سوره قصص(القصص)، آیه ۵۹ · جزء ۲۰ · صفحه ۳۹۲
وَمَا كَانَ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرَىٰ حَتَّىٰ يَبْعَثَ فِي أُمِّهَا رَسُولًا يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِنَا وَمَا كُنَّا مُهْلِكِي الْقُرَىٰ إِلَّا وَأَهْلُهَا ظَالِمُونَ
و پروردگار تو هرگز شهرها و آبادیها را هلاک نمیکرد تا اینکه در کانون آنها پیامبری مبعوث کند که آیات ما را بر آنان بخواند؛ و ما هرگز آبادیها و شهرها را هلاک نکردیم مگر آنکه اهلش ظالم بودند!
معنی کلمات و عبارات
«الْقُری»: جمع قَرْیَة، شهرها و آبادیهای بزرگ (نگا: انعام / . «أُمِّهَا»: مرکز آن. کانون و پایتخت آن. «یَتْلُو»: الف زائدی در رسمالخط قرآنی در آخر دارد. «حَتّی یَبْعَثَ فِی أُمِّها رَسُولاً»: این بخش، اشاره به این واقعیّت است که لزومی ندارد در هر شهر و روستائی پیغمبری مبعوث گردد. همین که در یک کانون بزرگ که مرکز اخبار و محل اندیشمندان و پایتخت بزرگان یک قوم است پیغمبری برانگیخته شود، کافی و بسنده است. «وَ أَهْلُهَا ظَالِمُونَ»: این بخش، بیانگر این مطلب است که ظلم سبب ویرانی است، و ظالمان بدون کیفر و مجازات نمیمانند.
نزول
سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - اقدام خداوند به برانگیختن پیامبر در میان اقوام پیشین، قبل از نابود ساختن آنان «و ما کان ربّک مهلک القرى حتّى یبعث فى أُمّها رسولاً»
۲ - اتمام حجت با مردمان، سنّت الهى در طول تاریخ بشر «و ما کان ربّک مهلک القرى حتّى یبعث فى أُمّها رسولاً»
۳ - پیامبران الهى، تمام کنندگان حجت خدا بر مردم «و ما کان ربّک مهلک القرى حتّى یبعث فى أُمّها رسولاً»
۴ - ساحت ربوبى خداوند، مبرا از نازل کردن عذاب استیصال بر مردم، پیش از فرستادن پیامبر به سوى آنان «و ما کان ربّک مهلک القرى حتّى یبعث فى أُمّها رسولاً»
۵ - گزینش شهرهاى بزرگ و مرکزى از سوى خداوند براى بعثت فرستادگان خود «حتّى یبعث فى أُمّها رسولاً»
«أُمّ القرى» به شهرى گفته مى شود که نسبت به شهرهاى دیگر حالت مرکزیت داشته باشد و مردم آن شهرها براى رفع نیازمندى هاى خود و... به آن جا مراجعه کنند.
۶ - گزینش شهرهاى بزرگ و مرکزى براى تبلیغ دین و ارشاد مردمان، روشى پسندیده و کارآمد «حتّى یبعث فى أُمّها رسولاً»
برداشت یاد شده به خاطر این نکته است که انتخاب شهرهاى بزرگ و مرکزى براى رسالت پیامبران از سوى خداوند، مى تواند به جهت کارآمدتر بودن این روش باشد; به ویژه این که این مسأله درباره تمامى پیامبران مطرح است.
۷ - رسولان الهى، شخصیت هاى والا و ارجمند در پیشگاه خداوند «حتّى یبعث فى أُمّها رسولاً»
تنوین در «رسولاً» در اصطلاح اهل ادب، تنوین تفخیم و بیانگر عظمت و بزرگى «رسول» است.
