آیه ۱۲۷ سوره نحل

سوره نحل(النحل)، آیه ۱۲۷ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۸۱

وَاصْبِرْ وَمَا صَبْرُكَ إِلَّا بِاللَّهِ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُ فِي ضَيْقٍ مِّمَّا يَمْكُرُونَ

صبر کن، و صبر تو فقط برای خدا و به توفیق خدا باشد! و بخاطر (کارهای) آنها، اندوهگین و دلسرد مشو! و از توطئه‌های آنها، در تنگنا قرار مگیر!

معنی کلمات و عبارات
«مَا صَبْرُکَ إِلاّ بِاللهِ»: شکیبائی تو جز با معونت و توفیق یزدان میسّر نیست. «لا تَحْزَنْ عَلَیْهِمْ»: بر آنان اندوهگین مباش. غم ایشان را مخور.
نزول
نکات آیه
۱- پیامبر(ص) در برابر اذیت و آزار دشمنان به آن حضرت، تنها مأمور به صبر و شکیبایى گردید و نه مجاز براى مقابله به مثل «ادع إلى سبیل ربّک ... و إن عاقبتم فعاقبوا ... و اصبر» خداوند، در آیه قبل همه مسلمانان را مجاز به مقابله به مثل دانسته است; ولى در این آیه شخص پیامبر(ص) را مخاطب قرار داده و به او اختصاصاً فرمان صبر و مقاومت داده است. از ارتباط این دو آیه، برداشت فوق به دست مى آید. ۲- مبلغان دینى، موظف به پایدارى در راه تبلیغ و استقامت در برابر اذیت و آزار دشمنانند. «ادع إلى سبیل ربّک ... و لئن صبرتم لهو خیر للصبرین . و اصبر و ما صبرک إلاّ بالله» ۳- پیامبر(ص)، موظف به انتخاب و پیمودن برترین و ارزشمندترین راهها در مسیر دعوت خویش و در برخورد با دشمنان «و لئن صبرتم لهو خیر للصبرین . و اصبر» برداشت فوق، با توجه به این نکته است که در آیه قبل، قصاص و نیز صبر براى مؤمنان تجویز شده; ولى در این آیه براى شخص پیامبر(ص) تنها صبر را - که برترین راه است - مشخص فرموده است. ۴- صبر و مقاومت در برابر اذیت و آزار دشمنان دین، مؤثرترین روش برخورد با آنان و بهترین راه تبلیغ اسلام است. «ادع إلى سبیل ربّک ... و إن عاقبتم ... و لئن صبرتم لهو خیر للصبرین . و اصبر» ۵- صبر و مقاومت در برابر اذیتها و آزار دشمنان دین، تنها در پرتو عنایت و کمک خداوند میسر است. «و لئن صبرتم لهو خیر للصبرین . و اصبر و ما صبرک إلاّ بالله» ۶- شکیبایى پیامبر(ص) در قبال تجاوزات دشمن، نیازمند امداد و توفیق الهى بود. «و اصبر و ما صبرک إلاّ بالله» ۷- اذیت، آزار و تجاوزات دشمنان دین، بسیار شدید و تحمل آنها امرى دشوار براى پیامبر(ص) بود. «و اصبر و ما صبرک إلاّ بالله» از اینکه خداوند فرموده است: صبر تو اى پیامبر! تنها به توفیق الهى است، مطلب فوق به دست مى آید. ۸- پیامبر(ص)، به خاطر حق ناپذیرى کافران، بسیار محزون و اندوهگین بود. «و لاتحزن علیهم» ۹- پیامبر(ص)، به خاطر شکنجه و آزار مؤمنان توسط کافران، سخت اندوهگین و متأثر مى شد. * «و لاتحزن علیهم» برداشت فوق، مبتنى بر این نکته است که مرجع ضمیر «علیهم» مؤمنان باشد که از سوى کافران و مشرکان مکه به شدت شکنجه و آزار مى شدند. ۱۰- دلدارى و تسلى خداوند به پیامبر(ص) در غم او بر کفرورزى و حق ناپذیرى کافران «و لاتحزن علیهم» ۱۱- اشتیاق شدید پیامبر(ص) به هدایت مردم «و لاتحزن علیهم» تردیدى نیست که حزن و اندوه پیامبر(ص) درباره کافران، به خاطر شدت علاقه آن حضرت به هدایت مردم بود و اگر این اشتیاق نبود، حزن و اندوه هم وجود نداشت. ۱۲- مکر و حیله مداوم کافران، در قبال دعوت و هدایت