آیه ۸۹ سوره نحل

سوره نحل(النحل)، آیه ۸۹ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۷۷

وَيَوْمَ نَبْعَثُ فِي كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيدًا عَلَيْهِم مِّنْ أَنفُسِهِمْ وَجِئْنَا بِكَ شَهِيدًا عَلَىٰ هَٰؤُلَاءِ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِّكُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً وَبُشْرَىٰ لِلْمُسْلِمِينَ

(به یاد آورید) روزی را که از هر امتی، گواهی از خودشان بر آنها برمی‌انگیزیم؛ و تو را گواه بر آنان قرارمی‌دهیم! و ما این کتاب را بر تو نازل کردیم که بیانگر همه چیز، و مایه هدایت و رحمت و بشارت برای مسلمانان است!

معنی کلمات و عبارات
«شَهِیداً»: شاهدی. گواهی. مراد پیغمبر هر ملّتی است که شاهد عملی بوده و وجودش الگو و میزان سنجش حق و باطل کارهای مردمان موجود در دائره زمان نبوّت خود است. «هؤلآءِ»: اینان. مراد مسلمانان و همه مردمان جهان است که پس از بعثت پیغمبر اسلام، دعوت به پذیرش اسلام شده‌اند. «الْکِتَابَ»: قرآن. «تِبْیَاناً»: بیان. بیانگر. حال یا مفعول‌له است. «کُلَّ شَیْءٍ»: مراد همه امور اصولی مربوط به دین است که برای تکامل فرد و جامعه در تمام جنبه‌های مادی و معنوی لازم و ضروری است؛ نه این که قرآن یک دائره‌المعارف بزرگی از همه جزئیّات علوم و فنون گذشته و حال و آینده جهان باشد. «هُدیً»: هدایت. هادی. رهنمود و راهنمای به راه حق و حقیقت. «رَحْمَةً»: وسیله رحمت برای جمیع مردمان جهان. «بُشْرَی»: مژده. مژده‌رسان. مژده‌دهنده پیروان خود به سعادت دو جهان.
نزول
نکات آیه
۱- انسان، وظیفه دار توجه به نظارت گواهان الهى در هر عصرى بر اعمالش «و یوم نبعث فى کلّ أُمّة شهیدًا» تکرار مضمون «یوم نبعث ...» در ضمن چند آیه و نیز در تقدیر بودن «اذکر» یا «اذکروا» بیانگر اهمیت موضوع نظارت گواهان الهی و تکلیف انسان در برابر آن است. ۲- لزوم توجه انسانها، به حقایقى که ناگزیر در قیامت با آن رو به رو خواهند شد. «و یوم نبعث فى کلّ أُمّة شهیدًا» مقصود از «یوم» روز قیامت است، توصیه خداوند به یادآورى این روز که از امر«اذکر» مقدر به دست مى آید، حاکى از مطلب یاد شده است. ۳- قیامت، روز برانگیخته شدن گواهانى از میان هر امت براى شهادت دادن بر آنان «و یوم نبعث فى کلّ أُمّة شهیدًا علیهم من أنفسهم» ۴- کسانى که در قیامت بر اعمال امت خویش گواهى مى دهند، جزء نخبگان و بهترینهاى امت خویشند. «و یوم نبعث فى کلّ أُمّة شهیدًا علیهم من أنفسهم» انتخاب شاهد و گواه از میان هر امتى، بیانگر آن است که آنان از نخبگان و خوبان امتند; زیرا اگر آنان هم از افراد گناهکار باشند و بر کار آنان گروه دیگرى شاهد و گواه باشند، انتخاب آنان براى گواهى، لغو و بیهوده خواهد بود. ۵- وجود انسانى صالح و مصون از هر گناه و خطا، در هر عصر و زمان «و یوم نبعث فى کلّ أُمّة شهیدًا علیهم من أنفسهم» ۶- حکم و داورى خداوند میان انسانها در قیامت، بر