آیه ۸۷ سوره نمل

سوره نمل(النمل)، آیه ۸۷ · جزء ۲۰ · صفحه ۳۸۴

وَيَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ فَفَزِعَ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَمَن فِي الْأَرْضِ إِلَّا مَن شَاءَ اللَّهُ وَكُلٌّ أَتَوْهُ دَاخِرِينَ

و (به خاطر آورید) روزی را که در «صور» دمیده می‌شود، و تمام کسانی که در آسمانها و زمین هستند در وحشت فرو می‌روند، جز کسانی که خدا خواسته؛ و همگی با خضوع در پیشگاه او حاضر می‌شوند!

معنی کلمات و عبارات
«یَوْمَ»: عطف بر (یَوْمَ) در آیه است. «فَزِعَ»: وحشت‌زده و هراسان گردد. «إِلاّ مَنْ ...»: (نگا: انبیاء / - . «دَاخِرِینَ»: فروتنان و کرنش بران (نگا: نحل / ).
نزول

سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - وحشت و هراس شدید موجودات آسمان ها و زمین در روز نفخ صور «و یوم ینفخ فى الصور ففزع من فى السموت و من فى الأرض» ۲ - دمیده شدن در صور، داراى پى آمدهاى سنگین و وحشت بار براى همه موجودات هستى «و یوم ینفخ فى الصور ففزع من فى السموت و من فى الأرض» تعبیر «السماوات و الأرض» دربرگیرنده همه هستى است. ۳ - وجود آسمان هاى متعدد در جهان آفرینش «من فى السموت و من فى الأرض» ۴ - آسمان ها همچون زمین، دربردارنده موجوداتى شعورمند و با احساس «ففزع من فى السموت و من فى الأرض» تعبیر «فزع» نشانگر احساس و «مَن» بیانگر شعورمندى موجودات آسمانى است. ۵ - هراس و وحشت شدید موجودات آسمان ها و زمین، در لحظه فروپاشى جهان و نیز روز رستاخیز «و یوم ینفخ فى الصور ففزع من فى السموت و من فى الأرض» مراد از «ینفخ فى الصور» مى تواند مطلق نفخ صور و دربرگیرنده نفخه اوّلى - که فروپاشى جهان و مرگ موجودات را در پى دارد - و نفخه ثانیه - که منجر به برپایى رستاخیز مى شود - باشد. گفتنى است که تعبیر «فزع من فى السماوات و من فى الأرض» بیانگر مطلب یاد شده است. ۶ - برخى از انسان ها و نیز برخى از موجودات آسمان ها، ایمن از هراس و وحشت ناشى از نفخ صور «ففزع من فى السموت و من فى الأرض إلاّ من شاء اللّه» ۷ - تعلق مشیت الهى بر ایمنى برخى موجودات از وحشت نفخ صور «ففزع ... إلاّمن شاء اللّه» ۸ - دمیده شدن در صور، مقدمه حضور همه موجودات هستى در پیشگاه خداوند «و یوم ینفخ فى الصور ... و کلّ أتوه» ۹ - ذلت و خضوع همه موجودات در برابر خداوند در روز رستاخیز «و کلّ أتوه دخرین» «دُخُور» به معناى ذلت و کوچکى است. ۱۰ - قیامت روز ذلت کافران و پایان بخشیدن به گردن فرازى گردنگشان دنیا «أکذّبتم بایتى ... و کلّ أتوه دخرین» هرچند تعبیر «کلّ أتوه» شامل همه مؤمنان و کافران مى شود; اما با توجه به اصل تناسب و ارتباط آیات، مى توان گفت که نظر عمده، متوجه تکذیب کنندگان آیات الهى است. مبنى بر این که آنان گرچه در دنیا ظالمانه کفر ورزیده اند; اما باید بدانند که در آخرت، مجال گستاخى براى هیچ یک از آنان نیست. ۱۱ - مرگ و رستاخیز، حقیقتى عام و دربرگیرنده تمامى موجودات شعورمند آسمان و زمین «ففزع من فى السموت و من فى الأرض ... و کلّ أتوه» بنابراین فرض که در آیه فوق، هم مرگ لحاظ شده باشد و هم رستاخیز و به عبارت دیگر مراد از «ینفخ فى الصور» هم نفخه اولى باشد و هم نفخه ثانیه، تعبیر «من فى السماوات و من فى الأرض» و نیز عبارت «و کلّ أتوه داخرین» مى رساند که حکم بیان شده در آیه، اختصاص به موجوداتى خاص ندارد; بلکه همه موجودات هستى مشمول آن حکم مى باشند.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۱)
