سوره ملک(الملك)، آیه ۲۳ · جزء ۲۹ · صفحه ۵۶۳
قُلْ هُوَ الَّذِي أَنشَأَكُمْ وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ قَلِيلًا مَّا تَشْكُرُونَ
بگو: «او کسی است که شما را آفرید و برای شما گوش و چشم و قلب قرار داد؛ امّا کمتر سپاسگزاری میکنید!»
معنی کلمات و عبارات
«قَلِیلاً مَّا تَشْکُرُونَ»: (نگا: اعراف / ، مؤمنون / ، سجده / .
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - انسان، پدیده اى است ساخته خداوند رحمان. «قل هو الذى أنشاکم»
۲ - پیامبر(ص)، مأمور توجه دادن مردم به مبدأ پیدایش بشر و نعمت هاى نهفته در وجود او «قل هو الذى أنشاکم و جعل لکم السمع و الأبصر و الأفئدة»
۳ - پیدایش بشر و نعمت هاى نهفته در وجود او (قدرت شنوایى، بینایى و تعقّل)، نشانه و جلوه قدرت خداى رحمان «الرحمن ... هو الذى أنشاکم و جعل لکم السمع و الأبصر و الأفئدة»
۴ - انسان، برخوردار از قدرت شنوایى، بینایى و تعقّل «و جعل لکم السمع و الأبصر و الأفئدة»
مقصود از«أفئدة» - به قرینه «سمع» و «أبصار» - عقول است و استعمال این واژه در معناى یاد شده، در قرآن بسیار شایع است.
۵ - قدرت شنوایى، بینایى و تعقّل، از نعمت هاى الهى و در خور شکر و سپاس «و جعل لکم السمع و الأبصر و الأفئدة قلیلاً ما تشکرون»
۶ - سپاس و شکر انسان ها در برابر نعمت هاى الهى، بسیار اندک و ناچیز است. «قلیلاً ما تشکرون»
۷ - استفاده بهینه نکردن کافران تکذیب گر از نعمت شنوایى، بینایى و تعقّل «و جعل لکم السمع و الأبصر و الأفئدة قلیلاً ما تشکرون»
برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که شکر نکردن انسان ها در برابر نعمت ها، به معناى استفاده صحیح نکردن از آنها است.
۸ - ناسپاسى بسیار انسان ها، در برابر نعمت شنوایى، بینایى و تعقّل «و جعل لکم السمع و الأبصر و الأفئدة»
۹ - کافران لجوج و دین گریز، مردمى ناسپاس بوده و از نعمت شنوایى، بینایى و تعقّل بهره کافى نبرده اند. «و جعل لکم السمع و الأبصر و الأفئدة قلیلاً ما تشکرون»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تذکر نعمتنعمت تعقلکفران نعمت کافرانتعقل انسانکفران اکثریتکمی شکر نعمتبینایی انسانشنوایی انسانمبدأ خلقت انسانکفران کافراننعمت شنوایینعمت بیناییدین ستیزی کافرانآیات انفسیحق ناپذیری کافرانلجاجت کافرانخلقت انسانویژگیهای انسانشکر نعمترسالت محمدنشانه های قدرت خداخالقیت خدانعمتهای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۹)
- برخورداری انسان از حسّ شنوایی وبینایی، ایه خدا+۹ آیه
- افرینش انسان، ایه خدا
- قدرت مطلق خداوند بر افرینش انسان و تدبیر امور وی، حجّت پیامبر(صلی الله علیه واله) در برابر منکران معاد+۲ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله)، مامور به احتجاج با کافران با طرح پرسش و پاسخ+۵ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله)، مامور به احتجاج با مشرکان با طرح پرسش و پاسخ بیدارکننده+۴ آیه
- سپاسگزاری اقلّیّتی از انسانها در برابر نعمت افرینش و ابزارهای معرفتی خود+۳ آیه
- ناسپاسی اکثریّت انسانها در برابر خداوند+۹ آیه
- قوّه بصیرت انسان، از ایات الهی+۹ آیه
- خداوند متعال، منشا و خالق قوّه بینایی انسان+۴ آیه
- شکرگزاری هدف از اعطای قوّه بینایی به انسان ازسوی خداوند+۳ آیه
- خداوند متعال، منشا و خالق قوّه شنوایی انسان+۴ آیه
- شکرگزاری، هدف از اعطای قوّه شنوایی به انسان ازسوی خداوند+۳ آیه
- قلب انسان، توانمند بر درک و شناخت+۳ آیه
- تعلیم روش احتجاج به محمّد(صلی الله علیه واله) از سوی خداوند+۸ آیه
- افرینش چشم برای انسان، از ایات الهی+۸ آیه
- چشم، از ابزار شناخت انسان+۶ آیه
- ناسپاسی بیشتر مردم، نسبت به نعمت بینایی چشم+۲ آیه
- توجّه به اهمّیّت بینایی چشم، مستلزم سپاسگزاری انسان از خداوند+۳ آیه
- ممنوعیّت احتجاج، بدون اگاهی و از روی جهل+۸ آیه
- خلقت قلب، از سوی خداوند+۴ آیه
- شکرگزاری گروهی اندک از انسانها در برابر خداوند، نسبت به خلقت قلب+۲ آیه
- خلقت قلب، در راستای منافع انسانها+۴ آیه
