سوره قمر(القمر)، آیه ۳ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۲۸
وَ كَذَّبُوا وَ اتَّبَعُوا أَهْوَاءَهُمْ وَ كُلُ أَمْرٍ مُسْتَقِرٌّ
آنها (آیات خدا را) تکذیب کردند و از هوای نفسشان پیروی نمودند؛ و هر امری قرارگاهی دارد!
معنی کلمات و عبارات
«مُسْتَقِرٌّ»: ماندنی و ثابت. این تعبیر شاید به این حقیقت اشاره دارد که هیچ چیز در این عالم از میان نمیرود. لذا هر کار نیک و بدی ثابت و باقی میماند و انسان مکافات عمل خویش را میبیند. هر کاری به غایتی و نهایتی میرسد که در آنجا آرام و قرار میگیرد، و خوبی یا بدی آن آشکار میگردد. نظیرآیات و و این سوره را در آیات و و سوره انبیاء بخوانید.
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - تکذیب آیات الهى و معجزات پیامبر(ص) از سوى کافران، معلول هواپرستى آنان «و کذّبوا و اتّبعوا أهواءهم»
آمدن عبارت «و اتّبعوا أهواءهم» - پس از «کذّبوا»، این نکته را مى رساند که خواهش هاى نفسانى کافران، بازدارنده ایشان از تصدیق به آیات و معجزات مى باشد.
۲ - تعارض و ناهمسازى میان پیام انبیا و هواهاى نفسانى انسان * «و إن یروا ءایة ... و کذّبوا و اتّبعوا أهواءهم»
در صورتى که «و اتّبعوا أهواءهم» علت تکذیب باشد، استفاده مى شود که آنچه انسان را در قبال آیات الهى به ستیز وامى دارد; هواهاى نفسانى است. بنابراین سازگارى میان هواهاى نفسانى و پیام هاى الهى وجود ندارد.
۳ - انسان، داراى انواع هواها و هوس هاى نفسانى «و اتّبعوا أهواءهم»
جمع آمدن «أهواء»، مى تواند اشاره به مطلب یاد شده باشد.
۴ - واقعیت ها و امور جهان، داراى هدف و فرجامى حتمى الوقوع «و کلّ أمر مستقرّ»
۵ - حق ستیزى کافران، بى تأثیر در برنامه هاى الهى و در سد کردن راه رسالت «و کذّبوا... و کلّ أمر مستقرّ»
۶ - تأکید خداوند، بر پیروزى پیامبر(ص) و ناکامى کافران تکذیب گر «و کذّبوا ... و کلّ أمر مستقرّ»
بیان کلى خداوند در تحقق و استقرار برنامه هاى از پیش تعیین شده، در حقیقت نویدى به مؤمنان و تهدیدى به کافران است که رسالت پیامبر(ص) سرانجام تثبیت خواهد شد و تکذیب گران کارى از پیش نخواهند برد.
۷ - صحنه هاى هول انگیز قیامت و مجازات دین ستیزان، امرى حتمى و تخلف ناپذیر «اقتربت الساعة ... و کذّبوا ... و کلّ أمر مستقرّ»
برداشت یاد شده بدان احتمال است که «و کلّ أمر مستقرّ» در ارتباط با «اقتربت الساعة» باشد و نظر به تکذیب گران پیامبر(ص) داشته باشد که قیامت نزدیک شده و تهدیدهاى الهى در مورد آنان محقق خواهد شد.
