آیه ۲ سوره قمر

سوره قمر(القمر)، آیه ۲ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۲۸

وَ إِنْ يَرَوْا آيَةً يُعْرِضُوا وَ يَقُولُوا سِحْرٌ مُسْتَمِرٌّ

و هرگاه نشانه و معجزه‌ای را ببینند روی گردانده، می‌گویند: «این سحری مستمر است»!

معنی کلمات و عبارات
«إِن یَرَوْا»: اگر ببینند. اگر بشنوند و بفهمند (نگا: المصحف المیسر). «آیَةً»: دلیل و برهانی دالّ بر وحدانیت خدا و صدق پیغمبرش (نگا: اعراف / . آیه قرآنی. چرا که مشرکان آیات قرآنی را سحر و جادو می‌نامیدند (نگا: سبأ / ، زخرف / ، مدثر / ). معجزه بزرگ که مراد شق‌القمر است. «مُسْتَمِرٌّ»: همیشگی و پیاپی. گذرا و ناپایدار.
نزول

سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۱ و ۲

ابن مسعود گوید: دو نیمه شدن ماه در مکه پیش از آن که رسول خدا صلی الله علیه و آله از مکه بیرون برود. اتفاق افتاده و خود آن را دیده ام و در همان موقع بود که مى گفتند ماه را سحر و جادو کرده اند، سپس این آیات نازل گردید. انس گوید: ماه دو بار در مکه منشق گردید و این آیات نازل شد. یونس از امام صادق علیه‌السلام نقل کند که چهارده نفر در شب چهاردهم ماه ذی الحجه نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله آمدند. گفتند: یا محمد هر پیامبرى براى اثبات نبوت خوددارى آیت و معجزه اى بوده است. ما می‌خواهیم که معجزه اى از جانب تو براى ما آشکار شود. پیامبر گفت: مقصود شما از این گفتار چیست؟ گفتند: اگر نزد خداى خود داراى قدر و منزلت مى باشى، فرمان بده تا ماه به دو نیمه شود پس از این درخواست جبرئیل نزد پیامبر آمد و گفت: یا محمد خداوند بر تو سلام و درود فرستاده و گوید: من هر چیزى را در فرمان تو قرار داده ام سپس پیامبر سر خود را به طرف آسمان بلند کرد و فرمان داد تا ماه به دو نیمه شود پس از این فرمان ماه به دو نیمه گردید. پیامبر سجده شکر بجاى آورد و اصحاب که با وى بودند نیز سجده نمودند سپس پیامبر سر خویش را از سجده برداشت و دوباره به طرف آسمان بلند کرد، اصحاب نیز همان عمل را انجام دادند سپس پیامبر خواست که ماه به صورت اول خود برگردد. ماه نیز به حالت اول خود بازگشت سپس آن چهارده نفر گفتند یا محمد موقعى که مسافرین ما از یمن و شام بازآیند. از آن‌ها سؤال خواهیم کرد که آیا چنین منظره اى را در آن ممالک دیده اند یا نه؟ اگر بگویند که انشقاق ماه را دیده اند، یقین خواهیم کرد که این عمل از نزد پروردگار تو بوده است و اگر بگویند که چنین انشقاقى را در آن سامان ندیده اند. معلوم می‌شود که عمل تو سحر و جادوئى بیش نخواهد بود سپس این آیات نازل گردید. شیخ بزرگوار ما در تفسیر خود چنین گوید: طبرى معتقد است که منظور از آیه ۱ روز قیامت است که یکى از نشانه ها و علامات نزدیک شدن آن انشقاق قمر است که در آیه ذکر گردیده و عده اى نیز منکر انشقاق و دو نیمه شدن قمر در زمان رسول خدا صلی الله علیه و آله هستند و معتقدند که منظور آیه انشقاق قمر هنگام نزدیک شدن روز رستاخیز و قیامت است چنان که روایت آن از عثمان بن عطا و پدر او نقل و روایت شده و نیز حسن بصرى از تابعین و بلخى از مفسرین معروف هم از منکرین انشقاق قمر در زمان پیامبر مى باشند و نیز عده زیادى از صحابه معتقدند که انشقاق قمر در زمان پیامبر بنا به درخواست او روى داده است و اگر بگویند مردم سایر کشورها در آن وقت متوجه این امر نگردیده اند و کسى آن را ندیده است در جواب گویند: ممکن است وجود ابرها مانع دیدن مردم سایر کشورها گردیده و یا خواب بودن آن‌ها مانع از دیدار آن‌ها شده باشند زیرا حالت انشقاق قمر به طور استمرار و طولانى نبوده بلکه پس از انشقاق به مدت کمى دوباره به حالت اول خویش برگردانیده شده است. باید دانست که اعتقاد به انشقاق قمر در زمان رسول خدا صلی الله علیه و آله از ضروریات دین و مذهب نیست و اعتقاد به آن دلیل بر ایمان و عدم اعتقاد به آن دلیل بر کفر نخواهد بود.

