آیه ۵ سوره مسد

سوره مسد(المسد)، آیه ۵ · جزء ۳۰ · صفحه ۶۰۳

فِي جِيدِهَا حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍ

و در گردنش طنابی است از لیف خرما!

معنی کلمات و عبارات
«جِیدِ»: گردن. «حَبْلٌ»: ریسمان. «مَسَدٍ»: رشته به هم تابیده از لیف خرما و غیره. این آیه حال است و کنایه از تحقیر چنین شخصی است. این سرنوشت نه تنها برای ابولهب و امّ جمیل است و بس، بلکه هرکه با قرآن مخالف باشد و مانع رواج و رسوخ احکام آن در جهان گردد، در دوزخ قرین و همدم آنان خواهد گشت.
نزول

سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۱ تا ۵

«شیخ طوسى» گویند: رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم مردم را جمع کرد و گفت: خداوند مرا به سوى شما عموماً و به سوى قریش خصوصاً مبعوث نموده است و اگر این بعثت مرا بپذیرید، مالک عرب و عجم شده و آن‌ها را به تصرف خویش خواهید درآورد، گفتند: بعثت تو براى چیست؟ گفت: براى آنست که به شما بگویم، بگوئید: لا اله الّا اللّه و انّى رسول اللّه، ابولهب که در آن میان بود. گفت: تبّا لهذا من دین اللّه، سپس این سوره نازل گردید.

صاحب مجمع البیان از سعید بن جبیر و او از ابن عباس نقل نماید که گفت: روزى پیامبر بالاى کوه صفا رفت و فرمود: یا صباحاه قریش به او روى آوردند. گفتند: چه شده است؟ فرمود: اگر به شما خبر بدهم که دشمن در صبح یا در شب در کمین شما است. از من باور می‌دارید یا نه؟ گفتند: بلى باور مى کنیم سپس فرمود: بدانید که من نذیر و ترساننده شما هستم از عذابى که به علت گمراهى و جهالت در جلو روى شما قرار گرفته است. ابولهب گفت: تبا لک، براى همین موضوع ما را به اینجا خوانده اى؟ طبرى صاحب جامع البیان از طریق اسرائیل از ابواسحق و او از مردى از همدان که به او یزید بن زید مى گفتند: روایت کند که زن ابولهب اغلب خار و خاشاک را جمع می‌کرد و جلو راه پیامبر مى گذاشت و راه را بر او مسدود مى ساخت چنان که ابن المنذر نیز در تفسیر خود از عکرمة مانند آن را روایت نموده است.

نکات آیه
۱ - در افتادن همسر ابولهب به آتش جهنم، در حالتى خواهد بود که ریسمانى از الیاف به هم بافته در گردن دارد. «فى جیدها حبل من مسد» «جید» به معناى گردن یا محل گردنبند (قاموس) و «مسد» به معناى لیف ملایمى است که از درخت خرما گرفته مى شود (العین). این آیه از آن جا که حال براى «امرأته» و هم زمان با عامل خود (سیصلى) است، حالت ورود ام جمیل به جهنم را - که به گردن او زنجیرى از رشته هاى به هم بافته، بسته شده است - ترسیم مى کند. ۲ - عذاب آخرت، تجسّمى از گناه در دنیا است. «فى جیدها حبل من مسد» آیه شریفه ترسیمى از آخرت همسر ابولهب ارائه مى دهد; یعنى، او همان طور که در دنیا بوته هاى خار را برمى داشت و بند آن را به گردن مى انداخت، تا به راه پیامبر(ص) بیفشاند; در آخرت نیز بار گناه خود را برداشته و بند آن را به گردن خواهد انداخت. ۳ - همسر ابولهب در آخرت، در نهایت ذلّت و با گردنبندى از لیف هاى بافته شده تحقیر خواهد شد. «فى جیدها حبل من مسد» برخى گفته اند: همسر ابولهب، سوگند یاد کرده بود که گردنبند فاخر خود را در دشمنى با پیامبر(ص) خرج کند و آیه شریفه با بیان این که در آخرت، او داراى گردنبند لیفى خواهد بود; اوج حقارت او را بیان کرده است. تعبیر «جید» گرچه با «عنق» به یک معنا است; ولى در موارد زینت کردن گردن «جید» استفاده مى شود; ازاین رو بر استهزا و تحقیر او افزوده است. ۴ - جهنم، داراى عذاب جسمى و شکنجه روحى «سیصلى نارًا ... و امرأته ... فى جیدها حبل من مسد» آتش، عذاب جسمى و تحقیر با بستن ریسمان به گردن، عذاب روحى است.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۱)
  • سخنچینی و اتشافروزی همسر ابیلهب بین مردم و بر ضدّ پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • تشبیه سخنچینی و اختلافانگیزی همسر ابیلهب به افروزنده اتش+۱ آیه
  • امّجمیل، مورد تحقیر خداوند
  • امّجمیل، مورد نکوهش خداوند+۲ آیه
  • عذاب امّجمیل با اتش شعلهور دوزخ در حال هیزمکشی و داشتن گردنبندی بافته شده از لیف خرما+۲ آیه
  • امّجمیل، دارای گردنبندی از لیف خرما+۱ آیه
  • گرفتار شدن امّجمیل به عذاب شعلهور دوزخ با داشتن گردنبندی از لیف خرما+۱ آیه
  • هیزمکشی امّجمیل برای ریختن خار در راه پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • تجسّم اعمال بد انسان، در قیامت+۷ آیه
  • تهدید امّجمیل (همسر ابولهب) از ناحیه خدا، به ورود ذلّتبار در اتش دوزخ+۲ آیه
  • ورود امّجمیل (همسر ابولهب) در اتش جهنّم، با افکنده شدن طنابی به گردن او+۲ آیه
  • اذیّت کردن پیامبر(صلی الله علیه واله)، حرام و گناهی بزرگ در پیشگاه خداوند+۸ آیه
  • گردنبندی از لیف خرما بر گردن امّ جمیل، گفتاری تحقیرامیز از سوی خداوند+۱ آیه
  • درافتادن همسر ابولهب به اتش جهنّم، با ریسمانی بافته شده از الیاف خرما بر گردن وی+۳ آیه
  • گرفتار شدن امّ جمیل به عذاب شعلهور دوزخ، با اویزان بودن گردنبندی از لیف خرما بر گردن او+۲ آیه
  • اذیّت کردن پیامبر صلی الله علیه و اله، حرام و گناهی بزرگ، در پیشگاه خداوند+۴ آیه
  • ازار و ایذای محمّد صلی الله علیه و اله از جانب امّ جمیل (همسر ابولهب)+۲ آیه
  • هیزمکشی امّجمیل برای ریختن خار و خاشاک، در راه پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • کیفر دیدن همسر ابولهب در اخرت، بر اثر دشمنی با پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • سخنچینی و اتشافروزی همسر ابیلهب، بین مردم و بر ضدّ پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • همسر ابولهب، امّجمیل، مورد نکوهش خداوند+۱ آیه
واژه‌ها