آیه ۶۵ سوره کهف

سوره کهف(الكهف)، آیه ۶۵ · جزء ۱۵ · صفحه ۳۰۱

فَوَجَدَا عَبْدًا مِّنْ عِبَادِنَا آتَيْنَاهُ رَحْمَةً مِّنْ عِندِنَا وَعَلَّمْنَاهُ مِن لَّدُنَّا عِلْمًا

(در آن جا) بنده‌ای از بندگان ما را یافتند که رحمت (و موهبت عظیمی) از سوی خود به او داده، و علم فراوانی از نزد خود به او آموخته بودیم.

معنی کلمات و عبارات
«عَبْداً»: این بنده خدا (خضر) نام داشته است و باید پیغمبر بوده باشد. چرا که: الف) خداوند نسبت بدو فرموده است: آتَیْناهُ رَحْمَةً مِّنْ عِندِنا. رحمت هم به معنی نبوّت آمده است (نگا: زخرف / ). ب) علم لدنی، مقتضی وحی است: وَ عَلَّمْنَاهُ مِن لَّدُنَّا عِلْماً. ج) او به موسی چیزهائی آموخته است، و پیغمبر هم جز از پیغمبر کسب علم نمی‌کند. د) جمله: ما فَعَلْتُهُ عَنْ أَمْرِی، در آیه ( / کهف) دلیل نبوّت است.
نزول
نکات آیه
۱- موسى(ع) و همسفرش، پس از بازگشت به مجمع البحرین، با خضر(ع) ملاقات کردند. «فارتّدا على ءاثارهما قصصًا . فوجدا» ۲- هدف موسى(ع) و همراه وى از سفر جستوجوگرانه خود، یافتن بنده اى از بندگان خاص الهى و داراى علم لدنى بود. «فارتّدا ... فوجدا عبدًا من عبادنا ... و علّمنه من لدنّا» واژه «وجدا» بیان کننده یافتن چیزى است که موسى و همراه اش در جستوجوى آن بودند و نه دیدارى اتفاقى و غیر مترقبه. «لدنا» دلالت مى کند که علم حضرت «خضر(ع)» دانش عادى و معمولى نبوده، بلکه از افاضات خاص ربّانى بوده است. ۳- حضرت «خضر»(ع) بنده خاص خداوند و برخوردار از رحمت و عنایت ویژه الهى بود. «ءاتینه رحمة من عندنا» ۴- عبودیت انسان براى خدا، شایسته ترین مشخصه وى، در بینش الهى است. «عبدًا من عبادنا» خداوند، از میان همه صفات حضرت خضر(ع) عبودیت وى را به عنوان نخستین و بارزترین صفت وى یادآور شده است. این گزینش، گویاى برترى این صفت بر دیگر ویژگى ها است. ۵- در عصر موسى(ع)، انسان هاى دیگرى نیز - مانند خضر(ع) - به مقام بندگى خاص خداوند،نائل شده بودند. «فوجدا عبدًا من عبادنا» با آن که اگر گفته مى شد «بنده اى عالم و ... را یافتند» معنا، تام بود، ولى عبارت «من عبادنا» نیز در کلام آمده است تا گویاى این نکته باشد که تنها، حضرت حضرت خضر(ع) نبود که با مقام بندگى خداوند نائل شده بود، بلکه جز او نیز افرادى در عصر موسى مى زیستند که بنده خاص خداوند بودند. ۶- حصرت خضر، داراى مقام نبوت بود. * «ءاتینه رحمة من عندنا» بدان احتمال که مراد از «رحمة من عندنا» نبوت باشد. آوردن ضمیر جمع در «عندنا» که حاکى از نقش وسایط در رحمت مورد نظر است و نیز اطلاق «رحمت» بر «نبوت» در برخى آیات دیگر، این احتمال را تأیید مى کند. ۷- عبودیّت و بندگى ویژه به درگاه خداوند، زمینه برخوردارى از رحمت خاص وى است. «عبدًا من عبادنا ءاتینه رحمة من عندنا» ۸- حضرت خضر(ع) از علم مخصوص و موهبتىِ خداوند، (علم لدنى)،برخوردار بود. «و علّمنه من لدنّا علمًا» «من لدنا» و «من عندنا» در معنا تفاوتى ندارند و هر دو، بر داشتن منشأ الهى، دلالت مى کنند. ۹- علم لدنى حضرت خضر(ع)، نمودى از رحمت خاص الهى به او است. «ءاتینه رحمة من عندنا و علّمنه من لدنّا علمًا» ۱۰- بندگى به درگاه خدا، زمینه برخوردارى از علم و معارف الهى است.