  • عالم افرینش، دارای اسمانهای متعدّد+۲ آیه
  • ترس و هراس موجودات اسمانها بر اثر دمیده شدن در صور
  • وجود موجوداتی زنده و با شعور در اسمانها+۱ آیه
  • ترس و هراس موجودات اسمانها بر اثر دمیدهشدن در صور
  • اضطراب شدید تمام صاحبان شعور در اسمانها و زمین در قیامت
  • حرکت کوهها هنگام نفخ صور، مشابه حرکت ابرها+۱ آیه
  • ایمنی جبرییل، از مرگ ناشی از نفخ صور+۱ آیه
  • خضوع همگان در پیشگاه خداوند، در قیامت+۱ آیه
  • خوف موجودات اسمان و زمین، بر اثر دمیده شدن در صور
  • ذلّت و خضوع همه موجودات در برابر خداوند، در روز رستاخیز
  • موجودات با شعور و صاحب عقل، در زمین+۱ آیه
  • قیامت، روز خضوع همگان، در پیشگاه خداوند+۲ آیه
  • قیامت، روز خوف تمام صاحبان شعور و خرد، در زمین و اسمان
  • روان شدن و حرکت کوهها، در استانه قیامت+۲ آیه
  • حرکت کوهها هنگام نفخ صور، مشابه حرکت ابرها+۱ آیه
  • ایمنی جبرییل، از مرگ ناشی از نفخ صور+۱ آیه
  • تعلّق مشیّت الهی بر ایمن بودن برخی انسانها، از وحشت نفخ صور+۱ آیه
  • مصونیّت نیکوکاران، از وحشت نفخ صور به مشیّت الهی+۱ آیه
  • ایمنی میکاییل از مرگ، ناشی از نفخ صور+۱ آیه
  • حرکت کوهها همانند حرکت ابرها، در پی نفخ صور+۳ آیه
  • حرکت کوهها در استانه نفخ صور، بر اساس استواری و اتقان هر چیزی از سوی خداوند+۱ آیه
  • نفخ صور، زمینهای برای حسابرسی اعمال و رسیدن به نتایج ان+۳ آیه
  • حسابرسی اعمال ادمیان، در پی نفخ صور، بر اساس علم خداوند به اعمال انان+۳ آیه
  • حشر و حضور انسانها با اعمال بد و خوب خویش، در نزد پروردگار، از پیامدهای نفخ صور+۲ آیه
  • حشر و حضور در قیامت، پس از نفخ صور، ناگهانی و بدون فاصله+۳ آیه
  • وحشت و هراس شدید موجودات اسمانها، در پی نفخ صور
  • خوف و هراس شدید موجودات اهل زمین، در پی نفخ صور
  • متلاشی شدن کوهها، در پی نفخ صور+۳ آیه
  • متلاشی شدن و به حرکت در امدن کوهها همانند ابرها، بر اثر نفخ صور+۱ آیه
  • ایمنی اسرافیل، از مرگ ناشی از نفخ صور اوّل+۱ آیه
  • ایمنی جبرییل، ازمرگ ناشی از نفخ صور+۱ آیه
  • ایمنی حاملان عرش، از نفخ صور+۱ آیه
  • ایمنی حورالعین، از نفخ صور
  • ایمنی خزانهداران خداوند، از نفخ صور
  • ایمنی شهیدان (ارواح انان)، از مرگ ناشی از نفخ صور+۱ آیه
  • ایمنی عزراییل، از مرگ ناشی از نفخ صور+۱ آیه
  • برخی موجودات زنده و با شعور اسمانها، ایمن از هراس و وحشت ناشی از نفخ صور+۱ آیه
  • برخی موجودات زمینی، از نفخ صور+۱ آیه
  • ایمنی میکاییل، از مرگ ناشی از نفخ صور
  • تعلّق مشیّت الهی بر زنده ماندن برخی موجودات شعورمند در جهان، پس از نفخ صور+۱ آیه
  • وجود دو نفخ صور، برای اماته و احیا
واژه‌ها