صحیح بخارى و صحیح مسلم و حاکم صاحب المستدرک. صحیح ترمذى. تفسیر على بن ابراهیم و تفسیر برهان. تفسیر تبیان.

در آن زمان چه می‌گذشت (۵ رویداد)
نکات آیه
۱ - کافران، روى گردان از تأمل و اندیشه در آیات و نشانه هاى الهى «و إن یروا ءایة یعرضوا» ۲ - روى گردانى کافران، از پذیرش رسالت پیامبر(ص) به رغم مشاهده معجزه «شق القمر» «و انشقّ القمر ... و إن یروا ءایة یعرضوا» از اطلاق «آیة» بر «شق القمر»، استفاده مى شود که «شق القمر» از معجزات پیامبر(ص) بوده که بر حقانیت رسالت خویش اقامه کرده است. ۳ - اتهام سحر و جادوگرى به پیامبر(ص)، از سوى کافران با مشاهده هر معجزه «و إن یروا ءایة یعرضوا و یقولوا سحر مستمرّ» ۴ - پیامبراکرم(ص)، داراى معجزاتى متعدد و مستمر «و إن یروا ءایة یعرضوا و یقولوا سحر مستمرّ» از این که کافران، بر استمرار کارهاى خارق العاده پیامبر(ص) انگشت مى نهادند، استفاده مى شود که جلوه هاى اعجازى پیامبر(ص)، مقطعى نبود; بلکه پایا و مستمر بوده است; گاه با «شق القمر» و زمانى با آیات جدید قرآن. ۵ - دلخوشى کافران به پندار غلط خود، در زودگذرى آثار معجزات پیامبر(ص) * «و إن یروا ءایة یعرضوا و یقولوا سحر مستمرّ» برداشت یاد شده بدان احتمال است که «مستمر» از ماده «مرور» (زایل شدن و گذرا بودن)، مشتق شده باشد; چنان که برخى از مفسران بدان اشاره کرده اند. ۶ - اعتراف ضمنى کافران، به تأثیر شگرف و خارق العاده قرآن و معجزات پیامبر(ص) «و إن یروا ءایة ... و یقولوا سحر مستمرّ» وصف «سحر مستمرّ» گرچه در مقام تنقیص بیان شده; اما به طور غیر مستقیم به تأثیر خارق العاده کارها و گفته هاى اعجازى پیامبر(ص) اشاره دارد.
تفسیر (۷)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۵)
  • معجزات، ایات خدا برای مردم+۳ آیه
  • کافران، رویگردان از هر نوع ایهای از ایات الهی+۹ آیه
  • رویگردانی مشرکان از ایات خدا، بهرغم مشاهده ایات الهی+۳ آیه
  • هواپرستی، زمینه تکذیب ایههای الهی+۱ آیه
  • کافران، تکذیبکننده ایههای خدا+۲ آیه
  • تکذیبکنندگان ایات الهی، افرادی بیمنطق و پیرو هوا و هوس+۱ آیه
  • تهمت سحر به ایات ارایه شده از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله)به وسیله کافران عصر بعثت+۲ آیه
  • سحر تلقّی شدن ایات الهی از جانب مشرکان+۲ آیه
  • کافران حقناپذیر در برابر اتمام حجّت محمّد(صلی الله علیه واله)، مستحقّ عذاب الهی+۵ آیه
  • اتمام حجّت محمّد(صلی الله علیه واله) بر کافران صدر اسلام+۶ آیه
  • جادوگر بودن پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)، افترایی از سوی کافران به حضرت+۱۰ آیه
  • کافران صدر اسلام، روی گردان از ایات و معجزات هشدار دهنده+۲ آیه
  • اثر نبخشیدن انذارهای پیامبر(صلی الله علیه واله) بر مشرکان و کافران صدر اسلام+۴ آیه
  • رویگردانی کافران از ایات و معجزات، مانع اثربخشی انذارهای الهی در انان+۲ آیه
  • پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)، مبرّا و منزّه از جنون
  • حرمت افترا به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱۰ آیه
  • تکذیب ایات قران، موجب گرفتاری به ذلّت و خواری در اخرت+۱ آیه
  • سحر خوانده شدن معجزه شقّ القمر پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)، از طرف مشرکان+۱ آیه
  • سحر، پدیده ای شناخته شده در عصر بعثت+۸ آیه
  • روی گردانی مشرکان از ایات خدا، به رغم مشاهده ایات الهی+۳ آیه
  • شقّ القمر، از ایات و نشانه های الهی+۱ آیه
  • رویگردانی کافران، از پذیرش رسالت پیامبر(صلی الله علیه واله)، به رغم مشاهده معجزه شقّ القمر+۱ آیه
  • مشاهده شقّ القمر، از ناحیه کافران اهل مکّه+۱ آیه
  • سِحر دانستن معجزه شقّ القمر، از سوی کافران اهل مکّه+۱ آیه
  • وقوع معجزه شقّ القمر در زمان پیامبر(صلی الله علیه واله)، از نشانه های حتمیّت و نزدیک شدن قیامت+۱ آیه
  • کافران، تکذیب کننده ایات خداوند+۲ آیه
  • رویگردانی کافران از پذیرش رسالت پیامبر(صلی الله علیه واله)، به رغم مشاهده معجزه «شقّ القمر» و معجزه دیگر+۵ آیه
  • هواپرستی، ایجادکننده زمینه لجاجت در عدم پذیرش ایات الهی+۱ آیه
  • کافران حقناپذیر در برابر اتمامحجّت محمّد صلی الله علیه و اله، مستحقّ عذاب الهی+۲ آیه
  • اتمامحجّت محمّد صلی الله علیه و اله بر مشرکان صدر اسلام+۴ آیه
  • نسبت سحر، از افتراهای کافران نسبت به پیامبر صلی الله علیه و اله+۱۰ آیه
  • اثر نبخشیدن انذارهای پیامبر صلی الله علیه و اله، بر مشرکان صدر اسلام+۴ آیه
  • تکذیب محمّد صلی الله علیه و اله، از ناحیه کافران+۱ آیه
  • اتّهام سحر، وسیلهای برای مبارزه کافران، با رسالت محمّد صلی الله علیه و اله+۸ آیه
  • ارایه معجزات برای مردم، همگی از ایات و نشانههای یگانه پروردگار هستی+۴ آیه
  • رویگردانی و تاثیر ناپذیری کافران، از هر گونه معجزه الهی+۲ آیه
  • رویگردانی کافران، از پذیرش رسالت پیامبر صلی الله علیه و اله به رغم مشاهده معجزه شق القمر، به سبب پیروی از هوای نفس+۲ آیه
  • کافران، رویگردان از هر نوع معجزه الهی+۹ آیه
  • رویگردانی مشرکان، از معجزات الهی، به رغم مشاهده ان+۴ آیه
  • رویگردانی از پذیرش معجزه شقّالقمر، به رغم مشاهده ان+۱ آیه
  • برخورداری محمد صلی الله علیه و اله، از معجزات متعدد و مستمر+۱ آیه
  • تهمت سحر و جادو به معجزات قرانی حضرت محمد صلی الله علیه و اله+۸ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله مامور به اعراض از هواپرستان تکذیبگر پس از اتمامحجّت بر انان+۱ آیه
  • بیتوجّهی هواپرستان عصر پیامبر صلی الله علیه و اله به داستانهای مهم و حکمتامیز قران از گذشتگان+۱ آیه
  • عبرت نگرفتن هواپرستان عصر پیامبر صلی الله علیه و اله از داستانهای مهم، حکمتامیز و عبرتاموز قران+۱ آیه
واژه‌ها