سوره قمر(القمر)، آیه ۱ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۲۸
معنی کلمات و عبارات
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
شأن نزول: شأن نزول آیات ۱ و ۲
ابن مسعود گوید: دو نیمه شدن ماه در مکه پیش از آن که رسول خدا صلی الله علیه و آله از مکه بیرون برود. اتفاق افتاده و خود آن را دیده ام و در همان موقع بود که مى گفتند ماه را سحر و جادو کرده اند، سپس این آیات نازل گردید. انس گوید: ماه دو بار در مکه منشق گردید و این آیات نازل شد. یونس از امام صادق علیهالسلام نقل کند که چهارده نفر در شب چهاردهم ماه ذی الحجه نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله آمدند. گفتند: یا محمد هر پیامبرى براى اثبات نبوت خوددارى آیت و معجزه اى بوده است. ما میخواهیم که معجزه اى از جانب تو براى ما آشکار شود. پیامبر گفت: مقصود شما از این گفتار چیست؟ گفتند: اگر نزد خداى خود داراى قدر و منزلت مى باشى، فرمان بده تا ماه به دو نیمه شود پس از این درخواست جبرئیل نزد پیامبر آمد و گفت: یا محمد خداوند بر تو سلام و درود فرستاده و گوید: من هر چیزى را در فرمان تو قرار داده ام سپس پیامبر سر خود را به طرف آسمان بلند کرد و فرمان داد تا ماه به دو نیمه شود پس از این فرمان ماه به دو نیمه گردید. پیامبر سجده شکر بجاى آورد و اصحاب که با وى بودند نیز سجده نمودند سپس پیامبر سر خویش را از سجده برداشت و دوباره به طرف آسمان بلند کرد، اصحاب نیز همان عمل را انجام دادند سپس پیامبر خواست که ماه به صورت اول خود برگردد. ماه نیز به حالت اول خود بازگشت سپس آن چهارده نفر گفتند یا محمد موقعى که مسافرین ما از یمن و شام بازآیند. از آنها سؤال خواهیم کرد که آیا چنین منظره اى را در آن ممالک دیده اند یا نه؟ اگر بگویند که انشقاق ماه را دیده اند، یقین خواهیم کرد که این عمل از نزد پروردگار تو بوده است و اگر بگویند که چنین انشقاقى را در آن سامان ندیده اند. معلوم میشود که عمل تو سحر و جادوئى بیش نخواهد بود سپس این آیات نازل گردید. شیخ بزرگوار ما در تفسیر خود چنین گوید: طبرى معتقد است که منظور از آیه ۱ روز قیامت است که یکى از نشانه ها و علامات نزدیک شدن آن انشقاق قمر است که در آیه ذکر گردیده و عده اى نیز منکر انشقاق و دو نیمه شدن قمر در زمان رسول خدا صلی الله علیه و آله هستند و معتقدند که منظور آیه انشقاق قمر هنگام نزدیک شدن روز رستاخیز و قیامت است چنان که روایت آن از عثمان بن عطا و پدر او نقل و روایت شده و نیز حسن بصرى از تابعین و بلخى از مفسرین معروف هم از منکرین انشقاق قمر در زمان پیامبر مى باشند و نیز عده زیادى از صحابه معتقدند که انشقاق قمر در زمان پیامبر بنا به درخواست او روى داده است و اگر بگویند مردم سایر کشورها در آن وقت متوجه این امر نگردیده اند و کسى آن را ندیده است در جواب گویند: ممکن است وجود ابرها مانع دیدن مردم سایر کشورها گردیده و یا خواب بودن آنها مانع از دیدار آنها شده باشند زیرا حالت انشقاق قمر به طور استمرار و طولانى نبوده بلکه پس از انشقاق به مدت کمى دوباره به حالت اول خویش برگردانیده شده است. باید دانست که اعتقاد به انشقاق قمر در زمان رسول خدا صلی الله علیه و آله از ضروریات دین و مذهب نیست و اعتقاد به آن دلیل بر ایمان و عدم اعتقاد به آن دلیل بر کفر نخواهد بود.
صحیح بخارى و صحیح مسلم و حاکم صاحب المستدرک. صحیح ترمذى. تفسیر على بن ابراهیم و تفسیر برهان. تفسیر تبیان.