* «عبدًا من عبادنا ... و علّمنه من لدنّا علمًا» ۱۱- دانش، ارزشى برجسته براى انسان است. «علّمنه من لدنّا علمًا» ۱۲- صاحبان نعمت و دانش - حتى افراد برجسته و سرامد نیز - باید خداوند را سرچشمه کمالات خود بدانند. «ءاتینه رحمة من عندنا و علّمنه من لدنّا علمًا»
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۱۶)
  • احترام موسی به خضر(علیهما السلام)، هنگام فراگیری از او+۳ آیه
  • اعتراف موسی(علیه السلام) به برتری علمی خضر بر او+۱ آیه
  • انجام کارهای خارقالعاده از سوی خضر(علیه السلام) با الهام الهی+۱ آیه
  • اقدام خضر(علیه السلام) به تعمیر دیوار در حال فروریختن+۱ آیه
  • ملاقات موسی(علیه السلام) با خضر(علیه السلام) و تقاضای تعلیم از وی، در راستای رشد و تربیت وی+۱ آیه
  • تعلّم علوم و معارف الهی به خضر(علیه السلام) از جانب خداوند+۱ آیه
  • تعلیم علوم و معارف الهی به خضر(علیه السلام) از جانب خداوند
  • خداوند، تعلیمدهنده اصلی علوم به بشر
  • خداوند، عطاکننده رحمت به خضر(علیه السلام)
  • خضر(علیه السلام)، بنده خاصّ خدا و برخوردار از رحمت و عنایت ویژه الهی
  • عبودیّت خضر(علیه السلام) برای خدا، مهم ترین شاخصه وی در بینش الهی
  • عبودیّت خضر(علیه السلام) به درگاه خدا، زمینه برخورداری وی از رحمت خاصّ خداوند
  • برخورداری خضر(علیه السلام) از علمِ موهبتی و مخصوص خداوند (علم لدنّی)
  • علم لدنّی خضر(علیه السلام)، نمودی از رحمت خاصّ الهی به او
  • سفر موسی(علیه السلام) به مجمع البحرین، با عزمی راسخ، برای ملاقات با خضر(علیه السلام)+۱ آیه
  • ملاقات موسی(علیه السلام) و همسفرش با خضر(علیه السلام)، پس از بازگشت به مجمع البحرین+۲ آیه
  • ملاقات موسی و خضر(علیهما السلام) با یکدیگر، در محلّ تلاقی دو دریا+۲ آیه
  • اثبات راستگویی خضر(علیه السلام) و درستی پیش بینی او، از شکیبا نبودن موسی(علیه السلام) بر اقدامات وی+۷ آیه
  • نبوّت، رحمت اعطایی خداوند، به حضرت خضر(علیه السلام)
  • عبودیّت و بندگی به درگاه خداوند، زمینه ساز برخورداری از رحمت او
  • برخورداری خضر(علیه السلام)، از رحمت ویژه الهی (نبوّت)
  • علم لدنّی و عبودیّت و بندگی خضر(علیه السلام) به درگاه خداوند، زمینه برخورداری وی از رحمت او
  • درخواست نکردن اجر و مزد برای تعمیر دیوار شهر از سوی خضر(علیه السلام) به فرمان خداوند، به رغم گرسنگی و نیاز به طعام+۱ آیه
  • رشد علمی و استفاده از معلومات خضر(علیه السلام)، هدف موسی(علیه السلام) از تلاش برای زیارت وی+۲ آیه
  • تصمیم جدّی موسی(علیه السلام) برای زیارت خضر(علیه السلام)+۲ آیه
  • همراه بودن «یوشع بن نون» با موسی(علیه السلام)، در سفر ان جناب برای زیارت خضر(علیه السلام)+۱ آیه