۸ - اقدام پیامبران، به قرائت متن کلام خداوند (آیات الهى) بر مردم «و ما کان ربّک مهلک القرى حتّى یبعث فى أُمّها رسولاً یتلوا علیهم ءایتنا»
۹ - تلاوت آیات الهى بر مردمان، مهم ترین وظیفه پیامبران «حتّى یبعث فى أُمّها رسولاً یتلوا علیهم ءایتنا»
۱۰ - بعثت پیامبراکرم(ص)، اتمام حجت خدا با مشرکان «و ما کان ربّک مهلک القرى حتّى یبعث فى أُمّها رسولاً»
۱۱ - مکه، محور و مرکز عمده شهرها و قراى جزیرة العرب در صدراسلام «حتّى یبعث فى أُمّها رسولاً»
۱۲ - خداوند، مشرکان مکه را به عذاب استیصال تهدید کرد. «و ما کان ربّک مهلک القرى حتّى یبعث فى أُمّها رسولاً»
۱۳ - ظلم و بیدادگرى، عامل نابودى جوامع پیشین با عذاب استیصال «و ما کنّا مهلکى القرى إلاّ و أهلها ظلمون»
۱۴ - جوامع ستم پیشه در معرض عذاب قهر الهى «و ما کنّا مهلکى القرى إلاّ و أهلها ظلمون»
۱۵ - مشرکان مکه، مردمانى ستم پیشه «و ما کنّا مهلکى القرى إلاّ و أهلها ظلمون»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۳–۷۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵۷–۷۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵۷–۸۴ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۵۹ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۵۹ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۵۹ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۵۹ - تفسیر روان جاوید
آیات ۵۶–۶۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۵۹
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تبلیغ در شهرهای بزرگتلاوت آیات خدا بر مردمخطر هلاکت ظالمانسنت اتمام حجتعظمت انبیاعوامل عذاب استیصالمرکز جزیرة العربموقعیت مکهنقش شهرهای بزرگفلسفه بعثت محمدظلم مشرکان مکهاتمام حجت با انبیافضیلت مکهتهدید مشرکان مکهاتمام حجت بر مشرکانمهمترین رسالت انبیاتهدید به عذاب استیصالعوامل هلاکت اقوام پیشینتاریخ مکهبعثت انبیامقامات انبیاآسیب شناسی اجتماعینقش انبیااتمام حجت خداآثار ظلمتنزیه خداروش تبلیغتهدیدهای خداسنتهای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۶)
- تلاوت ایات خدا بر مردم، یکی از حکمتهای بعثت انبیا+۲ آیه
- تلاوت ایات الهی برای مردم از سوی انبیا به دلیل اتمام حجّت بر انان
- اتمام حجّت خدا بر انسانها پیش از عذاب کردن انان در دنیا
- حقناپذیری انسانها در برابر اتمام حجّت خدا، سبب عذاب انان+۲ آیه
- اتمام حجّت بر انسانها، از اهداف بعثت انبیا+۱ آیه
- شرح و بیان ایات خدا بر مردم، ازسوی انبیای الهی+۳ آیه
- برانگیختهشدن انبیا میان تمام امّتها+۴ آیه
- عدم گرفتاری انسانها و امّتها به عذاب، پیش از برانگیختهشدن پیامبری میان انان+۳ آیه
- برانگیختن پیامبران در امّالقری (مرکز شهرها و ابادیها) پیش از نزول عذاب، سنّتی الهی
- تلاوت ایات و اتمام حجّت خدا بر اهالی شهرها و ابادیها، فلسفه بعثت پیامبران در امّالقری و مرکز ابادیها
- نابود ساختن اهالی ستمگر شهرها و ابادیها ازسوی خدا، پس از اتمام حجّت و ارسال پیامبر در امّالقری و مراکز ابادیها
- ربوبیّت الهی، مقتضی برانگیختن پیامبرانی در امّالقری
- برانگیختهشدن انبیا میان تمام امّتها+۴ آیه