نکات آیه
تفسیر (۷)
روایات و احادیث
۱۰ - «یونس عن أبى عبداللّه(ع) إجتمعوا أربعة عشرة رجلاً أصحاب العقبة لیلة أربعة عشر من ذى الحجة ... فقالوا إن یکن لک عند ربّک قدر فأمر القمر أن ینقطع قطعتین فامر القمر ... فانقطع قطعتین ... فأنزل اللّه «اقتربت الساعة» إلى آخر السورة; [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۳۴۱.] یونس مى گوید: امام صادق(ع) فرمود: چهارده نفر از اصحاب «عقبه» (کفار قریش) در شب چهارده ماه ذى الحجه جمع شدند ... پس به رسول خدا(ص) گفتند: اگر تو نزد پروردگارت قدر و منزلتى دارى، به این ماه آسمان دستور بده دو نیم شود ... رسول خدا(ص) به ماه فرمان داد ... و ماه دو قطعه شد ... پس خداوند آیه «اقتربت الساعة...» را نازل فرمود».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۲)
- انذار کافران از سختیهای قیامت
- کافران صدر اسلام، روی گردان از ایات و معجزات هشدار دهنده+۲ آیه
- اثر نبخشیدن انذارهای پیامبر(صلی الله علیه واله) بر مشرکان و کافران صدر اسلام+۴ آیه
- نزدیک بودن فرجام دنیا+۲ آیه
- سحر خوانده شدن معجزه شقّ القمر پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)، از طرف مشرکان+۱ آیه
- وقوع شقّ القمر در شب چهاردهم ذی الحجّه، با اعجاز پیامبر(صلی الله علیه واله)
- تکذیب شقّ القمر، از جانب کافران+۱ آیه
- شقّ القمر، از ایات و نشانه های الهی+۱ آیه
- شقّ القمر، از نشانه های نزدیک بودن وقوع قیامت
- رویگردانی کافران، از پذیرش رسالت پیامبر(صلی الله علیه واله)، به رغم مشاهده معجزه شقّ القمر+۱ آیه
- مشاهده شقّ القمر، از ناحیه کافران اهل مکّه+۱ آیه
- دو نیمه شدن ماه، معجزه پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)
- سِحر دانستن معجزه شقّ القمر، از سوی کافران اهل مکّه+۱ آیه
- انشقاق قمر و دو نیم شدن ان، در شب چهارده ذی الحجّه
- وقوع قیامت، در زمانی نزدیک+۴ آیه
- وقوع معجزه شقّ القمر در زمان پیامبر(صلی الله علیه واله)، از نشانه های حتمیّت و نزدیک شدن قیامت+۱ آیه
- قیامت، دارای زمان معیّن شده (ساعت) نزد خداوند و از نامهای قیامت+۴ آیه
- رویگردانی کافران از پذیرش رسالت پیامبر(صلی الله علیه واله)، به رغم مشاهده معجزه «شقّ القمر» و معجزه دیگر+۴ آیه
- انذارهای پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله، به کافران صدر اسلام+۴ آیه
- اثر نبخشیدن انذارهای پیامبر صلی الله علیه و اله، بر مشرکان صدر اسلام+۴ آیه
- دو نیمه شدن ماه به اشاره محمّد صلی الله علیه و اله، از معجزات ایشان
- ارایه معجزات برای مردم، همگی از ایات و نشانههای یگانه پروردگار هستی+۶ آیه
- رویگردانی و تاثیر ناپذیری کافران، از هر گونه معجزه الهی+۲ آیه
- رویگردانی کافران، از پذیرش رسالت پیامبر صلی الله علیه و اله به رغم مشاهده معجزه شق القمر، به سبب پیروی از هوای نفس+۲ آیه
- رویگردانی مشرکان، از معجزات الهی، به رغم مشاهده ان+۳ آیه
- رویگردانی از پذیرش معجزه شقّالقمر، به رغم مشاهده ان+۱ آیه
- برخورداری محمد صلی الله علیه و اله، از معجزات متعدد و مستمر+۱ آیه
- معجزه شق القمر و دو نیمه شدن ماه، اجابت درخواست معجزه پیشنهادی کفار قریش از پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله در عصر بعثت
- دو نیمه شدن ماه، معجزه پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله در عصر نزول قران
- هواپرستی کفّار مکّه سبب سحر خواندن معجزه شقّالقمر+۱ آیه
- هواپرستی کفّار مکّه عامل تکذیب نبوّت پیامبر صلی الله علیه و اله از سوی ایشان+۱ آیه
- هواپرستی کفّار مکّه عامل تکذیب معجزه شقّالقمر پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه