آیه ۴ سوره طلاق

سوره طلاق(الطلاق)، آیه ۴ · جزء ۲۸ · صفحه ۵۵۸

وَاللَّائِي يَئِسْنَ مِنَ الْمَحِيضِ مِن نِّسَائِكُمْ إِنِ ارْتَبْتُمْ فَعِدَّتُهُنَّ ثَلَاثَةُ أَشْهُرٍ وَاللَّائِي لَمْ يَحِضْنَ وَأُولَاتُ الْأَحْمَالِ أَجَلُهُنَّ أَن يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ وَمَن يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَل لَّهُ مِنْ أَمْرِهِ يُسْرًا

و از زنانتان، آنان که از عادت ماهانه مأیوسند، اگر در وضع آنها (از نظر بارداری) شک کنید، عده آنان سه ماه است، و همچنین آنها که عادت ماهانه ندیده‌اند؛ و عده زنان باردار این است که بار خود را بر زمین بگذارند؛ و هر کس تقوای الهی پیشه کند، خداوند کار را بر او آسان می‌سازد!

معنی کلمات و عبارات
«یَئِسْنَ»: ناامید شده‌اند. یائسه گشته‌اند. «إِنِ ارْتَبْتُمْ»: اگر متردّد شدید درباره حکم عدّه ایشان. اگر متردّد شدید در خونی که از ایشان بیرون می‌تراود که آیا خون حیض یا خون چیز دیگری است. اگر متردّد شدید که آیا به سن یائسگی رسیده‌اند یا خیر. «مِنْ أَمْرِهِ»: از کار و بارش. به فرمان و دستور خویش (نگا: نحل / غافر / ).
نزول

