سوره شرح(الشرح)، آیه ۷ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۶
معنی کلمات و عبارات
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
تفسیر (۸)
روایات و احادیث
۷ - «عن مَسْعدَة بن صَدَقَة قال: سمعت جعفراً یقول: کان أبى(رضى اللّه عنه) یقول: فى قول اللّه تبارک و تعالى «فإذا فرغت فانصب . و إلى ربّک فارغب» إذا قَضَیْتَ الصلاة بعد أن تُسَلِّم و أنت جالس فانصب فى الدّعاء من أمر الدنیا و الآخرة فإذا فرغت من الدعاء فارغب إلى اللّه تبارک و تعالى أن یتقبّلها منک; [منبع: قرب الاسناد، ص ۷، ح ۲۲; تفسیر برهان، ج ۴- ، ص ۴۷۶، ح ۱۴.] از مسعدة بن صدقه روایت شده که گفت: از امام صادق(ع) شنیدم که مى فرمود: پدرم - که خداوند از او راضى باد - درباره سخن خداوند تبارک و تعالى «فإذا فرغت فانصب . و إلى ربّک فارغب» مى فرمود: زمانى که نماز را بعد از سلام به پایان رساندى و هنوز نشسته اى، براى امر دنیا و آخرت در دعا بکوش پس هنگامى که از دعا فارغ شدى، به درگاه خداى تبارک و تعالى تضرّع و زارى کن که آن را از تو قبول کند». ۸ - [«فى فقه الرّضا(ع)] قال: لا صلاة إلاّ باسباغ الوضوء و احضار النیّة و خلوص الیقین و إفراغ القلب و ترک الأشغال و هو قوله «فإذا فرغت فانصب . و إلى ربّک فارغب»; [منبع: فقه الرضا، ص ۷۰; بحارالأنوار، ج ۸۱، ص ۲۴۳- ، ح ۲۹.] [در کتاب «فقه الرضا(ع)» آمده که] آن حضرت فرمود: نماز نیست; مگر با شاداب ساختن وضو و حاضر داشتن نیت و یقین خالص و خالى کردن قلب [از یاد غیر خدا ]و ترک سرگرمى ها و این است [معناى] سخن خدا [که فرمود:] «فإذا فرغت فانصب . و إلى ربّک فارغب».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۵)
- استحباب دعا، پس از نماز (تعقیبات)+۱ آیه
- استحباب دعا، پس از فراغ از عبادات+۱ آیه
- وجوب توحید و اخلاص، در عبادت و بندگی خداوند+۹ آیه
- توفیق شرح صدر، مقتضای ربوبیّت خدا+۴ آیه
- تلاش برای دعا پس از نماز، مورد توصیه خداوند به پیامبرش(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- دعوت مردم به دعا و نیایش، از سوی خداوند+۴ آیه
- سختیها و شداید، زمینه ساز روی اوردن انسان به خداوند+۱ آیه
- یاد خدا، نشانه شرح صدر و نرمی دل+۶ آیه
- تلاش برای عبادت و دعا، تکلیفی برعهده بهره مندان از نعمت+۳ آیه
- وجوب پرستش خدای یگانه و پرهیز از پرستش غیر او+۹ آیه
- لزوم به زحمت انداختن خویش، در اوقات فراغت، برای عبادت و دعا+۱ آیه
- به زحمت افکندن خویش برای دعا پس از فراغت از کار، فرمان خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- / 5. ضمیر خطاب «ت»
- «انصَب»
- خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۳ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور به عبادت پس از فراغت از امور دنیوی+۱ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، موظّف به عبادت خدا، پس از فراغت از جهاد با دشمنان+۱ آیه
- بهره بردن از ساعات فراغت و به زحمت افکندن خویش در ان فرصتها برای دعا، فرمان خداوند به محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، موظّف به عبادت، پس از فراغت از امور دنیایی+۱ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، موظّف به عبادت خدا، پس از فراغت از جهاد+۱ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله مامور کارهای مورد رغبت خداوند، بعد از فارغ شدن از فرایض+۱ آیه
- اعطای شرح صدر به پیامبر صلی الله علیه و اله از ناحیه خداوند، مقتضی تلاش حضرت در عبادت و بندگی او+۲ آیه
- شکر و سپاسگزاری پیامبر صلی الله علیه و اله به درگاه پروردگار، در پی بهرهمندی از امدادها و الطاف الهی، با ابتهال و تضرّع و دعا+۱ آیه
- استحباب دعا و تعقیب، پس از نماز+۱ آیه
- وجوب عقیده به توحید و اخلاص، در عبادت و بندگی+۹ آیه