سوره نمل(النمل)، آیه ۹۱ · جزء ۲۰ · صفحه ۳۸۵
إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ رَبَّ هَٰذِهِ الْبَلْدَةِ الَّذِي حَرَّمَهَا وَلَهُ كُلُّ شَيْءٍ وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ
(بگو:) من مأمورم پروردگار این شهر (مقدّس مکّه) را عبادت کنم، همان کسی که این شهر را حرمت بخشیده؛ در حالی که همه چیز از آن اوست! و من مأمورم که از مسلمین باشم؛
معنی کلمات و عبارات
«رَبِّ»: خداوند. صاحب. «هذِهِ الْبَلْدَةِ»: این شهر. مراد مکّه مشرّفه است. «حَرَّمَهَا»: آن را حرمت و کرامت بخشیده است. آن را حرام کرده است (نگا: مائده / و ، ابراهیم / ). «الْمُسْلِمِینَ»: تسلیم شوندگان. منقادان. مخلصان.
نزول
سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - پیامبر(ص)، مأمور اعلام قاطعانه موضع استوار خویش مبنى بر توحید و نفى شرک «إنّما أُمرت أن أعبد ربّ هذه البلدة»
۲ - پرستش پروردگار یگانه و تسلیم محض در برابر او، پیام و هدف استوار و تغییرناپذیر پیامبر(ص) إنّما أُمرت أن أعبد ربّ هذه البلدة ... أن أکون من المسلمین
۳ - خداوند، یگانه مالک تمامى مظاهر هستى «و له کلّ شىء»
تقدیم «له» بیانگر حصر است; یعنى، همه چیز، تنها مال او است.
۴ - اعتقاد به ربوبیت خداوند و مالکیت او بر تمامى مظاهر هستى، مقتضى پرستیدن یگانه او «إنّما أُمرت أن أعبد ربّ هذه البلدة ... و له کلّ شىء»
واژه «ربّ» و تعبیر «و له کلّ شىء» در حقیقت بیانگر فلسفه حصر پرستش انسان در برابر خدا است; یعنى، چون او پروردگار و مالک یگانه هستى است، پس عبودیت انسان باید تنها به درگاه او باشد.
۵ - شهر مکه، داراى اهمیت، کرامت و حرمت در پیشگاه خداوند «ربّ هذه البلدة الذى حرّمها»
«هذه» اشاره به مکه دارد که به دلیل اهمیتش نزد خداوند، اختصاص به ذکر یافته است.
۶ - مکه مکرّمه، شهر خدا و خدا صاحب آن است. «أن أعبد ربّ هذه البلدة»
۷ - حرمت سرزمین مکه، داراى دیرینه و وضع شده از سوى خداوند «ربّ هذه البلدة الذى حرّمها»
ماضى آمدن «حرّم» بیانگر دیر پا بودن حرمت مکه و انتساب آن (حرّم) به خداوند، بیانگر جعل آن از سوى او است.
۸ - اعتقاد مشرکان به حرمت و شرافت مکه و تقدّس آن «ربّ هذه البلدة الذى حرّمها»
از این که آیه نسبت به شهر مکه تعبیر «هذه البلدة الذى حرّمها» آورده است، احتمالاً از آن جهت باشد که مشرکان آن را قبول داشته و تذکر آنان به امر مورد قبولشان، زمینه جذب و هدایت آنان را فراهم مى ساخته است.
۹ - پیامبر(ص) تسلیم محض در برابر پروردگار و تأثیرناپذیر از خصومت هاى مشرکان «و أُمرت أن أکون من المسلمین»
با توجه به این که در آیات پیشین (از آیه ۵۹- به بعد)، خصومت ها و حق ناپذیرى هاى کافران مطرح بوده، در پى آمدن جمله «و أُمرت أن أکون من المسلیمن» مى رساند که: اى پیامبر! تو تسلیم محض در برابر خدا باش و به گفتار ناهنجار کافران بها مده.
۱۰ - پیامبر(ص) همانند همه مردم، مکلف به پرستش خداى یگانه و تسلیم شدن در برابر او «أُمرت أن أعبد ربّ هذه ... و أُمرت أن أکون من المسلمین»
آمدن «أُمرت...» به صورت متکلم وحده، مى تواند از آن جهت باشد که بفهماند پیامبر(ص) نیز - با همه مقامات معنوى - مکلف به عبادت و تسلیم است و تعالى معنوى، سبب برداشته شدن تکلیف نمى شود.