سال ۲۲ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۲۰ رویداد)
نکات آیه
۱ - عدّه طلاق زنان یائسه - چنانچه درباره علت قطع شدن عادتشان تردیدى باشد - سه ماه است. «و الّ-ئى یئسن من المحیض من نسائکم إن ارتبتم فعدّتهنّ ثلثة أشهر» قید «إن ارتبتم» به این معنا است که اگر درباره یأس آنها از حیض شک دارید; یعنى، این یأس به خاطر این است که سن آنان به حد یأس رسیده است یا به خاطر عارض شدن (مثلاً بیمارى) یائسه شده اند. ۲ - عدّه طلاق زنانى که حیض نمى بینند [با آن که در سن حیض دیدن هستند]، سه ماه است. «فعدّتهنّ ثلثة أشهر و الّ-ئى لم یحضن» «الّ-ئى»، مبتدا و خبر آن به قرینه «فعدّتهنّ ثلاثة أشهر» محذوف است و تقدیر آن چنین مى شود: «الّ-ئى لم یحضن فعدتهنّ ثلاثة أشهر». ۳ - زنان یائسه، اگر درباره علت قطع عادتشان تردیدى باشد، تنها پس از گذشت سه ماه از آغاز اجراى طلاق درباره آنها، مى توانند اقدام به ازدواج مجدد کنند و ازدواج آنان در ایّام عدّه باطل است. «و الّ-ئى یئسن من المحیض ... فعدّتهنّ ثلثة أشهر و الّ-ئى لم یحضن» ۴ - آن دسته از زنانى که حیض نمى بینند - ولى در سن حیض دیدن هستند - تنها پس از گذشت سه ماه از آغاز اجراى طلاق درباره آنها، مى توانند اقدام به ازدواج مجدد کنند. «و الّ-ئى یئسن من المحیض ... فعدّتهنّ ثلثة أشهر و الّ-ئى لم یحضن» ۵ - عدّه طلاق زنان باردار، تا پایان باردارى آنان است. «و أُولت الأحمال أجلهنّ أن یضعن حملهنّ» ۶ - زنان باردارِ طلاق داده شده، پیش از وضع حمل، حق ازدواج مجدد را ندارند و تنها پس از آن مى توانند ازدواج کنند. «و أُولت الأحمال أجلهنّ أن یضعن حملهنّ» ۷ - اهتمام اسلام، به موضوع مخلوط نشدن نطفه ها و روشن بودن نسب ها و پیوندهاى خویشاوندى میان انسان ها    و الّ-ئى یئسن من المحیض ... فعدّتهنّ ثلثة أشهر ... وأُولت الأحمال أجلهنّ أن یضعن حملهنّ مطلب یاد شده، از مجموع دستورات و رهنمودهاى خداوند درباره عدّه زنان و شمارش دقیق آن - به ویژه درباره زنان یائسه اى که صرفاً احتمال داده شود با نطفه همسران قبلى خود باردار شده اند - به دست مى آید. ۸ - خداوند، در امور تقوا پیشگان، آسانى پدید مى آورد. «من یتّق اللّه یجعل له من أمره یسرًا» ۹ - خداترسى و تقواپیشگى، موجب گشایش مشکلات و آسان شدن زندگى «من یتّق اللّه یجعل له من أمره یسرًا» ۱۰ - خداترسى و تقواپیشگى از مردان و زنان مطلّقه، موجب رهایى آنان از مشکلات زناشویى و آسان شدن زندگى براى آنها «و الّ-ئى یئسن من المحیض ... و من یتّق اللّه یجعل له من أمره یسرًا» ۱۱ - رعایت احکام و موعظه هاى الهى، نشانه تقواپیشگى است. «والّ-ئى یئسن من المحیض ... فعدّتهنّ ثلثة أشهر ... و من یتّق اللّه یجعل له من أمره یسرًا»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۲ - «المروى عن أئمتنا(ع): فلاتدرون لکبر ارتفع حیضهنّ أم لعارض; [منبع: مجمع البیان، ج ۱۰، ص ۴۶۱; نورالثقلین، ج ۵- ، ص ۳۵۹، ح ۶۲.] از امامان ما(ع) [در توضیح معناى «ارتبتم» در آیه «و اللاّئى یئسن من المحیض من نسائکم إن ارتبتم» ]روایت شده که مقصود این است: [اگر شک دارید و ]نمى دانید که [قطع حیض زنانى که از حیض شدن مأیوس شده اند] به علت بالا بودن سنّ است یا عارضه جسمى، [عدّه آنان سه ماه است]». ۱۳ - «قال ابن عباس هى فى المطلّقات خاصة، و هو المروى عن أئمّتنا; [منبع: مجمع البیان، ج ۱۰، ص ۴۱۶; نورالثقلین، ج ۵- ، ص ۳۵۹، ح ۶۴.] ابن عباس گفت: این [انقضاى عدّه با وضع حمل]، مخصوص زنان مطلّقه است [نه زنانى که شوهرانشان فوت شده اند] و همین مطلب از ائمه ما(ع) روایت شده است». ۱۴ - «عبدالرحمن بن الحجاج عن أبى الحسن(ع) قال: سألته عن الحلبى إذا طلّقها زوجها فوضعت سقطاً تمّ أو لم یتمّ أو وضعته مضغة، قال: کلّ شىء وضعته یستبین أنه حمل تمّ أو لم یتمّ فقد انقضت عدّتها و إن کانت مضغة; [منبع: کافى، ج ۶، ص ۸۲، ح ۹; نورالثقلین، ج ۵، ص ۳۶۰- ، ح ۶۵.] عبد الرحمان بن حجاج از امام کاظم(ع) روایت کرده و مى گوید: از ایشان درباره زن باردار پرسیدم که اگر شوهر او را طلاق دهد و بعد از طلاق حمل خود را تمام شده یا تمام نشده سقط و یا به صورت مضغه فرود آورد [حکم عده او چیست؟ ]فرمود: هر چه را زن زمین بگذارد که معلوم باشد حمل بوده - خلقش تمام باشد یا ناتمام - عدّه او منقضى شده، اگر چه حمل مضغه باشد». ۱۵ - «عن عبدالرحمن بن أبى عبداللّه البصرى عن أبى عبداللّه(ع) قال: سألته عن رجل طلّق إمرأته و هى حبلى و کان فى بطنها إثنان فوضعت واحداً و بقى واحد؟ قال: قال: تبین بالاوّل و لاتحلّ للأزواج حتّى تضع ما فى بطنها; [منبع: کافى، ج ۶، ص ۸۲، ح ۱۰; نورالثقلین، ج ۵، ص ۳۶۰- ، ح ۶۶.] عبدالرحمان بن ابى عبداللّه بصرى مى گوید: از امام صادق(ع) پرسیدم: مردى زن حامله خود را طلاق داده و او دو فرزند داشته است، یکى را فرود آورده و دیگرى باقیمانده است[حکم عدّه او چیست؟] امام فرمود: با فرود آمدن فرزند اوّل، از شوهر منقطع مى گردد، ولى براى دیگران حلال نمى شود تا آن که آنچه در شکم دارد فرود آورد».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۳)
  • تقوا، سبب اسان شدن امور از ناحیه خدا+۳ آیه
  • سه ماه تمام، عدّه زنان مطلّقه مردّد در یایسگی
  • جواز طلاق زنان باردار
  • پایان بارداری و وضع حمل، پایان مدّتِ عدّه طلاق زنان باردار+۱ آیه
  • تقوا، موجب برخورداری از پاداش الهی+۶ آیه
  • تقواپیشگی، زمینهساز اسان شدن امور+۳ آیه
  • تقوا، عامل رهایی از سختیها و برخورداری از اسایش+۴ آیه
  • رعایت احکام عدّه زنان مطلقّه و حقوق انان، نشانه تقواپیشگی+۳ آیه
  • رعایت حقوق همسران مطلّقه از اثار تقواپیشگی+۳ آیه
  • تقوای الهی، زمینه ساز رعایت احکام+۶ آیه
  • جواز طلاق زنان باردار+۱ آیه
  • پایان بارداری و وضع حمل، انتهای مدّت عدّه طلاق زنان باردار+۱ آیه
  • وجوب نگهداری عده طلاق به مدت سه ماه بر زنان بالغ، در صورت عادت نشدن
  • وجوب نگهداری عده طلاق به مدت سه ماه بر زنان سالمند، در صورت شک در یایسگی انان
  • وضع حمل، پایان عدّه زنان باردار مطلّقه
  • جواز طلاق زنان باردار+۲ آیه
  • پایان بارداری، انتهای زمان عدّه زنان باردار
  • سه ماه، عدّه زنان مردد در یایسه بودن
  • سه ماه، عدّه زنانِ غیر حایض در سنِّ حیض
  • جواز طلاق زنان باردار+۱ آیه
  • تعیین سه ماه با عنوان عدّه، برای زنان غیرقابل حیض
  • رعایت مدّت عدّه، در صورت شکّ در حیض، نشانه تقواپیشگی و سبب امرزش گناهان+۱ آیه
  • لزوم نگهداری عدّه در صورت شکّ در حیض، حکمی نازل شده از سوی خدا+۱ آیه
  • مراعات عدّه برای زنان، در صورت شکّ در حیض، درپی دارنده پاداش بزرگ خدا+۱ آیه
  • سالهای حیض در زنان، محدود به بخشی از سنّ انان
  • تردید در یایسه بودن زن از حیض، موجب تعیین سه ماه عدّه برای انان
  • تقوا، از عوامل برخورداری از گشایش در زندگی+۵ آیه
  • زایمان زن باردار، پایان عدّه طلاق وی
  • عدم لزوم پرداخت نفقه به زنان مطلّقه، بعد از زایمان+۱ آیه
  • گذشت سه ماه از اغاز طلاق، مجوّز ازدواج مجدّد زنان مطلّقه، در صورت شک و تردید در امر یایسگی+۱ آیه
  • وجوب عدّه برای مطلّقه، منوط به امیزش با وی پیش از طلاق+۲ آیه
  • احکام طلاق و عدّه زنان مطلّقه و ادای حقوق انان، از فرمانهای نازل شده خداوند+۴ آیه
  • رعایت تقوای الهی نسبت به مطلّقه، موجب اسانی کارها+۱ آیه
  • خداترسی و تقواپیشگی مردان و زنان مطلّقه، موجب رهایی انان از اثار و تبعات طلاق و اسان شدن زندگی برای انها+۱ آیه
  • جواز طلاق زنان باردار+۲ آیه
  • وضع حمل، پایان عدّه طلاق زنان باردار
  • سه ماه، عدّه طلاق زنان غیر حایض
  • وضع حمل، پایان عدّه طلاق زنان باردار
  • سه ماه، عدّه طلاق زنان یایسه، در صورت تردید، در علّت قطع شدن عادت انان
  • وجوب نگهداری عده طلاق به مدت سه ماه بر زنان بالغ، در صورت عادت نشدن و امیزش شوهر با انان
  • لزوم سه ماه عدّه برای زنان یایسه، در صورت شک در حمل
  • لزوم سه ماه عدّه برای زنان یایسه، در صورت شک در علّت قطع شدن خون
  • عدم لزوم عدّه برای زنان یایسه در صورت اطمینان به علّت قطع خون بر اثر کهولت سنّ
واژه‌ها