- خلقت گوش، به امر خداوند+۴ آیه
- خلقت گوش، در راستای منافع انسانها+۴ آیه
- شکرگزاری اندکی از انسانها در برابر خداوند نسبت به خلقت گوش+۲ آیه
- برخورداری از چشم و بینایی، شایسته شکرگزاری+۵ آیه
- افرینش انسان، نعمتی شایسته سپاس به درگاه الهی+۳ آیه
- توانایی انسان بر ادراک و شناخت، نعمتی قابل شکرگزاری به درگاه خدا+۵ آیه
- بهره مندی از نعمت شنوایی، شایسته سپاس از خدا+۳ آیه
- بهره مندی از قلب و قدرت درک و تعقّل، نعمتی شایسته شکر در برابر خدا+۳ آیه
- سپاسگزاری اقلیّتی از مردم، در برابر نعمتهای الهی+۱۱ آیه
- خداوند، عطاکننده ابزار شناخت به انسان+۸ آیه
- لزوم شکرگزاری از خدا، در برابر نعمت ابزار شناخت+۵ آیه
- بینایی، از ابزارهای شناخت حسّی و راهی برای درک عقلی انسان+۸ آیه
- قوّه شنوایی، از ابزار شناخت حسّی و راهی برای ادراکات عقلی انسان+۷ آیه
- قلب، از ابزار شناخت انسان+۴ آیه
- ادراکات و شناختهای حسّی، زمینه ساز شناخت عقلانی و ادراکات باطنی+۴ آیه
- نیروی شنوایی و بینایی (دریافت حسّی)، زمینه ساز شناختها و ادراکات عقلانی+۴ آیه
- شنوایی، نعمتی الهی و شایسته سپاس و شکرگزاری+۳ آیه
- احتجاج با مشرکان، راهی برای بیدار ساختن فطرت توحیدی مشرکان+۱۰ آیه
- قلب انسان، کانون ادراک و شناخت+۵ آیه
- خلقت قلب، به فرمان خداوند+۴ آیه
- خلقت قلب به امر خداوند برای انسان، زمینه ای برای شکرگزاری+۴ آیه
- شکرگزاری گروهی اندک از انسانها، در برابر خلقت قلب از سوی خدا+۲ آیه
- خلقت قلب از جانب خداوند، در راستای منافع انسانها+۳ آیه
- قلب، از نعمات الهی+۴ آیه
- لزوم سپاسگزاری انسان از خداوند، در برابر نعمت قلب+۴ آیه
- سپاسگزاری اندکی از مردم از خداوند، در برابر نعمت قلب+۲ آیه
- شکر و سپاسگزاری در برابر تفضّلات الهی، وظیفه همه انسانها، حتّی کافران+۹ آیه
- تهدید شدن کافران لجوج و تکذیبگر به عذاب از سوی خداوند+۴ آیه
- کافران لجوج و تکذیبگر در معرض عذاب الهی (همچون خشکسالی)+۷ آیه
- کافران، بهره مند از نعمتهای خدا+۳ آیه
- بهره مندی از نعمتِ رفاه و اسایش، زمینه ناسپاسی و کفران+۲ آیه
- کفران نعمت، از خصلتهای ناپسند انسان+۶ آیه
- بی توجّهی به نعمت بودن قوّه بینایی از مصادیق کفران نعمت+۱ آیه
- بی توجّهی به نعمت بودن قوّه شنوایی از موارد کفران نعمت+۱ آیه
- استفاده نکردن از ابزار تعقل، از موارد کفران نعمت+۱ آیه
- ترک خرد ورزی، ناسپاسی انسان از نعمت قلب+۱ آیه
- خلقت گوش، به فرمان خداوند+۵ آیه
- گوش، دستگاهی بدیع و بیمانند، در نظام خلقت+۳ آیه
- خلقت گوش، در راستای منافع انسانها+۳ آیه
- خلقت گوش به فرمان خداوند برای انسان، زمینهای برای شکرگزاری+۳ آیه
- شکرگزاری اندک انسانها در برابر خداوند، نسبت به خلقت گوش+۲ آیه
- گوش، نعمت و موهبتی الهی+۴ آیه
- توجّه به اهمّیّت نعمت گوش، مستلزم سپاسگزاری انسان از خداوند+۳ آیه
- ناسپاسی بیشتر مردم، نسبت به نعمت گوش+۲ آیه
- گوش، از ابزار شناخت و درک حقایق+۵ آیه
- قدرت مطلق خداوند بر افرینش انسان و تدبیر امور وی، حجّت پیامبر صلی الله علیه و اله برای اثبات معاد در برابر منکران ان+۱ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور احتجاج با کافران، با طرح پرسش و پاسخ+۱ آیه
- تعلیم روش احتجاج به پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، از جانب خداوند+۴ آیه
- احتجاج پیامبر صلی الله علیه و اله با کافران+۲ آیه
- برخورداری انسانها، از نعمتهای خداوند+۱ آیه
- برخورداری کافران، از نعمتهای الهی در دنیا، به صورت موقّت و گذرا+۲ آیه
- فراگیری نعمتهای الهی، نسبت به نیازهای نوع انسانی+۴ آیه
- ابزار شناخت، از نعمتهای الهی و شایسته شکرگزاری+۵ آیه
- ادراک، از نعمتهای الهی برای انسان، مقتضی شکرگزاری در برابر او+۶ آیه
- خلقت انسان و برخورداری وی از قوای حسّی و بینایی و ادراکی، از نعمتهای الهی و موجب شکرگزاری در برابر خداوند+۳ آیه
- شنوایی، نعمتی الهی و شایسته سپاس و شکرگزاری+۵ آیه
- قلب، از نعمتهای الهی+۳ آیه