سوره قصص(القصص)، آیه ۱۱ · جزء ۲۰ · صفحه ۳۸۶
وَقَالَتْ لِأُخْتِهِ قُصِّيهِ فَبَصُرَتْ بِهِ عَن جُنُبٍ وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ
و (مادر موسی) به خواهر او گفت: «وضع حال او را پیگیری کن!» او نیز از دور ماجرا را مشاهده کرد در حالی که آنان بیخبر بودند.
معنی کلمات و عبارات
«قُصِّیهِ»: او را دنبال کن. حال و وضع او را بپای. «عَن جُنُبٍ»: از جانبی. از گوشهای. مراد دورادور است. «وَ هُمْ لا یَشْعُرُونَ»: در حالی که فرعون و فرعونیان نمیدانستند که او خواهر موسی است و مشغول دید زدن است.
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - تبدیل شدن مادر موسى به شخصیتى مصمم و قادر بر انجام کارهاى سترگ، پس از دریافت پیام امیدآفرین الهى «و أوحینا إلى أُمّ موسى ... و قالت لأُخته قصّیه»
جمله «و قالت...» عطف بر محذوف است; یعنى، «فألقیه فى الیمّ و قالت لأخته قصّیه». مادر موسى پس از دریافت وحى، اقدام به انداختن فرزندش در رود نیل کرد; با این که پیش از آن از فرط ترس و نگرانى نزدیک بود راز فرزندش را فاش سازد. این موضوع، بیانگر مطلب یاد شده است.
۲ - تدبیر امور خانه و سرپرستى اعضاى آن برعهده مادر موسى «و قالت لأُخته قصّیه»
در این فراز از زندگى موسى، تنها مادر وى مطرح است و سخنى از پدر او به میان نیامده است. این یا بدان جهت است که پدر موسى در قید حیات نبوده و یا نقش چندانى در سرپرستى امور خانه نداشته است. این نقش را مادر موسى ایفا مى کرده است.
۳ - تسلیم بودن اعضاى خانواده در برابر دستورات مادر موسى «و قالت لأُخته قصّیه فبصرت به عن جُنُب»
برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که خواهر موسى، به محض شیندن فرمان مادر (قصّیه) بى درنگ به دنبال موسى روان شد.
۴ - مأموریت خواهر موسى از سوى مادر براى دنبال کردن موسى در پى افکنده شدنش در آب نیل «و قالت لأُخته قصّیه»
۵ - حضور خواهر موسى در کنار مادر، هنگام افکندن موسى در رود نیل «و قالت لأُخته قصّیه»
۶ - خواهر موسى، مورد اعتماد مادر و شریک او در مسائل با اهمیت «و قالت لأُخته قصّیه»
۷ - خواهر موسى، از دور نظاره گر سرنوشت برادر خود بر روى آب نیل «فبصرت به عن جُنُب»
«جُنُب» معادل دور است; یعنى، او موسى را از دور زیر نظر گرفت.
۸ - خواهر موسى، شاهد برگرفته شدن برادرش از آب به وسیله کسان فرعون «فبصرت به عن جُنُب»
برداشت یاد شده برپایه این احتمال است که «بصرت به...» به این معنا باشد که خواهر موسى، از دور دید که فرعونیان او را از آب گرفتند.
۹ - تلاش خواهر موسى براى اطلاع نیافتن دیگران، از پى جویى سرنوشت آن کودک به وسیله او «فبصرت به عن جُنُب»
۱۰ - پى جویى خواهر موسى، از دید فرعونیان پنهان بود. «فبصرت به عن جُنُب و هم لایشعرون»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۱ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۱ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۱ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۱ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۱ - تفسیر روان جاوید
آیات ۷–۱۳ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۱
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اعتماد به خواهر موسیتسلیم به مادر موسیتلاش خواهر موسیخانه داری مادر موسیعوامل امیدواری مادر موسیمسؤولیت خواهر موسینظارت خواهر موسیپنهانی تعقیب موسیکتمان راز موسیتعقیب موسینقش مادر موسیموسی در رود نیلآثار وحی به مادر موسینقش خواهر موسینجات موسیقصه موسی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۲)
- تربیت موسی(علیه السلام) در دامان مادر خویش، با راهنمایی خواهرش+۵ آیه
- تربیت موسی(علیه السلام) در دامان مادر خویش، با راهنمایی خواهرش+۴ آیه
- دیدن موسی(علیه السلام) از سوی خواهرش، پس از سفارش مادرش به تعقیب او، بعد از انداختن وی به دریا
- دربار فرعون، به دنبال فردی جهت حضانت و نگهداری از موسی(علیه السلام)، پس از گرفتن وی از دریا+۳ آیه
- اعلام امادگی خواهر موسی، جهت معرّفی دایه برای حضانت از موسی(علیه السلام) به فرعونیان+۳ آیه
- تحویل موسی(علیه السلام) از سوی فرعونیان به مادرش، جهت حضانت از وی+۵ آیه
- حضور خواهر موسی در کنار مادر، هنگام افکندن موسی(علیه السلام) در رود نیل+۱ آیه
- خواهر موسی، مورد اعتماد مادر و شریک او در مسایل با اهمیّت+۱ آیه
- ماموریّت خواهر موسی از سوی مادر، برای دنبال کردن موسی(علیه السلام)، در پی افکنده شدنش در اب نیل+۱ آیه
- خواهر موسی، نظاره گر برادر خود بر روی اب نیل، از راه دور
- خواهر موسی، شاهد برگرفته شدن برادرش از اب، به وسیله کسان فرعون+۱ آیه
- تلاش خواهر موسی برای اطّلاع نیافتن دیگران، از پی جویی سرنوشت ان کودک به وسیله وی
- نقش خواهر موسی، در بازگرداندن وی به دامن مادر، برای رضاع+۱ آیه
- سؤال تقریری خواهر موسی از خاندان فرعون، برای گزینش دایه و سرپرست برای موسی(علیه السلام)+۶ آیه
- بینایی، از ابزارهای شناخت حسّی و راهی برای درک عقلی انسان
- فرمان مادر موسی به دخترش (خواهر موسی) مبنی بر پیگیری ماجرای موسی علیه السلام پس از افکنده شدنش به دریا+۱ آیه
- نقش بسزای دختر مادر موسی، در بازگشت موسی علیه السلام به مادرش+۲ آیه
- تعقیب موسی علیه السلام از سوی خواهر با سفارش مادرش، پس از افکنده شدن به دریا+۱ آیه
- تدبیر خدا برای سرپرستی و کفالت موسی علیه السلام از سوی خاندانش+۲ آیه
- پیگیری صندوق حامل موسای شیرخواره علیه السلام بر روی اب، به وسیله خواهرش و پیجویی مسایل ان با رازداری و زیرکی هر چه بیشتر+۲ آیه
- کفالت و سرپرستی موسی علیه السلام در دوران طفولیت از سوی مادرش، پیشنهاد خواهر موسی به درباریان فرعون+۲ آیه
- خیرخواهی خانواده موسی، دلیل صلاحیّت انان برای دایگی ان حضرت از نظر خواهر وی+۲ آیه