آیه ۹۶ سوره نحل

سوره نحل(النحل)، آیه ۹۶ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۷۸

مَا عِندَكُمْ يَنفَدُ وَمَا عِندَ اللَّهِ بَاقٍ وَلَنَجْزِيَنَّ الَّذِينَ صَبَرُوا أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

آنچه نزد شماست فانی می‌شود؛ امّا آنچه نزد خداست باقی است؛ و به کسانی که صبر و استقامت پیشه کنند، مطابق بهترین اعمالی که انجام می‌دادند پاداش خواهیم داد.

معنی کلمات و عبارات
«یَنفَدُ»: تمام می‌شود. فانی می‌گردد (نگا: کهف / . «بِأَحْسَنِ مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ»: کالای عمل متوسّط و خوب و عالی صابران را عالی به حساب می‌آوریم و یکسان به قیمت عالی می‌خریم و پاداش می‌دهیم. پاداش بهترین کار ایشان را خواهیم داد که صبر است و از جمله آن پایبند بودن به عهد و پیمان. کارهای ایشان را با پاداش بهتر و زیباتر از کارهایشان سزا می‌دهیم که جزای مضاعف است.
نزول

سال ۱۷ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۹۵ و ۹۶

ابن عباس گوید: مردى از شهر حضرموت که نام وى عبدان الاشرع بوده، نزد رسول خدا صلى الله علیه و آله آمد و گفت: یا رسول اللّه امرؤ القیس کندى در مجاورت زمین من داراى زمینى است و مقدارى از زمین مرا داخل در زمین خودش کرده است و مردم هم می‌دانند که من راست مى گویم. پیامبر امرؤ القیس را احضار کرد و جریان تظلم عبدان را به وى فرمود، امرؤ القیس منکر ادعاى آن مرد گردید. پیامبر بامرؤ القیس دستور داد که سوگند یاد نماید از این که عبدان دروغ مى گوید. عبدان گفت: یا رسول اللّه امرؤ القیس مردى فاسق و فاجر است و از سوگند دروغ امتناعى ندارد. پیامبر به عبدان فرمود اگر شاهدى براى ادعاى خود ندارى باید به سوگند یاد کردن امرؤ القیس اکتفا کنى، امرؤ القیس خواست سوگند یاد کند این دو آیه نازل گردید پیامبر دو آیه را بر آن‌ها قرائت فرمود. امرؤ القیس بعد از شنیدن آیات به خود آمد و گفت: یا رسول اللّه آنچه که در نزد من است از بین خواهد رفت و فانى خواهد گردید و آن مرد راست مى گوید. بلى من مقدارى از زمین او را تصرف کرده ام ولى نمی‌دانم مقدار واقعى آن چقدر است و اگر می‌خواهد زمین مرا به اندازه زمین خودش که غصب گردیده، ببرد. راضى خواهم بود و نیز اگر غرامتى از ثمره آن هم بخواهد می‌تواند بردارد. سپس درباره او آیه ۹۷ «مَنْ عَمِلَ صالِحاً» نازل گردید.

تفسیر مجمع البیان.

