آیه ۴ سوره ملک

سوره ملک(الملك)، آیه ۴ · جزء ۲۹ · صفحه ۵۶۲

ثُمَ ارْجِعِ الْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ يَنْقَلِبْ إِلَيْكَ الْبَصَرُ خَاسِئاً وَ هُوَ حَسِيرٌ

بار دیگر (به عالم هستی) نگاه کن، سرانجام چشمانت (در جستجوی خلل و نقصان ناکام مانده) به سوی تو باز می‌گردد در حالی که خسته و ناتوان است!

معنی کلمات و عبارات
«کَرَّتَیْنِ»: دو بار. در اینجا تثنیه برای کثرت است. یعنی بارها و بارها. «یَنقَلِبْ»: باز می‌گردد. بر می‌گردد. «خَاسِئاً»: فروهشته. حیران. «حَسِیرٌ»: خسته و درمانده. از کار افتاده. مراد این است که انسان هر اندازه بنگرد، خلل و رخنه‌ای پیدا نمی‌کند، و هر بار که به تحقیق بپردازد و بر معلومات خود بیفزاید، دچار سرگشتگی و حیرت بیشتر می‌گردد.
نزول
نکات آیه
۱ - تشویق و ترغیب خداوند به تأمل و نگاه مکرر و ژرف تر، در آفرینش جهان و نظم و انسجام موجود در آن «الذى خلق سبع سموت ... ثمّ ارجع البصر کرّتین» ۲ - بشر هر اندازه که به جهان آفرینش بیشتر بنگرد، بر شگفتى و فروتنى او در برابر عظمت آن افزوده خواهد شد. «ثمّ ارجع البصر کرّتین ینقلب إلیک البصر خاسئًا و هو حسیر» «خاسىء»به معناى دور شده از مراد و ناکام و «حسیر» به معناى خسته و درمانده است. مقصود آیه شریفه، بیان این حقیقت است که آدمى هرچند بسیار تلاش و فکر کند، به مراد خویش - که پیدا کردن عیب و نقصى در نظام خلقت است - نخواهد رسید; بلکه در برابر عظمت آن شگفت زده شده و سر تعظیم فرود خواهد آورد. ۳ - تفکر و تأمل مکرّر و عمیق تر در آفرینش جهان، موجب آگاهى و شناخت فزون تر و ژرف تر نظم و انسجام آن خواهد شد. «هل ترى من فطور . ثمّ ارجع البصر کرّتین ینقلب إلیک البصر خاسئًا و هو حسیر» ۴ - طبیعت، بستر خداشناسى «خلق سبع سموت ... ثمّ ارجع البصر کرّتین ... و هو حسیر» ۵ - نسبت دادن بى نظمى و ناهماهنگى به آفرینش جهان، نشانه غفلت و سطحى نگرى است. «هل ترى من فطور . ثمّ ارجع البصر کرّتین ینقلب إلیک البصر خاسئًا و هو حسیر» از این که خداوند انسان ها را به تفکر و نگاه مکرر به جهان آفرینش فرا خوانده و بر نظم و اتقان آن تأکید فرموده است، مى توان استفاده کرد که عقیده به وجود بى نظمى و نابسامانى در جهان، پندارى نابجا و نشانه غفلت بشر و سطحى نگرى او است.
تفسیر (۷)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹)
  • تفکّر در جهان افرینش، موجب شگفتی در عجایب ان+۱ آیه
  • نگاهِ همراه با تامّل انسان به افرینش جهان، موجب شناخت بیشتر او به خالقیّت خداوند+۱ آیه
  • تشویق و ترغیب خداوند به نگاه و تامّل، در مبدا افرینش جهان+۱ آیه
  • اشکار شدن خستگی بر چشمان انسانها، پس از مشاهده و تفکّر مکرّر در افرینش جهان هستی
  • بینایی، از ابزارهای شناخت حسّی و راهی برای درک عقلی انسان+۵ آیه
  • «ارجِعِ»+۱ آیه
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۲ آیه
  • نگاه مکرّر و تفکّر عمیقتر در افرینش جهان، موجب اگاهی و شناخت فزونتر به نظم و انسجام ان+۱ آیه
  • نگاه به اسمان، به منظور پی بردن به نظم و انسجام دقیق جهان افرینش، مورد تشویق خدا+۱ آیه
واژه‌ها