اساس حجت و گواه شاهدان است. «و یوم نبعث فى کلّ أُمّة شهیدًا علیهم من أنفسهم» برداشت فوق، با توجه به این نکته است که برانگیختن شاهدان در راستاى صدور حکم و داورى است و نیز به منظور اتمام حجت صورت مى گیرد. ۷- وجود انسانهاى شایسته و متعالى در هر عصر و در میان هر گروه، مایه اتمام حجت خداوند بر دیگران است. «و یوم نبعث فى کلّ أُمّة شهیدًا علیهم من أنفسهم» برداشت فوق، بر اساس این احتمال است که منظور از شهادت و گواهى، شهادت و گواهى قولى نبوده; بلکه شهادت عملى باشد; یعنى، وجود صالحان خود وسیله اى قرار گیرد براى اتمام حجت بر دیگران. ۸- پیامبر(ص)، ناظر اعمال امت خویش و گواه آنان در قیامت است. «و جئنابک شهیدًا على هؤلاء» برداشت فوق با توجه به دو نکته در آیه است: الف) بنابر اینکه منظور از امت در «فى کلّ أمة» مردم هر عصرى نباشد; بلکه امت هر پیامبرى باشد. ب) «هؤلاء» اشاره باشد به کل امت پیامبر(ص) تا روز قیامت و نه تنها مردم عصر آن حضرت. ۹- پیامبر(ص)، داراى مقام عصمت «و جئنابک شهیدًا على هؤلاء» گواه بودن پیامبر(ص) نسبت به امت خویش، مستلزم عصمت اوست و گرنه او خود نیازمند شاهد دیگر بود. ۱۰- پیامبراسلام(ص)، شاهد بر همه گواهان طول تاریخ «و جئنابک شهیدًا على هؤلاء» برداشت فوق، مبتنى بر این نکته است که «هؤلاء» اشاره به «شهیداً»; یعنى، گواهان هر امت باشد. ۱۱- پیامبراسلام(ص) کامل ترین و متعالى ترین انسان در طول تاریخ بشر «و جئنابک شهیدًا على هؤلاء» برداشت فوق، بر این اساس است که «هؤلاء» اشاره به «شهیداً»; یعنى، گواهان هر امت داشته باشد که در این صورت پیامبراسلام(ص) تنها انسانى است که بر همه انسانهاى طول تاریخ و گواهان آنان شرافت و برترى دارد. ۱۲- نزول قرآن بر پیامبر(ص)، در جهت تبیین همه حقایق مربوط به رشد و سعادت آدمى و نیازهاى هدایتى او «و نزّلنا علیک الکتب تبینًا لکلّ شىء» هر چند «کلّ شىء» افاده عموم مى کند و به ظاهر همه حقایق عالم هستى را مى تواند شامل شود، ولى در این جا قرینه هاى عرفى وجود دارد که دایره آن را محدود مى سازد; از جمله اینکه چون قرآن کتاب هدایت، سعادت و رشد است، حقایقى که بیان مى کند در قلمرو همین سه موضوع خواهد بود. ۱۳- قرآن، حاوى تمامى حقایق هستى که آگاهى از همه آنها در اختیار پیامبر(ص) است. * «و نزّلنا علیک الکتب تبینًا لکلّ شىء و هدًى» برداشت فوق، مبتنى بر این احتمال است که مقصود از «تبیاناً لکلّ شىء» تمامى حقایق هستى باشد، ولى از آن جا که قرآن بر شخص پیامبر(ص) نازل شد (نزّلنا علیک) و آن حضرت نقش تبیین حقایق قرآن را برعهده دارد (و أنزلنا إلیک الذکر لتبین للناس ... «سوره نحل / ۴۴») از این رو مى توان استفاده کرد که تمامى حقایق قرآن - که حاوى حقایق عالم است - نزد پیامبر(ص) موجود است و ایشان بر حسب مصلحت برخى از آن حقایق را براى مردم تبیین مى کنند. ۱۴- پیامبر(ص)، شایسته ترین انسان و قرآن کامل ترین برنامه براى رشد و هدایت آدمیان است. «و