گرى پیامبر(ص) «و لاتک فى ضیق ممّا یمکرون» ۱۳- دلتنگى پیامبر(ص)، از مکر و حیله مستمر کافران «و لاتک فى ضیق ممّا یمکرون» ۱۴- پیامبر(ص)، از بالاترین مرتبه صبر و تحمل در برابر اذیت، آزار و تعدیات دشمن، برخوردار بود. «و اصبر ... و لاتحزن علیهم و لاتک فى ضیق ممّا یمکرون» از اینکه پیامبر(ص) اختصاصاً به صبر مأمور گشت و صبر او تنها در پرتو عنایت و کمک خداوند میسر مى شد، به دست مى آید که صبر آن حضرت، صبرى ویژه و بسیار بزرگ بود.
تفسیر (۷)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۴)
  • سفارش خدا به پیامبر(صلی الله علیه واله) برای حفظ ارامش خود در مقابل توطیه کافران+۱ آیه
  • صبر در امور، از مصادیق احسان+۲ آیه
  • امکانپذیر بودن صبر و مقاومت در برابر اذیّتهای دشمنان، فقط در سایه عنایت و کمک خدا
  • شکیبایی پیامبر(صلی الله علیه واله) در برابر تجاوزهای دشمن، نیازمند امداد و توفیق الهی
  • خوشخلقی، مدارا و مهربانی از روشهای تربیتی پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
  • تشویق خداوند به رعایت تقوا، در راه تبلیغ دین و هدایت مردم+۲ آیه
  • صبر در برابر اذیّتهای مخالفان، نیازمند امداد و توفیق الهی
  • مکر کافران و مشرکان، باعث دلتنگی و ناراحتی پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • حقناپذیری مشرکان، سبب اندوه پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
  • کفر کافران، علّت اندوه پیامبر(صلی الله علیه واله)+۵ آیه
  • لزوم رعایت تقوا، در راه تبلیغ دین و هدایت مردم+۲ آیه
  • ناپسندی حزن بر کفر کافران+۶ آیه
  • لزوم صبر و تحمّل، در برابر مشکلات و مصایب+۷ آیه
  • دلداری خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)، در برابر مکرهای کافران+۳ آیه
  • تحمّل سختیها و مشقّات از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله)، در اجرای رسالت خویش
  • صبر در برابر مشکلات و سختیها سبب قرار گرفتن در زمره نیکوکاران+۳ آیه
  • دعوت پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) به صبر، از سوی خداوند+۵ آیه
  • صبرپیشگی از جلوه های تقواپیشگی+۴ آیه
  • باور و ایمان به پیروزی اهل تقوا زمینه ساز صبر در برابر مشکلات+۴ آیه
  • باور و توجّه به امداد الهی زمینه ساز صبر و تحمّل+۴ آیه
  • میسّر نبودن صبر جز به کمک خدا
  • تبلیغ دین و ابلاغ رسالت الهی از موارد صبر و شکیبایی+۲ آیه
  • گذشت از دشمن و اذیّت و ازارها امری دشوار و نیازمند شکیبایی+۱ آیه
  • جواز مقابله به مثل و شکنجه کافران، به دست مسلمانان+۱ آیه
  • شکنجه و اذیّت کافران، به مسلمانان، مایه رنج و اندوه پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • شکیبایی پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر تجاوزهای دشمن، نیازمند توفیق الهی
  • محفوظ ماندن پیغمبر صلی الله علیه و اله از ضرر توطیهگران، عنایت خداوند+۶ آیه
  • محافظت از پیامبر صلی الله علیه و اله، در مقابل کید کافران و مشرکان+۷ آیه
  • ارامش بخشیدن خداوند به محمّد صلی الله علیه و اله با خطاب تسلّیبخش+۵ آیه
  • «لا تَحزَن»+۲ آیه
  • «لاتَکُ»
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۱۰ آیه