- تلاوت ایات الهی برای مردم، در تبلیغ پیامبران الهی
- بعثت پیامبران، برای اتمام حجّت خدا بر مردم+۹ آیه
- نزول عذاب دنیایی بر امّتهای گناهکار، پس از اتمام حجّت و فرستادن پیامبران بهسوی انان+۶ آیه
- حاکمیّت قوانین و سنّتهای ثابت الهی بر جوامع بشری، در طول تاریخ+۲ آیه
- سنّتهای الهی، هماهنگ با اراده انسان+۱ آیه
- لزوم دادن اولویّت به نقاط مرکزی و محوری در تبلیغ و ارشاد مردم+۱ آیه
- محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۵ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۵ آیه
- تلاوت ایات الهی برای مردم از سوی انبیا به جهت اتمامحجّت بر انان
- تلاوت ایات الهی از سوی انبیا، اتمام حجّتی بر مردم، قبل از هلاکت و نابودی انان+۱ آیه
- هشدار خدا به ظالمان، از هلاکت و عذاب استیصال+۶ آیه
- ربوبیّت الهی، اقتضاکننده اتمام حجّت بر انسانها و جوامع، قبل از هلاکت و کیفر انان+۴ آیه
- رسالت پیامبران برای اتمام حجّت خدا برای مردم+۹ آیه
- فراگیری و جهان شمولی رسالت انبیا+۶ آیه
- ربوبیّت خداوند منشا رسالت انبیا+۱ آیه
- اتمام حجّت بر مردم، قبل از کیفر انان، از سنّتهای خداوند+۵ آیه
- فرستادن پیامبران، سنّت جاری خداوند در میان امّتها+۳ آیه
- نزول عذاب استیصال پس از اتمام حجّت، سنّت خدا درباره جوامع حق ناپذیر+۲ آیه
- مجازات و هلاکت جوامع ظالم و گناهکاران، سنّت الهی+۶ آیه
- توجّه به سنّتهای خدا درباره هلاکت کافران حق ستیز، مانع از مبارزه با پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)
- ظلم و ستم شهرنشینان، موجب نزول عذاب الهی و خرابی شهرها+۶ آیه
- گزینش شهرهای بزرگ و مرکزی از سوی خداوند، برای بعثت رسولان خویش
- گزینش شهرهای بزرگ، برای تبلیغ دین خدا و بیان حجّتهای الهی
- ویرانی شهرها با عذاب الهی، بعد از اتمام حجّت پیامبران بر شهرنشینان+۴ آیه
- ویرانی شهرها بعد از انذار حق ناپذیران انها، با نزول عذاب الهی+۴ آیه
- ویرانی شهرها و هلاکت جوامع پیشین، به سبب ظلم و ستم اهل ان+۹ آیه
- ماندگاری ابادیها و شهرهای برخی از امّتهای ظالم، تا عصر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
- عبرت انگیزی اثار به جامانده از تجاوزگران و ستم پیشگان گذشته+۳ آیه
- هشدار خدا به ظالمان، از هلاکت و عذاب استیصال+۶ آیه
- هلاکت و سقوط ظالمان، از سنّتهای خداوند+۳ آیه
- عدم پذیرش دعوت انبیا، از مصادیق ظلم و درپی دارنده کیفر هلاکت با عذاب استیصال
- مشرکان مکّه، مردمانی ستم پیشه و ظالم
- عذاب خداوند بر ظالمان و مجرمان، بر پایه عدل و داد و مطابق با عمل انان+۲ آیه
- عدالت خداوند، در کیفر نمودن گناهکاران+۴ آیه
- ظلم امّتهای پیشین، باعث ویرانی سرزمینهای اباد انان+۱۰ آیه
- ظلم و ستم، عملی قبیح، از نظر عقل و عقلا+۴ آیه
- هلاکت و نابودی مترفان امّتهای پیشین، پس از اتمامحجّت بر انان+۱ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند
- نابودی قریهها و مرگ ساکنان انها، تنها به سبب ظلم انان
- رسالت پیامبران، متکی بر معجزات و دلایل روشن+۱ آیه
- معجزات پیامبران دارای منشا الهی+۴ آیه
- تلاوت ایات الهی بر مردمان مکّه، به وسیله محمّد صلی الله علیه و اله
- مُهلک/ اسماوصفات+۷ آیه