جئنابک شهیدًا على هؤلاء و نزّلنا علیک الکتب تبینًا لکلّ شىء و هدًى» با توجه به ارتباط دو بخش آیه; یعنى، «و جئنا بک شهیدا ...» با «و نزّلنا علیک ...» و نیز بنابر اینکه «شهیداً» را به معناى الگو بدانیم و شهادت را شهادت عملى به شمار آوریم، برداشت فوق را مى توان به دست آورد. ۱۵- لزوم مراجعه به قرآن، براى شناخت عوامل واقعى رشد و هدایت انسان «و نزّلنا علیک الکتب تبینًا لکلّ شىء و هدًى» ۱۶- ارائه بهترین برنامه به انسان (قرآن)، اتمام حجت خداوند بر آدمیان «و یوم نبعث فى کلّ أُمّة شهیدًا ... و نزّلنا علیک الکتب تبینًا لکلّ شىء و هدًى» ۱۷- قرآن، مایه هدایت، رحمت و بشارت براى تسلیم شوندگان در برابر حق است. «و نزّلنا علیک الکتب ... و هدًى و رحمة و بشرى للمسلمین» ۱۸- روحیه حق پذیرى، شرط بهره ورى از هدایت، رحمت و بشارت قرآنى «و نزلنا علیک الکتب ... و هدى و رحمة و بشرى للمسلمین» ۱۹- علم، مقدمه هدایت و هدایت، زمینه ساز جلب رحمت الهى و رحمت، موجب بشارت و سرور مسلمانان حقیقى است. «و نزّلنا علیک الکتب تبینًا لکلّ شىء و هدًى و رحمة و بشرى للمسلمین» برداشت فوق، مبتنى بر این نکته است که ترتیب در آیه، ترتیب رتبى باشد; یعنى، هر یک از آنها مقدمه دیگرى باشد.
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

بهترین برنامه زندگیذکر گواهان عملزمینه سعادت انسانسرور مسلمانانشرایط استفاده از رحمتشرایط تأثیر بشارتهای قرآنشرایط تأثیر هدایتهای قرآنعوامل بشارتعوامل بشارت به حق پذیرانعوامل رحمت بر حق پذیرانعوامل هدایت حق پذیرانمقام عصمتنقش صالحان امتهانقش گواهان امتهاکمال محمدبرگزیدگان امتهابرگزیدگی گواهان عملصالحان امتهامعصوم امتهانقش گواهان در قیامتعلم لدنی محمدمعصومانانسان کاملگواهان امتهامحمد در قیامتملاک قضاوت اخروی خداکمال قرآنبشارت به مسلمانانگواهی در قیامتگواهی محمدگواهان در قیامترحمت قرآنبشارتهای قرآنعصمت محمدعوامل سرورآثار حق پذیرینزول قرآن بر محمدآثار هدایتاهمیت قرآنزمینه تکاملزمینه رحمتزمینه رحمت خدافلسفه نزول قرآنفضیلت قرآنتعالیم قرآننقش محمداتمام حجت خداعوامل رشدمقامات محمدمسؤولیت انسانآثار رحمت خدانیازهای معنوی انسانهدایتگری قرآنزمینه هدایتآثار علمعوامل هدایتفضایل محمدویژگیهای قرآننقش قرآنظهور حقایق در قیامتویژگیهای قیامت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۸)
  • قیامت، صحنه برانگیخته شدن شاهدی از هر امّت برای انها+۲ آیه
  • بر انگیخته شدن شاهدی از هر امّتی در قیامت، جهت گواهی دادن بر انان+۲ آیه
  • هر یک از انبیا، شاهد اعمال امّت خویش+۳ آیه
  • پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)، شاهد بر شاهدان امّتها+۱ آیه
  • پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)، گواه امّت اسلامی+۲ آیه
  • برانگیختهشدن انبیا میان تمام امّتها+۱ آیه
  • برانگیختهشدن انبیا میان تمام امّتها+۱ آیه
  • گواهی پیامبران بر امّتهای خویش در قیامت+۱ آیه
