سوره غاشیه(الغاشية)، آیه ۲ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۲
معنی کلمات و عبارات
«وُجُوهٌ»: چهرهها. مراد خود اشخاص و افراد است. «خَاشِعَةٌ»: خوار و زبون. فرو شکسته و درهم شکسته. خضوع ایشان، سرافکندگی آمیخته با شرمندگی و نگرانی است.
نزول
سال ۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
شأن نزول: شأن نزول آیات ۲ تا ۴
محمد بن یعقوب کلینى بعد از چهار واسطه از امام صادق علیهالسلام نقل نماید که فرمود: ناصبى ها باکى ندارند از این که نماز بخوانند یا زنا نمایند و آیات ۳ و ۴ درباره آنان نازل شده است. محمد بن الحسن البرائى بعد از دو واسطه از ابن ابىعمیر و او از کسى که از محمد بن على بن موسى الرضا درباره این آیات سؤال کرده بود، نقل نماید که گفت: این آیات درباره ناصبى ها نازل گردیده است و نیز گویند: این آیات درباره ناصبیون یعنى کسانى که نماز میخواندند و روزه میداشتند و نسبت به امیرالمومنین على دشنام و ناسزا مى گفتند، نازل شده است که هیچ اعمالى از آنان مورد قبول قرار نخواهد گرفت.
البرهان فى تفسیر القرآن. کشى صاحب رجال. تفسیر على بن ابراهیم.
نکات آیه
۱ - جمعى از حاضران صحنه قیامت، شکسته حال و سرافکنده اند و ذلّت و خوارى در چهره آنان نمایان است. «وجوه یومئذ خشعة»
«خشوع»; یعنى، در برابر کسى سر تعظیم فرود آوردن و سر به زیر بودن و «خاشع» به معناى شکسته حال است (مقاییس اللغة). مراد از «وجوه» - به قرینه «لیس لهم طعام» در آیات بعد - صاحبان وجوه است و اِسناد خشوع به چهره ها - که محل بروز آثار آن است - نوعى مبالغه و بیانگر شدت خشوع است.
۲ - صحنه گریزناپذیر قیامت، براى برخى جز فروتنى و تسلیم ذلّت بار چاره اى باقى نمى گذارد. «حدیث الغشیة . وجوه یومئذ خشعة»
۳ - چهره حاضران صحنه قیامت، نمایانگر فرجام کار آنان است. «وجوه یومئذ خشعة»
۴ - خلود دوزخیان در آتش جهنم «تصلى نارًا»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۶ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱–۷ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱–۷ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱–۷ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۲۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیات ۲–۷
موضوعات
دستهبندی موضوعی
حتمیت ذلت اخروی انسان هاحتمیت عذاب اخروی انسان هاذلت اخروی انسان هاسیمای اخروی انسان هافرجام اخروی انسان هاجاودانگی جهنمیانجاودانگی در جهنمانسان ها در قیامتویژگیهای قیامت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۰)
- هشدار کافران به عذاب سخت، از سوی خداوند+۶ آیه
- اتش جهنّم، بسیار شدید و سوزاننده+۲ آیه
- ورود دوزخیان به جهنّم، همراه با اهانت و خفّت+۳ آیه
- اشکار شدن خواری و ذلّت، در چهره دوزخیان+۳ آیه
- گرسنگی شدید و همیشگی جهنّمیان+۵ آیه
- چشمه جهنّم، بسیار داغ و پرحرارت+۳ آیه
- نمایان بودن خشوع، در چهره بعضی از افراد حاضر، در صحنه قیامت
- قیامت، روزی سخت و دشوار+۷ آیه
- سؤال خداوند از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره عظمت و اهمّیّت قیامت+۹ آیه
- سؤال خداوند از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره عظمت و اهمّیّت قیامت+۹ آیه
- چهره هر کس در قیامت، نمایانگر هویّت و فرجام وی+۲ آیه
- تفاوت چهره مؤمنان و نیک کرداران با چهره کافران و بدکرداران در قیامت+۲ آیه
- اشکار شدن نشانه خواری و انقیاد برخی افراد، بر صورتهای شان در قیامت
- نقش صورت در نشان دادن روحیّات و باطن افراد، با ظاهر شدن علایمی بر روی ان+۲ آیه
- ذلّت و خواری کافران، در قیامت+۳ آیه
- گرفتار شدن جهنمیان به گرسنگی و نیازمند شدن به غذا+۶ آیه
- گرسنگی همیشگی برای جهنّمیان+۶ آیه
- گرسنگی دایمی کافران، در جهنّم+۳ آیه
- گیاه خاردار، تلخ و بدبوی جهنّم، تنها خوراک موجود، برای برخی از دوزخیان+۱ آیه
- گیاه خاردار جهنّم، بیتاثیر در رفع گرسنگی و چاق کردن+۲ آیه