آیه ۳ سوره غاشیه

سوره غاشیه(الغاشية)، آیه ۳ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۲

معنی کلمات و عبارات
«عَامِلَةٌ»: کوشا و پویا. مراد این است که همیشه این پا و آن پا می‌کنند و برمی‌جهند و می‌افتند، و آسایش و آرامش از آنان سلب‌می‌گردد، و هر دم گرفتار عذابی می‌شوند (نگا: غافر / و ، قمر / و ، رحمن / ). «نَاصِبَةٌ»: در رنج. دچار زحمت و مشقّت. خسته و مانده.
نزول

سال ۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۲ تا ۴

محمد بن یعقوب کلینى بعد از چهار واسطه از امام صادق علیه‌السلام نقل نماید که فرمود: ناصبى ها باکى ندارند از این که نماز بخوانند یا زنا نمایند و آیات ۳ و ۴ درباره آنان نازل شده است. محمد بن الحسن البرائى بعد از دو واسطه از ابن ابى‌عمیر و او از کسى که از محمد بن على بن موسى الرضا درباره این آیات سؤال کرده بود، نقل نماید که گفت: این آیات درباره ناصبى ها نازل گردیده است و نیز گویند: این آیات درباره ناصبیون یعنى کسانى که نماز می‌خواندند و روزه می‌داشتند و نسبت به امیرالمومنین‌ على دشنام و ناسزا مى گفتند، نازل شده است که هیچ اعمالى از آنان مورد قبول قرار نخواهد گرفت.

البرهان فى تفسیر القرآن. کشى صاحب رجال. تفسیر على بن ابراهیم.

در آن زمان چه می‌گذشت (۴ رویداد)
نکات آیه
۱ - گرفتاران پستى و خوارى در قیامت، براى رهایى خود تلاش کرده، خویش را به سختى و زحمت خواهند انداخت. «عاملة ناصبة» مراد از «عمل» در قیامت - به قرینه آیه قبل - تلاش دوزخیان براى رهایى از مخمصه اى است که آنان را به خشوع و ذلت افکنده است. «نَصَب» به معناى تعب است. (مفردات راغب)، بنابراین «ناصبة» به معناى کسانى است که خود را به رنج و سختى مى اندازند. به قرینه «یومئذ» در آیه قبل مى توان گفت که این دو وصف مربوط به آخرت است. ۲ - تلاش بى حاصل و رنج و زحمت بیهوده، نمونه اى از گرفتارى هاى قیامت براى برخى از مردم «حدیث الغشیة ... عاملة ناصبة» ۳ - اهل دوزخ، تلاش هاى پرمشقّت خود در دنیا را بى نتیجه دیده و براى رهایى از پستى و ذلّت در قیامت، از آن بهره اى نخواهند برد. «وجوه یومئذ خشعة . عاملة ناصبة» چنانچه دو وصف «عاملة» و «ناصبة»، مربوط به تلاش و رنج در دنیا باشد; مراد این خواهد بود که صاحبان «وجوه خاشعة» تا زمانى که در دنیا بودند، کارهاى پرزحمت انجام مى دادند; ولى اکنون در قیامت از آن بى بهره اند. گفتنى است که جمله «لسعیها راضیة» (در آیات بعد) - که در وصف گروه مقابل این افراد است - با این احتمال سازگارتر است. ۴ - عمل گروهى از مردم، در قیامت حبط خواهد شد. «عاملة ناصبة» ۵ - اهل دوزخ، از تلاش هاى خویش در دنیا، جز رنج و تعب در آخرت سودى نخواهند برد. «عاملة ناصبة» جمله «لسعیها راضیة» (در آیات بعد) - که ناظر به گروه مقابل اهل دوزخ است - از سعى آنها در دنیا و رضایتشان در آخرت سخن گفته است. در نتیجه این آیه، ناظر به عمل دوزخیان در دنیا و «نَصَبْ» (تعب) آنان در آخرت خواهد بود.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷)
  • هشدار کافران به عذاب سخت، از سوی خداوند+۵ آیه
  • ورود دوزخیان به جهنّم، همراه با اهانت و خفّت+۵ آیه
  • اشکار شدن خواری و ذلّت، در چهره دوزخیان+۳ آیه
  • گرسنگی شدید و همیشگی جهنّمیان+۵ آیه
  • چشمه جهنّم، بسیار داغ و پرحرارت+۳ آیه
  • سؤال خداوند از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره عظمت و اهمّیّت قیامت+۱۱ آیه
  • سؤال خداوند از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره عظمت و اهمّیّت قیامت+۱۱ آیه
واژه‌ها