۱۱ - تسلیم شدن در برابر خدا، تبلور عبودیت و بندگى انسان در پیشگاه او «أُمرت أن أعبد ربّ هذه... و أُمرت أن أکون من المسلمین»
بر این فرض که «أُمرت أن أکون...» عطف تفسیرى بر «أُمرت أن أعبد...» باشد، مى توان مطلب یاد شده را به دست آورد.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵۹–۹۳ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۲–۹۳ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۹۱ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۹۱ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۹۱ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۹۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۹۱ - تفسیر روان جاوید
آیات ۸۹–۹۳ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۹۱
موضوعات
دستهبندی موضوعی
شهر خداصاحب مکهآثار عقیده به مالکیت خداقداست مکهتعالیم محمدانعطاف ناپذیری محمداهمیت مکهقاطعیت در تبلیغقاطعیت محمدفضیلت مکهتوحید عبادی محمدانقیاد محمدزمینه توحید عبادیتکلیف همگانیشرک ستیزی محمدآثار عقیده به ربوبیت خدااستقامت محمدنشانه های عبودیتتاریخ مکهآثار تسلیم به خدادعوت به توحید عبادیتسلیم به خدادشمنی مشرکانمالک آفرینشدشمنان محمدعقیده مشرکانتکلیف محمدمالکیت خدارسالت محمدجهان بینی توحیدی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۵)
- مسجدالحرام، دارای قداستی والا و احترامی خاص+۲ آیه
- مکّه، شهری دارای حرمت خاص+۶ آیه
- ضرورت اخلاص در عبادت+۸ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله)، موظّف به اعلام عبادت خالصانه خود برای خدا+۷ آیه
- اعلان تسلیم در برابر خداوند، ماموریّت الهی پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
- تلاوت ایات الهی بر مردمان مکّه، از طرف محمّد(صلی الله علیه واله)+۵ آیه
- تلاوت ایات الهی بر مردمان مکّه، از طرف محمّد(صلی الله علیه واله)+۵ آیه
- دستور تلاوت قران به محمّد(صلی الله علیه واله) از جانب خداوند+۱ آیه
- توحید عبادی، از فرمانهای مؤکّد خداوند+۶ آیه
- دعوت شدن مشرکان کافر به توحید، از سوی پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)+۸ آیه
- محمّد(صلی الله علیه واله)، از خداپرستان موحّد+۱۰ آیه
- مالکیّت جهان، از انِ خداوند
- حرم (مسجدالحرام و نواحی ان)، دارای قداستی والا و احترامی خاصّ+۴ آیه
- امنیّت حرم (مکّه)، برخاسته از خواست خداوند+۳ آیه
- اخلاص در تبلیغ، امری مطلوب+۵ آیه
- وجوب تسلیم بودن، در برابر پروردگار جهانیان+۳ آیه
- لزوم مداومت بر تسلیم بودن در برابر خداوند+۴ آیه
- لزوم عبادت و بندگی خداوند
- وجوب توحید و اخلاص، در عبادت و بندگی خداوند+۱۰ آیه
- وجوب تلاوت و قرایت قران، برای مردم، از جانب پیامبر(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
- وجوب تلاوت قران بر مشرکان از سوی پیامبر اکرم(صلی الله علیه واله) جهت انذار انان+۱ آیه
- ربوبیّت خداوند، مقتضی عبادت و بندگی برای او
- خداوند، صاحب اختیار مکّه
- شرک ستیزی پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)، با تمام مشرکان+۱۰ آیه
- عبادت خالصانه خدا، تکلیفی الهی بر عهده پیامبر(صلی الله علیه واله)+۷ آیه
- وجوب پرستش خدای یگانه و پرهیز از پرستش غیر او+۱۰ آیه
- توجّه به ربوبیّت خداوند، مقتضی پرستش او+۲ آیه
- مکّه، شهری اباد، در عصر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
- افکنده شدن مجرمان با صورتهایشان در اتش جهنّم
- دعوت مشرکان به توحید، از جانب محمّد صلی الله علیه و اله+۸ آیه
- تلاوت ایات قران، برای مردم عرب، به وسیله محمّد صلی الله علیه و اله+۶ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، از خداپرستان موحّد+۷ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله مامور پرستش پروردگار شهرِ حرمتدار مکّه و مالک همه موجودات
- محمّد صلی الله علیه و اله موظّف به اعلام عبادت خالصانه خود برای خدا+۷ آیه
- عبادت محمّد صلی الله علیه و اله، فقط برای خداوند+۹ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، موظّف به اخلاص در عبادت و پرستش خداوند+۱۰ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، موظّف به اعلام عبادت خالصانه خود برای خدا+۷ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور اعلان تسلیم خود در برابر خدا+۳ آیه
- مسیول نبودن پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر هدایتناپذیری کافران+۲ آیه
- تلاوت قران، رسالت و وظیفه پیامبر صلی الله علیه و اله برای هدایت خلق+۱ آیه
- برخورداری پیامبر صلی الله علیه و اله از هدایتهای قران، مقتضی سپاسگزاری او به درگاه الهی
- برخورداری پیامبر صلی الله علیه و اله از مقام تسلیم، در برابر خداوند+۶ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله موظف به اظهار تسلیم در برابر خدا+۶ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله موظف به اعلام اخلاص خویش در همه امور به مردم+۶ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله موظف به بیان اعتقاد خود به ایین توحیدی اسلام+۷ آیه
- مکه، شهری دارای حرمت خاص+۷ آیه
- تلاوت ایات الهی بر مردمان مکّه، به وسیله محمّد صلی الله علیه و اله+۷ آیه
- خداوند، صاحب شهر مکه و پروردگار ان
- وجوب تسلیم در برابر پروردگار جهانیان+۳ آیه
- تسلیم بودن در پیشگاه پروردگار، امری واجب بر پیامبر صلی الله علیه و اله+۴ آیه
- وجوب تلاوت قران بر پیامبر صلی الله علیه و اله جهت انذار و هدایت مشرکان+۱ آیه
- وجوب عبادت و بندگی خداوند
- وجوب عقیده به توحید و اخلاص، در عبادت و بندگی+۱۰ آیه
- ابلاغ وحی خداوند به مردم، از وظایف پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه
- مسیول نبودن پیامبر صلی الله علیه و اله در هدایتناپذیری کافران+۱ آیه