  • دیدار موسی(علیه السلام) و هم سفرش پس از بازگشت از مجمع البحرین، با خضر(علیه السلام)+۱ آیه
  • تلاش موسی(علیه السلام) برای زیارت خضر(علیه السلام) به هدف استفاده علمی و رشد و تکامل+۲ آیه
  • عدم غفلت موسی(علیه السلام) از گفتن ان شاءالله، هنگام گفتگو با خضر(علیه السلام)+۲ آیه
  • تلاش اسرارامیز خضر(علیه السلام)، در جهت منافع فقرا و بینوایان+۱ آیه
  • کارهای خضر(علیه السلام)، دارای اسرار و مصالح نهفته+۱۷ آیه
  • نکوهش خضر(علیه السلام) از بی صبری موسی(علیه السلام)، پس از بیان اسرار کارهایش+۲ آیه
  • قتل نوجوانی به دست خضر(علیه السلام)، دارای سرّ و مصلحتی نهفته+۲ آیه
  • بازسازی و ترمیم دیوار کج و در حال فرو ریختن، دارای سرّی در جهت مصلحت یتیمان نوجوان+۲ آیه
  • سفر موسی و خضر(علیهما السلام)، در دریا با کشتی+۱ آیه
  • سفر یوشع(علیه السلام) همراه موسی و خضر(علیهما السلام)، برای رفتن به مجمع البحرین+۳ آیه
  • سکوت موسی(علیه السلام) در قبال کارهای خضر(علیه السلام)، شرط ان حضرت برای مصاحبت با وی+۲ آیه
  • سؤال موسی(علیه السلام) از خضر(علیه السلام) برای همراهی با او و اموختن از علوم لدنّی وی+۱ آیه
  • سؤال مکرّر و تقریری خضر(علیه السلام) از موسی(علیه السلام)درباره ناتوانی و بی صبری وی در برابر کارهای اسرارامیز او+۶ آیه
  • سؤال تعجّب امیز موسی(علیه السلام) از خضر(علیه السلام) درباره علّت شکستن و معیوب ساختن کشتی و قرار دادن مسافران ان در معرض غرق شدن+۲ آیه
  • سؤال تعجّب امیز موسی(علیه السلام) از خضر(علیه السلام) در مورد کشتن نوجوان+۲ آیه
  • تعهد موسی(علیه السلام) به سؤال نکردن از فلسفه کارهای خضر، قبل از اعلام ان+۵ آیه
  • سؤال اعتراض امیز موسی(علیه السلام) از خضر(علیه السلام)علّت مزد نخواستن برای ترمیم دیوار فرسوده+۳ آیه
  • سؤال زود هنگام موسی(علیه السلام) از خضر(علیه السلام)، موجب محرومیّت از مصاحبت با وی+۵ آیه
  • سؤال موسی(علیه السلام) از خضر(علیه السلام) برای همراهی با وی و اموختن از علوم لدنّی وی+۲ آیه
  • قاطعیّت و شجاعت خضر(علیه السلام)، در اجرای فرامین خداوند+۳ آیه
  • خدا، منشا شناخت انسانها
  • بی صبری موسی(علیه السلام) در برابر کارهای به ظاهر ناصحیح خضر(علیه السلام)+۷ آیه
  • عدم اگاهی موسی(علیه السلام) از راز کارهای خضر(علیه السلام)علّت بی صبری او+۴ آیه
  • جدا شدن خضر(علیه السلام) از موسی(علیه السلام) به دلیل بی صبری او در برابر کارهای وی+۲ آیه
  • سؤال عجولانه و اعتراض گونه موسی(علیه السلام) از کارهای شگفت خضر(علیه السلام)+۱۰ آیه
  • پذیرش عذرخواهی موسی(علیه السلام) از سوی خضر نبی(علیه السلام) و اجازه ادامه همراهی با او+۳ آیه
  • تعجیل و شتاب، از افات علم+۴ آیه
  • امکان فراگیری علم غیب، برای برخی انسانها+۲ آیه
  • اعطای علمی خاصّ و ویژه به خضر(علیه السلام) از جانب خداوند
  • اجرای کار تبرّعی از سوی خضر(علیه السلام) مورد اعتراض موسی(علیه السلام)+۲ آیه
  • عمل تبرّعی خضر(علیه السلام)، برخاسته از امر و اراده خداوند+۲ آیه
  • توجّه انسان به مشیّت الهی، مایه وفای به عهد و مانع وی از پیمان شکنی+۴ آیه
  • تعهّد موسی(علیه السلام) به خضر(علیه السلام) مبنی بر شکیبا بودن در برابر کارهای او+۵ آیه
  • توجّه به مشیّت الهی، تضمینی برای اجرای تعهّدات+۴ آیه
  • سوراخ شدن بدنه کشتی به دست خضر(علیه السلام)و غرق شدن کشتی نشینان، امری ناپسند از دیدگاه موسی(علیه السلام)+۳ آیه
  • قرار گرفتن سرنشینان کشتی در معرض غرق، علّت اعتراض موسی(علیه السلام) به عمل خضر(علیه السلام)+۲ آیه
  • غصب کشتیهای سالم از ناحیه حاکم و پادشاه عصر موسی و خضر(علیهما السلام)+۱ آیه
  • معیوب ساختن کشتی، به دست خضر(علیه السلام)جهت جلوگیری از غصب ان+۱ آیه
  • اولیای خاص الهی، در صدد حفظ اموال مساکین در غیاب انان+۲ آیه
  • حمایت خداوند از کودکان یتیم و حفظ اموال انان، با ماموریّت دادن به خضر(علیه السلام) برای ترمیم دیوار فرسوده انان+۲ آیه
  • مجمعالبحرین، محلّ ملاقات موسی علیه السلام با خضر علیه السلام+۱ آیه
  • ملاقات با خضر علیه السلام در مجمعالبحرین، از سوی موسی علیه السلام بسیار دارای اهمیّت+۱ آیه
  • ملاقات موسی علیه السلام با خضر علیه السلام در مجمعالبحرین، پس از بازگشت وی و همسفرش به انجا+۱ آیه
  • عبادت و بندگی خداوند، زمینه ثنا و ستایش
  • مدح و ستایش خداوند از خضر علیه السلام با بیان بندگی او در برابر خدا و اعطای علم لدنی به وی
  • علم خضر علیه السلام به اراده و مشیّت الهی، سبب اقدامات وی در سوراخ کردن کشتی، تعمیر دیوار و کشتن نوجوان+۲ آیه
  • خضر علیه السلام، مجرای اراده خداوند، در مورد جایگزینی فرزند خوب، به جای فرزند شرّ+۴ آیه
  • خضر علیه السلام، مجرای اراده خداوند، در مورد جایگزینی فرزند خوب، به جای فرزند شرّ+۴ آیه
  • احترام به معلّم در معاشرت و استفاده علمی از او امری شایسته و ارزشمند+۲ آیه
  • مُعلّم/ اسماوصفات
  • سرزنش خضر علیه السلام از موسی علیه السلام، به دلیل بیصبری در برابر سوراخ کردن کشتی و قتل نوجوان و تعمیر دیوار فرسوده+۵ آیه
  • مُؤتی/ اسماوصفات+۱ آیه
  • استقامت موسی علیه السلام جهت یافتن خضر علیه السلام، شایسته یاداوری+۱ آیه
  • تعهد موسی علیه السلام در برابر خضر علیه السلام مبنی بر اطاعت از او و عدم مخالفت با وی+۲ آیه
  • اعتراض موسی علیه السلام به خضر علیه السلام درباره معیوب و سوراخ کردن کشتی+۳ آیه
  • اعتراض موسی علیه السلام به خضر علیه السلام درباره قتل پسر بچه+۳ آیه
  • اعتراض موسی علیه السلام به خضر علیه السلام درباره اصلاح و ترمیم دیوار بدون مزد+۳ آیه
  • اعتراف موسی علیه السلام به نسیان و اشتباه خود در برابر خضر علیه السلام+۳ آیه
  • بیصبری موسی علیه السلام در برابر کارهای شگفتانگیز خضر علیه السلام+۷ آیه
  • عدم اگاهی موسی علیه السلام از راز کارهای خضر علیه السلام، علت بیصبری او+۲ آیه
