سوره سجده(السجدة)، آیه ۲۴ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۱۷
وَجَعَلْنَا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا لَمَّا صَبَرُوا وَكَانُوا بِآيَاتِنَا يُوقِنُونَ
و از آنان امامان (و پیشوایانی) قرار دادیم که به فرمان ما (مردم را) هدایت میکردند؛ چون شکیبایی نمودند، و به آیات ما یقین داشتند.
معنی کلمات و عبارات
«أَئِمَّةً»: امامان و پیشوایان. مراد انبیاء خدا، یا پیشوایان دینی است که پس از پیغمبران کار امر به معروف و نهی از منکر را به عهده میگیرند. «بِأَمْرِنَا»: به فرمان ما و برابر دستور ما. طبق موازین و قوانین ما. «لَمَّا صَبَرُوا وَ ...»: وقتی که بنیاسرائیل مشقّات تکالیف و دشواریهای راه خدا را تحمّل و بر آن استقامت و شکیبائی کردند. دو چیز انسانها را به پیشوائی میرساند: نخست ایمان و یقین به آیات الهی، دیگر شکیبائی و پایداری.
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - پیشوایانى، از میان بنى اسراییل، براى هدایت مردم، برخاستند. «لبنى إسرءیل . و جعلنا منهم أئمّة یهدون بأمرنا»
۲ - پیشوایان دینىِ برخاسته از قوم بنى اسراییل، هدایت کننده مردم، براساس و چهارچوب تعالیم الهى بودند. «لبنى إسرءیل . و جعلنا منهم أئمّة یهدون بأمرنا»
۳ - پیشوایان بنى اسراییل، مردم را به توفیق خداوند، هدایت و راهنمایى مى کردند. «و جعلنا منهم أئمّة یهدون بأمرنا»
برداشت بالا، بنابراین است که «أمر» در آیه، به معناى «شأن و فعل» باشد. در این صورت هدایت به امر خدا، معناى توفیق مى دهد.
۴ - شایسته است که رهبران دینى، جامعه را براساس قوانین وحى و در محدوده معارف دین هدایت کنند. «و جعلنا منهم أئمّة یهدون بأمرنا»
۵ - در میان بنى اسراییل، پیشوایان متعددى وجود داشتند که بر اساس تعالیم دینى، مردم را هدایت مى کردند. «و جعلنا منهم أئمّة»
۶ - صبر و یقین برخى از پیروان موسى(ع) به آیات الهى، زمینه ساز گزینش آنان از سوى خدا براى پیشوایى بنى اسراییل بود. «و جعلنا منهم أئمّة ... لمّا صبروا و کانوا بأیتنا یوقنون»
بنابراین احتمال که در «لمّا» معناى جزا باشد; یعنى، آنان به رهبرى انتخاب شدند، به پاداش صبرى که پیشه کردند و یقینى که به آیات الهى پیدا کردند.
۷ - برخوردارى از روحیه صبر و بردبارى و نیز یقین به آیات الهى، از شرایط رهبرى و امامت دینى است. «و جعلنا منهم أئمّة ... لمّا صبروا و کانوا بأیتنا یوقنون»
«لمّا» زمانى است و دلالت مى کند بر این که برگزیدگان بنى اسراییل، زمانى که به مقام صبر و یقین رسیدند، به پیشوایى انتخاب شدند و این، نشان مى دهد که رهبران دینى باید چنین مقامى را براى خود تحصیل کنند و یا واجد آن دو باشند.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار یقین به آیات خدااهمیت یقین به آیات خدابرگزیدگی رهبران بنی اسرائیلشرایط رهبران دینیصبر رهبران دینیمبانی هدایتیقین رهبران دینیپیروان موسیرهبران دینی بنی اسرائیلتوفیقات خدااهمیت صبرهدایت انسان هانقش دینآثار صبرمسؤولیت رهبران دینیمنشأ هدایتتاریخ بنی اسرائیل
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۵)
- صبر و یقین به ایات الهی، عامل نصب و شایستگی پیشوایان هدایتگر از سوی خداوند و پشتوانهای برای هدایتگری انان
- اعطای مقام امامت به برخی از پیامبران از سوی خداوند+۱ آیه
- قرار دادن امامانی هدایتگر از میان بنیاسراییل از سوی خداوند+۱ آیه
- اعطای مقام امامت به برخی پیامبران از سوی خداوند+۳ آیه
- شکیبایی از شرایط رسیدن به مقام امامت
- یقین به ایات الهی، از شرایط تحصیل مقام امامت
- خداوند، اعطاکننده منصب امامت+۴ آیه
- امامت، منصبی الهی+۴ آیه
- هدایتگری و راهنمایی به فرمان الهی، از اهداف اعطای امامت از سوی خدا+۱ آیه
- هدایتگری و ایصال به مطلوب، از وظایف امامت+۱ آیه
- اعطای مقام امامت به برخی از پیامبران ازسوی خداوند+۱ آیه
- ستایش خدا از انبیای بنیاسراییل، به سبب ویژگی صبر و یقین
- بعثت پیامبرانی از میان بنیاسراییل برای هدایت انان، بر اساس تعالیم الهی
- بعثت پیامبرانی متعدّد میان بنیاسراییل+۱ آیه
- صبر و یقین پیامبران، زمینهساز نیل به مقام امامت و هدایت مردم به فرمان خداوند
- برخاستن پیشوایانی از میان بنیاسراییل برای هدایت انان، براساس اراده و فرمان خداوند+۱ آیه
- شکیبایی گروهی از بنیاسراییل و یقین انان به ایات خدا، عامل شایستگی انان برای پیشوایی مردم+۱ آیه
- پیشوایان هدایتگرِ برخوردار از صبر و یقین، در میان بنیاسراییل+۱ آیه
- یاداوری دشواری پیامبران بنی اسراییل، تسلاّبخش پیامبر(صلی الله علیه واله) در برابر ازار مشرکان+۲ آیه
- شکیبایی برخی افراد بنی اسراییل از عوامل دستیابی انها به مقام امامت و پیشوایی از سوی خدا+۱ آیه
- پیشوایان برگزیده بنی اسراییل در زمره صابران+۱ آیه
- صبرپیشگی پیشوایان بنی اسراییل در سایه یقین به ایات خدا+۱ آیه
- دستیابی پیشوایان بنی اسراییل به مقام امامت در سایه صبر و یقین+۱ آیه
- صبر نیازی موقّت و یقین به ایات خدا نیازی مستمرّ
- یقین به ایات خدا عامل صبر و شکیبایی
- رهبری امّت نیازمند صبر و شکیبایی
- پذیرش هدایتهای الهی، بسترساز ستایش و تمجید+۳ آیه
- مطالعه تاریخ و سنتهای الهی در طول زمانهای گذشته، زمینهای برای هدایت مردم+۲ آیه
- هدایت انسانها، به دست خدا و در اختیار او
- صبر و یقین به ایات الهی، از شرایط لازم برای هدایتگران الهی
- پیشوایان بنیاسراییل، هدایتگر مردم به توفیق الهی
- رهبران منصوب از جانب خداوند در میان بنیاسراییل، هدایتگر انان به اذن خداوند
- پیشوایان برگزیده از بنیاسراییل برخوردار از یقین به ایات الهی+۱ آیه
- یقین به ایات خدا، از شرایط رهبری و امامت دینی
- صبر همراه با یقین به ایات الهی، عامل به امامت رسیدن بعضی از بنیاسراییل+۱ آیه