت است. «و وفّیت کلّ نفس ما عملت»
۶ - ندادن جزاى کامل عمل، ظلم است. «و هم لایظلمون . و وفّیت کلّ نفس»
۷ - همه رفتارهاى آدمى، تحت قلمرو علم کامل خداوند قرار دارد. «و هو أعلم بما یفعلون»
۸ - خداوند، داناترین آگاهان به رفتارهاى آدمى است. «و هو أعلم بما یفعلون»
۹ - علم برتر و همه جانبه خداوند، پشتوانه داورى و جزاى عادلانه او است. «و قضى بینهم بالحقّ و هم لایظلمون ... و هو أعلم بما یفعلون»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اجتناب از پاداش عملعدالت در پاداشهای خداعدالت در پاداش اخرویعدالت در کیفر اخرویآثار وسعت علم خداملاک پاداش اخرویملاک کیفر اخرویتناسب پاداش با عملعدالت در پاداشملاک قضاوت خداعدالت در کیفرکیفر عملقضاوت خدامسؤول عملعدالت خداتناسب کیفر با گناهپاداش عملعمل انسانوسعت علم خدامسؤولیت انسانموارد ظلمآثار عملویژگیهای قیامتاختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۲)
- مسؤولیّت انسان دربرابر رفتار خود+۹ آیه
- قیامت روز پاداش عمل+۱۱ آیه
- عادلانه بودن پاداش، در قیامت+۱۱ آیه
- اهمیّت شهادت گواهان، در حسابرسی بندگان+۱ آیه
- احضار و حشر پیامبران در قیامت، برای گواهی بر اعمال بندگان، هنگام حسابرسی اعمالشان+۲ آیه
- قضاوت و داوری به حق خداوند، برخاسته از علم و اگاهی همه جانبه او+۳ آیه
- عدم ستم خداوند، در پاداش دادن به بندگان خویش+۱۳ آیه
- مورد ستم واقع نشدن هیچ کس، در قیامت+۱۱ آیه
- پرداخت مزد کارها به کمتر از مقدار استحقاق، عملی ظالمانه+۱۰ آیه
- عدالت خداوند، در اعطای درجه و پاداش به مؤمنان، به مقدار تلاش انان برای دین+۱۵ آیه
- عدالت خداوند، در کیفر نمودن گناهکاران+۱۵ آیه
- عادلانه بودن عذاب در قیامت+۱۵ آیه
- علم خدا به اعمال انسانها، تضمین کننده پاداش دقیق انان در قیامت+۲ آیه
- علم همه جانبه خداوند، پشتوانه حسابرسی اعمال بندگان، در قیامت+۴ آیه
- خداوند، اگاه به تمامی اعمال خوب و بد انسانها+۱ آیه
- علیم / اسماوصفات+۱ آیه
- برخورداری انسان، از اثار و پیامدهای خوب و بد اعمال خویش+۵ آیه
- بهره مندی کامل انسان از کرده های خویش، در قیامت+۱ آیه
- اگاهی خداوند به اعمال انسانها+۱ آیه
- میزان حق و عدل الهی، معیار داوری و سنجش اعمال، در قیامت+۱ آیه
- نفخ صور، زمینهای برای حسابرسی اعمال و رسیدن به نتایج ان+۳ آیه
- حسابرسی اعمال ادمیان، در پی نفخ صور، بر اساس علم خداوند به اعمال انان+۳ آیه