در آن زمان چه می‌گذشت (۴ رویداد)
نکات آیه
۱- دستاوردهاى مادى انسان، فناپذیر و ارزشهاى معنوى و پاداشهاى الهى، باقى و جاودانه است. «ما عندکم ینفد و ما عند الله باق» ۲- جاودانگى ارزشهاى معنوى و پاداشهاى الهى، راز برترى مطلق آنها بر دستاوردهاى مادى انسان «إنما عند الله هو خیر لکم ... ما عندکم ینفد و ما عند الله باق» ۳- خداوند، به هر یک از اعمال نیک صابران، مطابق بهترین نوع آنها پاداش مى دهد. «و لنجزینّ الذین صبروا أجرهم بأحسن ما کانوا یعملون» ۴- هر عمل نیک، داراى مراتب مختلف در نیکى و پاداشهاى گوناگون و متناسب است. «و لنجزینّ الذین صبروا أجرهم بأحسن ما کانوا یعملون» اینکه خداوند اعمال صابران را به بهترین نوع عمل پاداش مى دهد، نشانگر آن است که هر عمل نیک داراى انواع و مراتب مختلفى است که خداوند در مقام جزا، بهترین نوع آنها را ملاک قرار داده و به صابران عطا مى فرماید. ۵- صابران، برخوردار از عنایت و فضل ویژه الهى «و لنجزینّ الذین صبروا أجرهم بأحسن ما کانوا یعملون» ۶- پایبندى به تعهدات و پیمانها، موجب برخوردارى از پاداشهاى برتر الهى است. «و لاتشتروا بعهد الله ثمنًا قلیلاً ... و لنجزینّ الذین صبروا أجرهم بأحسن ما کانوا یعملون» ۷- گذشتن از مادیات به امید رسیدن به پاداشهاى جاودان الهى، نیازمند صبر و شکیبایى است. «ما عندکم ینفد و ما عند الله باق و لنجزینّ الذین صبروا أجرهم بأحسن ما کانوا یعملون» تذکر به فناپذیرى مادیات و جاودانگى معنویات و سپس مطرح ساختن صبر و شکیبایى، مى رساند که گذشتن از مادیات و دل بستن به نعمتهاى اخروى، نیازمند صبر است. ۸- عمل همراه با سختى، مرارت، صبر و مقاومت، داراى ارزش برتر «و لنجزینّ الذین صبروا أجرهم بأحسن ما کانوا یعملون» ۹- صبر و مقاومت، داراى نقش اساسى در سعادت انسان و نیل به مقام والا در پیشگاه الهى «و لنجزینّ الذین صبروا أجرهم بأحسن ما کانوا یعملون» ذکر صفت صبر و مقاومت به صورت اختصاصى از میان دیگر اوصاف خوب و ارزشمند مؤمنان، جهت پاداش و نیل به مقام معنوى، گویاى برداشت فوق است. ۱۰- عمل مستمر خود انسان، منشأ برخوردارى وى از فضل الهى و نیل به مقام معنوى و سعادت اخروى «و لنجزینّ الذین صبروا أجرهم بأحسن ما کانوا یعملون»
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۹)
  • اعطای پاداش کامل و بهتر به صاحبان اعمال نیک+۹ آیه
  • صبر، موجب بهرهمندی از ثواب الهی+۴ آیه
  • عمل صالح، عامل بهرهمندی از ثواب الهی+۸ آیه
  • وابستگی به خداوند، رمز جاودانگی+۴ آیه
  • مطلوبیّت انجام دادن اعمال صالح و شایسته+۴ آیه
  • بهترین اعمال صابران ملاک پاداش دهی خدا به انان
  • صابران انسانهایی ارزشمند و دارای جایگاه والا در پیشگاه خداوند+۱ آیه
  • صابران بهره مند از عنایت ویژه الهی+۱ آیه
  • توجّه به زوال نعمتهای دنیوی و جاودانه بودن پاداشهای الهی از عوامل شکیبایی در وفای به عهد الهی+۱ آیه
  • گذشتن از مادیّات برای رسیدن به پاداشهای جاودان الهی نیازمند شکیبایی+۲ آیه
  • وفای به عهدهای الهی از امور نیازمند صبر و شکیبایی+۱ آیه
  • تشویق خداوند به شکیبایی در وفای به عهدهای الهی+۱ آیه
  • عمل انسانها، دارای درجات و مراتب متفاوت+۳ آیه
  • توجّه به پاداش الهی در قبال وفای به عهد، از موانع عهدشکنی انسان+۱ آیه
  • توجّه ادمی به زوال پذیری مطامع دنیایی، مانع پیمان شکنی وی+۱ آیه
  • توجّه به پاداش الهی، زمینه وفای به عهد انسان+۱ آیه
  • توجّه به زوال پذیری مطامع دنیایی، زمینه ای برای وفای به عهد انسان+۱ آیه
  • سوگند الهی، مبنی بر اعطای پاداش کامل به بندگان+۲ آیه
  • پذیرش ولایت شیطان مایه سلطه او بر انسان+۱ آیه
واژه‌ها