آیه ۹۵ سوره نحل

سوره نحل(النحل)، آیه ۹۵ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۷۸

وَلَا تَشْتَرُوا بِعَهْدِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا إِنَّمَا عِندَ اللَّهِ هُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ

و (هرگز) پیمان الهی را با بهای کمی مبادله نکنید (و هر بهایی در برابر آن ناچیز است!) آنچه نزد خداست، برای شما بهتر است اگر می‌دانستید.

معنی کلمات و عبارات
«لا تَشْتَرُوا»: (نگا: بقره / ، آل‌عمران / . «ثَمَناً قَلِیلاً»: بهای اندک. قیمت ناچیز. مراد این است که هرگونه بها و کالائی، حتّی اگر تمام دنیا هم باشد در برابر عهدشکنی ناچیز است.
نزول

سال ۱۷ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۹۵ و ۹۶

ابن عباس گوید: مردى از شهر حضرموت که نام وى عبدان الاشرع بوده، نزد رسول خدا صلى الله علیه و آله آمد و گفت: یا رسول اللّه امرؤ القیس کندى در مجاورت زمین من داراى زمینى است و مقدارى از زمین مرا داخل در زمین خودش کرده است و مردم هم می‌دانند که من راست مى گویم. پیامبر امرؤ القیس را احضار کرد و جریان تظلم عبدان را به وى فرمود، امرؤ القیس منکر ادعاى آن مرد گردید. پیامبر بامرؤ القیس دستور داد که سوگند یاد نماید از این که عبدان دروغ مى گوید. عبدان گفت: یا رسول اللّه امرؤ القیس مردى فاسق و فاجر است و از سوگند دروغ امتناعى ندارد. پیامبر به عبدان فرمود اگر شاهدى براى ادعاى خود ندارى باید به سوگند یاد کردن امرؤ القیس اکتفا کنى، امرؤ القیس خواست سوگند یاد کند این دو آیه نازل گردید پیامبر دو آیه را بر آن‌ها قرائت فرمود. امرؤ القیس بعد از شنیدن آیات به خود آمد و گفت: یا رسول اللّه آنچه که در نزد من است از بین خواهد رفت و فانى خواهد گردید و آن مرد راست مى گوید. بلى من مقدارى از زمین او را تصرف کرده ام ولى نمی‌دانم مقدار واقعى آن چقدر است و اگر می‌خواهد زمین مرا به اندازه زمین خودش که غصب گردیده، ببرد. راضى خواهم بود و نیز اگر غرامتى از ثمره آن هم بخواهد می‌تواند بردارد. سپس درباره او آیه ۹۷ «مَنْ عَمِلَ صالِحاً» نازل گردید.

تفسیر مجمع البیان.