  • مخاطب قرار گرفتن محمد صلی الله علیه و اله به خطاب مهرجویانه، از سوی خداوند+۵ آیه
  • سفارش خدا به پیامبر صلی الله علیه و اله در مورد حفظ ارامش، در مقابل توطیه کافران+۱ آیه
  • دلجویی خداوند از پیامبر صلی الله علیه و اله، با امر به صبر در برابر دشمنیهای کافران با ان حضرت+۶ آیه
  • دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در مقابل مکر و نقشه مشرکان+۴ آیه
  • ازار و اذیّت و تجاوزهای دشمنان دین، بسیار شدید و تحمّل ان، امری دشوار برای پیامبر صلی الله علیه و اله
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور صبر و شکیبایی، در برابر سختیها و ناملایمات+۷ آیه
  • صبر پیامبر صلی الله علیه و اله، نمودی از نیکوکاری ان حضرت+۲ آیه
  • خداوند، تسلّا دهنده پیامبر صلی الله علیه و اله به صبر، با توجه دادن وی به حمایت الهی از تقواپیشگان+۱ آیه
  • قطعی بودن امداد خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در صورت صبر و شکیبایی ان حضرت+۴ آیه
  • وعده های الهی و اعتقاد پیامبر صلی الله علیه و اله به حقانیّت انها، زمینهساز صبر در برابر مشکلات+۶ آیه
  • تنها خداوند، منشا صبر و شکیبایی پیامبر صلی الله علیه و اله
  • اذیّت و ازار دشمنان، از موارد صبر محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • عفو و گذشت پیامبر صلی الله علیه و اله از دشمن، نیازمند صبر داشتن ان حضرت+۱ آیه
  • علاقهمندی شدید محمّد صلی الله علیه و اله، به ایمان اوردن همه مردم+۴ آیه
  • محمّد صلی الله علیه و اله، در شمار تقواپیشگان مورد حمایت خدا+۱ آیه
  • پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله، بهرهمند از توفیقات الهی
  • خوش خلقی پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، از روشهای تربیتی ان حضرت+۲ آیه
  • سختکوشی و اشتیاق شدید پیامبر صلی الله علیه و اله برای هدایت گمراهان+۳ آیه
  • دلداری خدا به محمّد صلی الله علیه و اله، در خصوص اذیّت کردن کافران+۲ آیه
  • پرهیز از اندوه و تاسف بر کفرپیشگی کافران، توصیه خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله+۴ آیه
  • مکر گسترده و مستمرّ کافران، علیه محمّد صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • حمایت خدا از پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر مکر دشمنان+۷ آیه
  • دلتنگی پیامبر صلی الله علیه و اله از مکّاری دشمنان، علیه رسالت وی+۱ آیه
  • دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر مکرهای توطیهگران+۲ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر ازار و اذیّت دشمنان، تنهامامور به صبر و شکیبایی، نه مقابله به مثل+۱ آیه
  • مکر کافران و مشرکان، موجب حزن و دلتنگی پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • احسان افراد، از عوامل نجات محسنان از خدعه و فریب+۱ آیه
  • امداد الهی، عامل نجات و بیاثر شدن نیرنگ دشمنان+۲ آیه
  • تقوا، عامل مصونیت از عملی شدن نیرنگ دشمنان+۲ آیه
  • صبر در برابر مکّاران، موجب بیاثر شدن مکر و نقشههای شوم انان+۱ آیه
  • وجوب صبر و تحمل در برابر مشکلات و مصایب+۷ آیه
  • صبر در امور تبلیغی و دعوت دینی، از اثار هدایت یافتگی+۱ آیه
واژه‌ها