تفسیر (۹)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
بی تأثیری حق ستیزی کافرانبی تأثیری ممانعت از رسالت انبیاتعالیم انبیا و هواپرستیتعدد هواوهوس انسانحتمیت تحولات آفرینشحتمیت کیفر اخروی دین ستیزانعوامل تکذیب معجزه محمدحتمیت شکست کافرانآثار هواپرستی کافرانحتمیت پیروزی محمدعوامل تکذیب آیات خدافرجام آفرینشهدفداری آفرینشحتمیت قیامت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۹)
- کافران، رویگردان از هر نوع ایهای از ایات الهی+۹ آیه
- هواپرستی، زمینه تکذیب ایههای الهی+۱ آیه
- کافران، تکذیبکننده ایههای خدا+۳ آیه
- تکذیبکنندگان ایات الهی، افرادی بیمنطق و پیرو هوا و هوس+۱ آیه
- کافران حقناپذیر در برابر اتمام حجّت محمّد(صلی الله علیه واله)، مستحقّ عذاب الهی+۴ آیه
- اتمام حجّت محمّد(صلی الله علیه واله) بر کافران صدر اسلام+۳ آیه
- کافران پیرو تمایلات نفسانی خود
- کافران، پیرو تمایلات نفسانی خود+۱ آیه
- تکذیب ایات خدا، مانع اثرپذیری کافران از انذارهای الهی+۲ آیه
- پیروی از هواهای نفسانی، مانع تاثیر انذارهای خدا+۲ آیه
- تبیین سرگذشتهای هشداردهنده و بازدارنده از هواهای نفسانی، بخشی از موضوعات قران+۱ آیه
- پیروی از هوای نفس، عامل رویگردانی از تعالیم حکمت امیز و پندگیری از انها+۲ آیه
- تکذیب ایات قران، موجب گرفتاری به ذلّت و خواری در اخرت+۲ آیه
- تکذیب شقّ القمر، از جانب کافران+۱ آیه
- تبیین قصّه های هشدارگر و باز دارنده از هواهای نفسانی، جهت عبرت اموزی+۱ آیه
- کافران، تکذیب کننده ایات خداوند+۳ آیه
- کافران، مردمی هواپرست و فاقد منطق روشن+۵ آیه
- رویگردانی کافران از پذیرش رسالت پیامبر(صلی الله علیه واله)، به رغم مشاهده معجزه «شقّ القمر» و معجزه دیگر+۵ آیه
- هواپرستی، ایجادکننده زمینه لجاجت در عدم پذیرش ایات الهی+۱ آیه
- تکذیب محمّد صلی الله علیه و اله، از ناحیه کافران+۱ آیه
- رویگردانی کافران، از پذیرش رسالت پیامبر صلی الله علیه و اله به رغم مشاهده معجزه شق القمر، به سبب پیروی از هوای نفس+۲ آیه
- کافران، رویگردان از هر نوع معجزه الهی+۹ آیه
- هواپرستی عامل اعراض هواپرستان تکذیبگر از داستانهای عبرتاموز و حکمتامیز قران+۱ آیه
- هواپرستی کفّار مکّه سبب سحر خواندن معجزه شقّالقمر+۱ آیه
- هواپرستی کفّار مکّه عامل تکذیب نبوّت پیامبر صلی الله علیه و اله از سوی ایشان+۱ آیه
- هواپرستی کفّار مکّه عامل تکذیب معجزه شقّالقمر پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- هواپرستی عامل کفر به حقّانیت قران+۳ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله مامور به اعراض از شفاعت برای هواپرستان در قیامت+۱ آیه
- اجابت سریع منادی محشر از سوی هواپرستان تکذیبگر عصر پیامبر صلی الله علیه و اله، در قیامت+۲ آیه
- سرگردانی و بیهدفی هواپرستان تکذیبگر عصر پیامبر صلی الله علیه و اله در قیامت+۲ آیه
- خواری و ذلّت هواپرستان تکذیبگر عصر پیامبر صلی الله علیه و اله در قیامت+۲ آیه
- پراکنده شدن هواپرستان عصر پیامبر صلی الله علیه و اله در عرصه محشر همانند ملخها پس از خروج از قبرهایشان+۲ آیه
- قیامت امری ناشناخته و هولانگیز برای هواپرستان تکذیبگر عصر پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
- چشمان هواپرستان در قیامت نمایانگر ترس و خواری ایشان از وحشت ان روز+۲ آیه
- پراکندگی هواپرستان تکذیبگر در صحنه محشر همانند ملخها پس از خروج از قبرها+۲ آیه
- چشمان هواپرستان در قیامت نمایانگر ترس و خواری انان از وحشت ان روز+۲ آیه
- لجاجت و حقناپذیری هواپرستان به رغم حکیمانه بودن پیامها و انذارهای الهی+۱ آیه
- کفّار مکّه انسانهایی هواپرست+۲ آیه
- هواپرستی در دنیا درپیدارنده دشواری در قیامت+۳ آیه