آیه ۶۱ سوره کهف

سوره کهف(الكهف)، آیه ۶۱ · جزء ۱۵ · صفحه ۳۰۰

فَلَمَّا بَلَغَا مَجْمَعَ بَيْنِهِمَا نَسِيَا حُوتَهُمَا فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا

(ولی) هنگامی که به محل تلاقی آن دو دریا رسیدند، ماهی خود را (که برای تغذیه همراه داشتند) فراموش کردند؛ و ماهی راه خود را در دریا پیش گرفت (و روان شد).

معنی کلمات و عبارات
«حُوتَ»: ماهی. ظاهراً این ماهی را به عنوان غذا تهیّه کرده و با خود می‌بردند و از آن می‌خوردند. «سَرَباً»: راه سراشیبی. طریق و مسیر. مفعول دوم فعل (إِتَّخَذَ) است. برخی آن را مصدر و در معنی اسم فاعل یعنی سارِب گرفته‌اند و حال فاعل فعل (إِتَّخَذَ) بشمار آورده‌اند.
نزول
نکات آیه
۱- موسى(ع) و همسفر او به محلِّ تلاقى دو دریا رسیدند و در آن جا توقف کردند. «فلمّا بلغا مجمع بینهما» ۲- موسى و همسفر او، به هنگام رسیدن به مجمع البحرین، یک ماهى، به عنوان غذا، همراه داشتند. «فلمّا بلغا مجمع بینهما نسیا حوتهما» «حوت» یعنى «ماهى» و برخى آن را ماهى بزرگ معنا کرده اند. (ر.ک. لسان العرب) به قرینه «غداءنا» - در آیه بعد - آن ماهى، به منظور تغذیه فراهم شده بود. ۳- موسى(ع) و همسفرش هنگام رسیدن به محلِّ تلاقى دو دریا، از ماهىِ همراه خویش، غفلت کردند. «فلمّا بلغا مجمع بینهما نسیا حوتهما» ۴- پیامبران نیز ممکن است که در امور عادى زندگى، دچار فراموشى شوند. «نسیا حوتهما» ۵- ماهىِ بى جانِ همراه موسى(ع)، در مجمع البحرین زنده شده و در مسیرى تونل مانند، در آب دریا فرو رفت. «نسیا حوتهما فاتّخذ سبیله فى البحر سربًا» فاعل «اتخذ» ضمیرى است که به «حوت» بازمى گردد. استناد فعل به ماهى ظهور در آن دارد که ماهى بى جان، جان دار شده است. «سرب» به معناى نفق و سوراخ (تونل) است و در آیه حال براى «سبیل» است; یعنى، راهى تونل مانند را در دریا در پیش گرفت.
تفسیر (۱۰)
روایات و احادیث

۶- «عن أبى عبداللّه(ع) قال: ... أرسل (أى موسى) إلى یوشع إنّى قد ابتلیت فاصنع لنا زاداً وانطلق بنا، و اشترى حوتاً...ثمّ شواه ثمّ حمله فى مکتل... فقطرت قطرة من السماء فى المکتل فاضطرب الحوت ثمّ جعل یَثِبُ من المکتل إلى البحر قال: و هو قوله: «واتّخذ سبیله فى البحر سرباً» ; از امام صادق(ع) روایت شده که فرمود: ... موسى به یوشع پیام فرستاد: «من، در معرض آزمایش قرار گرفتم. براى ما توشه راه فراهم ساز و به همراه ما بیا!». یوشع، یک ماهى خرید ... و آن را بریان کرد و در زنبیل نهاد... سپس قطره آبى از آسمان در زنبیل چکید و ماهى به جنب وجوش آمد و از زنبیل به دریا پرید و این سخن خدا است که فرمود: واتّخذ سبیله فى البحر سرباً». [منبع: تفسیر عیاشى، ج ۲، ص ۳۳۲، ح ۴۷; نورالثقلین، ج ۳، ص ۲۷۷، ح ۱۵۱.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۷)
  • زنده شدن ماهی بیجان همراه موسی(علیه السلام)، پس از افتادن در مجمع البحرین
  • زنده شدن ماهی بیجان همراه موسی(علیه السلام)، پس از افتادن در مجمع البحرین
  • بی بهره شدن موسی(علیه السلام) و همسفرش از خوردن ماهی، با فرار ماهی به سوی دریا+۱ آیه
  • فراموشی، زمینه بی بهره شدن موسی(علیه السلام) و همسفرش از خوردن ماهی+۱ آیه
  • ماهی، خوردنی همراه موسی(علیه السلام) و همسفرش، هنگام رسیدن به مجمع البحرین+۲ آیه
  • همسفر موسی(علیه السلام)، عهده دار حمل و تدارک غذا و خوردنی+۱ آیه
  • ماهی، از غذاهای خوردنی مباح برای موسی(علیه السلام) و جوان همراهش، در سفر به مجمع البحرین+۳ آیه
  • ملاقات موسی و خضر(علیهما السلام) با یکدیگر، در محلّ تلاقی دو دریا+۲ آیه
  • زنده شدن ماهی بی جان همراه موسی(علیه السلام)، در محلّ تلاقی دو دریا+۱ آیه
  • غفلت موسی(علیه السلام) و همسفر وی از ماهی همراه خود، در محلّ تلاقی دو دریا
  • رسیدن موسی(علیه السلام) و جوان همراه وی، به ساحل دریا+۱ آیه
  • راههایی در دریا، برای ماهیان
  • سفر یوشع(علیه السلام) همراه موسی و خضر(علیهما السلام)، برای رفتن به مجمع البحرین+۳ آیه
  • موسی(علیه السلام) و همراه او، فراموش کننده ماهی (غذای خود)، هنگام رسیدن به مجمع البحرین
  • یوشع، فراموش کننده ماهی، هنگام رسیدن به مجمع البحرین
  • سفر موسی(علیه السلام) و همسفرش (یوشع) با کشتی در دریا، جهت یافتن خضر(علیه السلام)+۱ آیه
  • زنده شدن دوباره ماهی همراه موسی علیه السلام و همسفرش، پس از افتادن در مجمعالبحرین+۱ آیه
  • رسیدن موسی علیه السلام و همسفر او (یوشع علیه السلام) به مجمعالبحرین+۱ آیه
  • غفلت موسی علیه السلام و همسفرش (یوشع علیه السلام)، هنگام رسیدن به مجمعالبحرین، از ماهی همراه خویش+۱ آیه
  • زنده شدن ماهی بیجان همراه موسی علیه السلام و همسفرش (یوشع علیه السلام) در مجمعالبحرین و حرکت ان به سوی دریا به گونه غیر عادی+۲ آیه
  • معاشرت موسی علیه السلام با یوشع در سفر به سوی مجمعالبحرین+۱ آیه
  • سوار شدن موسی و خضر علیه السلام بر کشتی دریا، پس از ملاقات یکدیگر+۲ آیه
  • سوار شدن موسی و خضر علیهما السلام بر کشتی، جهت حرکت به مقصد مورد نظر+۳ آیه
  • سفر موسی علیه السلام و همراه او با کشتی، در دریا+۲ آیه
  • بیبهرهشدن یوشع علیه السلام، از خوردن ماهی، در پی زنده شدن و فرار در دریا+۲ آیه
  • همراهی و خدمتگذاری یوشع علیه السلام برای موسی علیه السلام در سفر به مجمعالبحرین+۱ آیه
  • فراموشی یوشع علیه السلام با ترک و جا گذاشتن ماهی خود+۱ آیه
واژه‌ها