سوره ملک(الملك)، آیه ۲۹ · جزء ۲۹ · صفحه ۵۶۴
قُلْ هُوَ الرَّحْمَٰنُ آمَنَّا بِهِ وَعَلَيْهِ تَوَكَّلْنَا فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ فِي ضَلَالٍ مُّبِينٍ
بگو: «او خداوند رحمان است، ما به او ایمان آورده و بر او توکّل کردهایم؛ و بزودی میدانید چه کسی در گمراهی آشکار است!»
معنی کلمات و عبارات
«آمَنَّا بِهِ وَ عَلَیْهِ تَوَکَّلْنَا»: این بخش اشاره ضمنی دارد به این که: ما به خدا ایمان آوردهایم، ولی شما بدو ایمان نیاوردهاید، و ما بدو پشت بستهایم، امّا شما به بتها و چیزهای دیگری پشت بستهاید و دلخوش هستید.
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - پیامبر(ص)، موظف به اعلام مواضع عقیدتى خویش و معرفى آن به مردم; همچون ایمان به خداوند رحمان و توکل بر او در زندگى «قل هو الرحمن ءامنّا به و علیه توکّلنا»
۲ - تنها خداوند رحمان، شایسته پناه بردن به او است. «فمن یجیر الکفرین ... قل هو الرحمن»
۳ - «رحمان»، از اوصاف خداوند «هو الرحمن»
۴ - توکل و اتکال پیامبر(ص) در زندگى، تنها به خدا بود. «و علیه توکّلنا»
۵ - تنها خداوند رحمان، شایسته توکل و اتّکال به او است. «هو الرحمن ... علیه توکّلنا»
تقدیم ظرف و معمول (علیه) بر فعل (توکّلنا) مفید اختصاص است.
۶ - رحمانیت خداوند، مقتضى ایمان و توکل به او است; نه دیگران. «هو الرحمن ءامنّا به و علیه توکّلنا»
۷ - کافران لجوج و تکذیب گر، در گمراهى آشکار قرار دارند. «فستعلمون من هو فى ضلل مبین»
۸ - تهدید شدن کافران لجوج و تکذیب گر، به عذاب از سوى خداوند «فستعلمون من هو فى ضلل مبین»
برداشت بالا، به سبب این نکته است که تعبیر «فستعلمون» (پس به زودى خواهید دانست)، داراى لحن تهدیدآمیز است.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
گمراهی آشکار کافرانعقیده محمدزمینه ایمان به خداتوکل محمدایمان محمدزمینه توکل بر خدارحمانیت خدااستعاذه به خدالجاجت کافرانتهدید کافرانرحمانتوکل بر خداتهدید به عذابایمان به خدارسالت محمدتهدیدهای خدااختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۶)
- طرح پرسش بیدارکننده مبنی بر قدرت مطلق خدا در امر حیات، مرگ، عذاب و تامین اب مورد نیاز انسانها، شیوه ارایه شده از سوی خدا به پیامبر(صلی الله علیه واله)در محاجّه با کافران+۲ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله)، مامور به احتجاج با کافران با طرح پرسش و پاسخ+۷ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله)، مامور به احتجاج با مشرکان با طرح پرسش و پاسخ بیدارکننده+۴ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله)، موظّف به اظهار و اعلان ایمان خود+۱ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله) موظّف به اعلان ایمان خود به خداوند رحمان
- ایمان مسلمانان به خدای بخشایشگر
- تعلیم روش احتجاج به محمّد(صلی الله علیه واله) از سوی خداوند+۷ آیه
- انحصار و اختصاص توکّل به خداوند+۶ آیه
- مامور شدن پیامبر(صلی الله علیه واله) به توکّل، از جانب خداوند+۳ آیه
- توکّل مؤمنان به خدا، از صفات نیک انان+۸ آیه
- توکّل به خداوند در کارهای نیک، امری مهم و از دعوتهای مؤکّد الهی+۴ آیه
- توجّه به رحمانیّت خداوند، زمینه توکّل بر او+۱ آیه
- لزوم توکّل به خداوند در تمام امور+۶ آیه
- توکّل به خداوند، امری مطلوب در تبلیغ و اجرای رسالتهای الهی+۵ آیه
- توکّل به خدا، امری شایسته و لازم در مبارزه با شرک و بتپرستی+۵ آیه
- گمراهی، از موانع توکّل بر خدا
- تهدید کافران صدر اسلام به عذاب و کیفر، از سوی خدا+۲ آیه
- ممنوعیّت احتجاج، بدون اگاهی و از روی جهل+۷ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله) موظّف به اظهار و اعلان ایمان خود+۱ آیه
- لزوم توکّل به خداوند، در تمام امور+۹ آیه
- خداوند، دعوت کننده محمّد(صلی الله علیه واله) به اظهار ایمان خود و مسلمانان به خدا+۱ آیه
- ایمان پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) به خداوند+۵ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله)، وظیفه دار ابلاغ رحمانیّت خداوند به کافران+۱ آیه
- رحمت الهی، مقتضی توکّل و اعتماد مؤمنان بر او+۱ آیه
- خداوند، دارای رحمتی عام و گسترده+۱ آیه
- کفر، باعث گمراهی و محرومیّت از هدایت الهی+۲ آیه
- لزوم علم و توجّه به کیفر و عذاب اخرتی
- احتجاج با مشرکان، راهی برای بیدار ساختن فطرت توحیدی مشرکان+۹ آیه
- کافران لجوج و تکذیبگر در گمراهی اشکار+۵ آیه
- تهدید شدن کافران لجوج و تکذیبگر به عذاب از سوی خداوند+۷ آیه
- کافران لجوج و تکذیبگر در معرض عذاب الهی (همچون خشکسالی)+۹ آیه
- ایمان پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله به خداوند+۵ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله موظّف به اظهار ایمان خویش+۱ آیه
- ایمان پیامبر صلی الله علیه و اله به پروردگار رحمان
- پیامبر صلی الله علیه و اله موظّف به اعلان ایمان خود به خداوند رحمان
- توصیه اکید خدا به محمّد صلی الله علیه و اله، برای توکّل بر خدا در کارها و امور+۳ آیه
- اعتقاد به رحمت خدا، عامل توکل محمّد صلی الله علیه و اله به خدا+۲ آیه
- توکّل محمّد صلی الله علیه و اله بر خدا در دعوت و تبلیغ خود، سفارش خدا به او+۴ آیه
- توکّل محمّد صلی الله علیه و اله بر خدا، در مبارزه با شرک، امری شایسته و لازم+۳ آیه
- تهدید کافران، وظیفه الهی محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- توکّل مؤمنان به خدا، از صفات نیک انان+۸ آیه
- دعوت الهی از مؤمنان، برای توکّل کردن به خدا در امور خویش
- پیامبر صلی الله علیه و اله موظف به اعلان ایمان خود به پروردگار رحمان
- وجوب اظهار و اعلان ایمان بر پیامبر صلی الله علیه و اله و مسلمانان+۲ آیه
- وجوب اظهار و اعلان ایمان بر پیامبر صلی الله علیه و اله و مسلمانان+۲ آیه
- وجوب توکل به خداوند، در همه امور+۷ آیه