  • جداشدن خضر علیه السلام از موسی علیه السلام، به دلیل بیصبری او در برابر کارهای وی+۲ آیه
  • ملاقات موسی علیه السلام با خضر علیه السلام و تقاضای تعلیم از وی، در راستای رشد و تربیت وی+۱ آیه
  • تعجّب موسی علیه السلام از کارهای خضر علیه السلام (مانند معیوب ساختن کشتی و کشتن نوجوان)+۲ آیه
  • اشتیاق موسی علیه السلام برای تعلّم و فراگیری از علوم خضر علیه السلام+۲ آیه
  • درخواست تبعیت موسی علیه السلام از خضر علیه السلام برای استفاده از تعلیمات رشد افرین وی+۱ آیه
  • خضر علیه السلام و موسی علیه السلام، خواستار غذایی از اهل قریهای در سفر خود+۲ آیه
  • سفر موسی علیه السلام با جوان خدمتگزار خود، به سوی مجمعالبحرین و برخورد انان با خضر علیه السلام+۲ آیه
  • سفر دریایی موسی علیه السلام با خضر علیه السلام+۲ آیه
  • پرسش موسی علیه السلام از خضر علیه السلام برای کسب علوم از محضر وی+۱ آیه
  • اعتراف موسی علیه السلام به عجز خود، در برابر اعمال خاص خضر علیه السلام+۲ آیه
  • پرسشهای عجولانه و اعتراضامیز موسی علیه السلام از کارهای شگفتامیز خضر علیه السلام+۵ آیه
  • خضر علیه السلام، خواهان تعجیل نکردن موسی علیه السلام در فهم اسرار+۳ آیه
  • عفو و گذشت، درخواست موسی علیه السلام از خضر علیه السلام به دلیل بیتابی و ناشکیبایی وی+۲ آیه
  • فراموشی تعهد خود مبنی بر ترک اعتراض نسبت به اعمال خضر علیه السلام، عذر موسی علیه السلام در برابر او+۲ آیه
  • کمال ادب و متانت موسی علیه السلام در برابر معلّم خویش+۱ آیه
  • موسی علیه السلام، طالب رشد و کمال و در پی دستیابی به علوم لازم برای ان+۱ آیه
  • موسی علیه السلام خواهان پیروی از خضر علیه السلام به منظور بهرهمند شدن از دانش رشد افرین وی+۱ آیه
  • رفتن ماهی مرده به دریا، راهنمای موسی علیه السلام به محلّ ملاقات خود با خضر علیه السلام+۱ آیه
  • معاشرت خضر علیه السلام با موسی علیه السلام جهت تعلیم وی+۱ آیه
  • معاشرت و همراهی یوشع با موسی علیه السلام در سفر به سوی مجمعالبحرین برای دیدار با خضر علیه السلام+۲ آیه
  • سوار شدن موسی و خضر علیهما السلام بر کشتی، جهت حرکت به مقصد مورد نظر+۳ آیه
  • ادب و احترام موسی علیه السلام در برابر خضر علیه السلام+۲ آیه
  • بهرهگیری از علم خضر علیه السلام، هدف موسی علیه السلام از همراهی با وی+۱ آیه
  • دستیابی موسی علیه السلام به دانش خضر علیه السلام، نیازمند صبر و بردباری+۱ آیه
  • وعده اطاعت و تسلیم و صبر به خضر علیه السلام، از جانب موسی علیه السلام+۲ آیه
  • عبودیّت، زمینه برخورداری ادمی از نبوّت و پیامبری
  • نبوّت، نمود رحمت الهی بر بندگان+۱ آیه
  • اعطای مقام نبوّت، به خضر علیه السلام
  • بهرهمندی خضر علیه السلام از ولایت الهی و تصرّف او در امور به فرمان خدا+۷ آیه
  • ملاقات یوشع علیه السلام با خضر علیه السلام پس از تلاش بسیار و رسیدن به مجمعالبحرین+۱ آیه
واژه‌ها