سوره کهف(الكهف)، آیه ۶۴ · جزء ۱۵ · صفحه ۳۰۱
قَالَ ذَٰلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِ فَارْتَدَّا عَلَىٰ آثَارِهِمَا قَصَصًا
(موسی) گفت: «آن همان بود که ما میخواستیم!» سپس از همان راه بازگشتند، در حالی که پیجویی میکردند.
معنی کلمات و عبارات
«کُنَّا نَبْغِ»: میخواستیم. فعل مضارع (نَبْغِ) مرفوع است و در اصل چنین است: (نَبْغِی). کتابت آن بدون یاء، رسمالخطّ قرآنی است. «إِرْتَدَّا»: بازگشتند. به عقب برگشتند. «قَصَصاً»: پیجوئی. ردّ پای خود را گرفتن. میتواند مفعول مطلق فعلی از لفظ خود باشد: یَقُصّانِ قَصَصاً. یا این که مصدر مؤوّل به وصف بوده باشد، یعنی: (مُقَتَصِّینَ). به معنی: (مُتَتَبِّعِینَ).
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- مسأله ماهى و حرکت غیرعادى آن در آب، نشانه اى براى جایگاه ملاقات موسى و خضر(ع) بود. «قال ذلک ما کنّا نبغ»
«بغى» به معناى «طلب» است و «ذلک ما کنّا نبغ» یعنى: «آنچه پیوسته در طلب او بودیم، همان علامت و نشانه است.». یاء «نبغى» - در پایان سخن موسى(ع) - به منظور تخفیف کلام، حذف شده است.
۲- حضرت موسى(ع)، از رخداد علائمى براى یافتن جایگاه حضرت خضر(ع) قبلاً مطلع بود. «قال ذلک ما کنّا نبغ»
۳- همسفر موسى، با وجود ناآگاهى از علائم جایگاه ملاقات او با خضر، همگام موسى(ع) وخواهان به مقصد رسیدن او بود. «ذلک ما کنّا نبغ»
۴- موسى(ع) و همسفرش، پى جویانه، به نقطه قبلىِ توقّف خود و محل از دست دادن ماهى بازگشتند. «فارتّدا على ءاثارهما قصصًا»
«إرتداد» (مصدر «إرتّدا); یعنى، «بازگشتن» و «قصّ أثره قَصَصاً»; یعنى، جاب پاى او را با دقت، دنبال و پى گیرى کرد. مراد از «فارتّدا...» این است که موسى(ع) و همراه او، به دقت، راه رفته را بازگشتند تا به همان نقطه که ماهى به دریا رفته بود، بازگردند.
۵- مسیر رفت و بازگشت موسى(ع) پس از عبور از مجمع البحرین، در خشکى بود. «على ءاثارهما»
«أثر» نشانه اى است که در زمین پدید آید و به وسیله آن بتوان به راه پیموده شده، دست یافت.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
جهل یوشعخواسته های یوشعمسیر بازگشت موسیمکان ملاقات موسی با خضرنشانه های مکان ملاقات با خضربازگشت یوشعفرار ماهی قصه موسیقصه یوشعبازگشت موسیقصه خضرقصه موسی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵)
- ملاقات موسی(علیه السلام) و همسفرش با خضر(علیه السلام)، پس از بازگشت به مجمع البحرین+۲ آیه
- ماهی و حرکت غیر عادّی ان در اب، نشانهای برای جایگاه ملاقات موسی و خضر علیهما السلام در مجمعالبحرین+۱ آیه
- معاشرت و همراهی با خدمت کاران و تناول غذا با انان امری ارزشمند+۱ آیه
- سرگذشت موسی علیه السلام و خدمتگزار وی (یوشع علیه السلام) در سفر دریایی، شایسته یاداوری+۱ آیه
- بازگشت یوشع و موسی علیهما السلام از سفر دریایی خود به همان نقطه قبلی پس از طیّ مسافتی در دریا+۱ آیه