  • قران، کتاب مژده و بشارت برای مسلمانان
  • بهرهمندی از بشارت قران، از اثار تسلیم در برابر حکم خداوند+۱ آیه
  • بهرهمندی از رحمت الهی، از اثار تسلیم در برابر قران
  • اهمیّت شهادت گواهان، در حسابرسی بندگان+۵ آیه
  • قران، جلوه ای از رحمت خداوند بر بندگان+۳ آیه
  • بهره مندی از معارف قران، زمینه ساز جلب رحمت الهی+۱ آیه
  • قران، مایه شادمانی مسلمانان با ایمان+۱ آیه
  • بُشری، از صفات قران+۱ آیه
  • تبیان، از صفات قران
  • قران، کتاب رحمت+۳ آیه
  • قران کتاب رحمت برای اهل ایمان+۳ آیه
  • قران، کتاب رحمت برای مسلمانان
  • کتاب، از نام های قران+۴ آیه
  • هُدی، از اسما و صفات قران+۳ آیه
  • قران، کتابی جامع همه احکام، حدود و معارف الهی مورد نیاز بشر+۱ آیه
  • نزول قران، جلوه ای از رحمت خداوند+۳ آیه
  • نزول قران بر پیامبر(صلی الله علیه واله)، مایه رحمت برای اهل ایمان+۲ آیه
  • تبیین همه حقایق (مربوط به دین و هدایت) از فلسفه های نزول قران
  • خداوند، منشا نزول قران+۲ آیه
  • نزول قران به صورت تدریج و در فواصل زمانی مختلف+۳ آیه
  • مسلمانان، بهره مند از هدایت قران+۱ آیه
  • خداوند، برانگیزاننده شاهدانی از امّتها برای گواهی دادن انان در قیامت
  • برانگیخته شدن شاهدی از هر امّت در قیامت، جهت گواهی دادن بر انان+۲ آیه
  • پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، گواه و شاهد بر همه گواهان (رسولان الهی) در روز رستاخیز+۱ آیه
  • گواهی پیامبر صلی الله علیه و اله در قیامت، بر اعمال امّت خود+۳ آیه
  • تمامی امّتها در قیامت، برخوردار از ناظر و گواه+۳ آیه
  • گزینش گواه از هر گروه و امّتی در قیامت، به فرمان خداوند+۴ آیه
  • فراخوانی پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله در قیامت برای گواهی بر امّت خویش، به وسیله خداوند+۱ آیه
  • فراخوانی پیامبران در قیامت برای گواهی بر امّتهای خویش، از جانب خداوند+۴ آیه
  • گواهی و نظارت پیامبر صلی الله علیه و اله در قیامت، بر تمامی امّتها و شاهدان انها، از اختصاصات ان حضرت+۱ آیه
  • محمّد صلی الله علیه و اله، کاملترین و متعالیترین انسان
  • فراخوانده شدن محمّد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند برای گواهی بر امّت خود در قیامت+۱ آیه
  • محمّد صلی الله علیه و اله، گواه مسلمانان، در قیامت+۳ آیه
  • محمّد صلی الله علیه و اله، گواه گواهان در قیامت
  • نزول کتاب اسمانی جامع و موجب هدایت، بشارت و رحمت، دلیل گواه بودن پیامبر صلی الله علیه و اله در قیامت
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، دارای مقام عصمت+۳ آیه
  • سرور و شادی مؤمنان صدر اسلام، با نزول قران+۱ آیه
  • هدایت مؤمنان، در پرتو تعالیم روحبخش قران
  • قران، کتابی هدایتگر و مشتمل بر تعالیم هدایت بخش+۱ آیه
  • تسلیم شدن در برابر خداوند، زمینه بهرهمندی از هدایتهای قران
واژه‌ها