در آن زمان چه می‌گذشت (۴ رویداد)
نکات آیه
۱- سوداگرى با عهد و پیمان الهى و زیر پا نهادن آن در برابر بهاى ناچیز دنیوى، ممنوع و گناهى نابخشودنى است. «و لاتتخذوا أیمنکم دخلاً ... و لکم عذاب عظیم . و لاتشتروا بعهد الله ثمنًا قلیلاً» ممنوعیت سوداگرى با عهد و پیمان الهى، از نهى «لاتشتروا» و بزرگ بودن گناه آن، از ذیل آیه قبل (و لکم عذاب عظیم) - که به عذاب بزرگ تهدید شدند - استفاده مى شود. ۲- متاع دنیا، هر چند به ظاهر بزرگ و بسیار باشد، در قبال ضرر و زیان نقض عهد و پیمان الهى، ناچیز و بى ارزش است. «و لاتشتروا بعهد الله ثمنًا قلیلاً» ۳- ارزش عالى دین و معنویات و قابل مقایسه نبودن آنها با امور مادى «و لاتشتروا بعهد الله ثمنًا قلیلاً إنما عند الله هو خیر لکم» ۴- پیمان شکنان و نقض کنندگان سوگند و عهد الهى، مردمى دنیاپرست، کوتاه نگر و دون همتند. «لاتتخذوا أیمنکم دخلاً بینکم ... و لاتشتروا بعهد الله ثمنًا قلیلاً» از تعبیر «ثمناً قلیلاً» (بهاى کم و ناچیز) کوتاه نظرى و دون همتى استفاده مى شود; زیرا هیچ عاقل و صاحب فکرى، کالایش را به بهاى کم و ناچیز و کمتر از ارزش واقعى آن نمى فروشد. ۵- انسان، در معرض خطر دستاویز قرار دادن ارزشهاى معنوى براى دستیابى به مادیات «و لاتشتروا بعهد الله ثمنًا قلیلاً» ۶- کوتاه نگرى، دون همتى و دنیاطلبى، ریشه گرایش انسان به شکستن پیمانهاى الهى و ترجیح دادن دنیا بر آخرت است. «و لاتشتروا بعهد الله ثمنًا قلیلاً» ۷- نفع و صلاح واقعى انسانها، تنها در ارزشهاى معنوى و الهى نهفته است و نه در مطامع ناچیز دنیوى. «و لاتشتروا بعهد الله ثمنًا قلیلاً إنما عند الله هو خیر لکم» ۸- وفا کنندگان به عهد الهى، داراى پاداشى محفوظ نزد خداوند «و لاتشتروا بعهد الله ... إنما عند الله هو خیر لکم» ۹- توجه به پاداش برتر الهى، مانع روى گردانى انسان از تعهدات خویش با خداوند است. «و لاتشتروا بعهد الله ... إنما عند الله هو خیر لکم إن کنتم تعلمون» ۱۰- سوداگرى با دین و ترجیح دادن دنیا بر آخرت، نشان جهل و نادانى است. «و لاتشتروا بعهد الله ... إنما عند الله هو خیر لکم إن کنتم تعلمون» ۱۱- روى گردانان از تکالیف و تعهدات الهى، مردمى ناآگاه و بى توجه به پاداشهاى برتر خداوندى اند. «و لاتشتروا بعهد الله ... إنما عند الله هو خیر لکم إن کنتم تعلمون» ۱۲- بالا بردن سطح آگاهیها و دانشها، وسیله فهم بهتر ارزشهاى برتر الهى و سود و زیان حقیقى «و لاتشتروا بعهد الله ثمنًا قلیلاً إنما عند الله هو خیر لکم إن کنتم تعلمون» ۱۳- انسان، مجذوب ارزشهاى برتر است. «إنما عند الله هو خیر لکم إن کنتم تعلمون» برداشت فوق، به خاطر این است که خداوند با نمایاندن ارزشهاى برتر، انسان را به سوى ارزشهاى واقعى راهنمایى کرده است. ۱۴- اسلام، تعیین کننده ملاک ارزش گذاریها و معرف ارزشهاى برتر براى انسان است. «و لاتشتروا بعهد الله ثمنًا قلیلاً إنما عند الله هو خیر لکم إن کنتم تعلمون» ۱۵- انسان، در ارزش گذاریها و تعیین ارزشهاى برتر، دچار خطا مى شود. «و لاتشتروا ... ثمنًا قلیلاً إنما عند الله هو خیر لکم إن کنتم تعلمون»
تفسیر (۱۱)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۴)
  • انذار و اخطار خداوند به نقض کنندگان عهد و پیمان، از مؤاخذه در قیامت+۳ آیه
  • خداوند، تعیینکننده ارزشها و پاداشهای برتر+۱ آیه
  • ارزشگذاری بر اساس مال و منال دنیا، نشانه جهل+۲ آیه
  • ترجیح دنیا بر پاداش اخرتی، نشانه جهل
  • نقضکنندگان پیمانهای الهی، انسانهایی نادان
  • حرمت شکستن پیمانها و عهدها+۳ آیه
  • حرمت دین فروشی و سوداگری با ایات الهی+۷ آیه
  • حرمت پیمان شکنی با هدف دست یابی به منافع ناچیز دنیایی
  • حرمت درامدهای به دست امده، از راه تحریف، در دین+۷ آیه
  • توجّه به پاداش خیر و برتر الهی، مانع از رویگردانی انسان از تعهّدات خویش با خداوند در ازای بهای ناچیز
  • پاداش الهی، خیر و برتر از داد و ستد با ایات الهی
  • وفای به عهد الهی، زمینه بهره مندی از پاداش خیر در اخرت
  • جهل انسان، به پاداش خیر در وفای به عهد الهی
  • اگاهی خداوند به خیر بندگان+۷ آیه
  • رویگردانان از تعهّدات الهی، مردمی نااگاه و بی توجّه به پاداشهای برتر خداوندی
  • علم و اگاهی، عامل مهم برای تشخیص خیر+۵ آیه
  • وفاکنندگان به عهد الهی، دارای پاداشی خیر و محفوظ نزد خداوند
  • پاداشهای الهی، از مصادیق خیر+۱ آیه
  • توجّه به زوال نعمتهای دنیوی و جاودانه بودن پاداشهای الهی از عوامل شکیبایی در وفای به عهد الهی+۱ آیه
  • گذشتن از مادیّات برای رسیدن به پاداشهای جاودان الهی نیازمند شکیبایی+۱ آیه
  • وفای به عهدهای الهی از امور نیازمند صبر و شکیبایی+۱ آیه
  • تشویق خداوند به شکیبایی در وفای به عهدهای الهی+۱ آیه
  • نقض عهد و پیمان شکنی، از اسباب مجازات و کیفر+۲ آیه
  • علم و اگاهی، وسیله تشخیص ارزشهای برتر+۸ آیه
  • وجوب پایبندی انسان به عهد و پیمانهای مقرّر بین خود و خداوند+۶ آیه
  • توجّه به پاداش الهی در قبال وفای به عهد، از موانع عهدشکنی انسان+۱ آیه
  • توجّه ادمی به زوال پذیری مطامع دنیایی، مانع پیمان شکنی وی+۱ آیه
  • وفاکنندگان به عهد الهی، بهره مند از پاداش خداوند
  • حرمت پیمان شکنی، با هدف دستیابی به منافع ناچیز دنیایی
  • وفای به عهد، موجب برخورداری از پاداش الهی+۳ آیه
  • توجّه به پاداش الهی، زمینه وفای به عهد انسان+۱ آیه
  • توجّه به زوال پذیری مطامع دنیایی، زمینه ای برای وفای به عهد انسان+۱ آیه
  • سوگند به خدا، عهدی از جانب بندگان با او+۲ آیه
  • ارزشگذاری بر اساس مال و منال دنیا، نشانه جهل+۲ آیه
واژه‌ها