آیه ۹۲ سوره نمل

سوره نمل(النمل)، آیه ۹۲ · جزء ۲۰ · صفحه ۳۸۵

وَأَنْ أَتْلُوَ الْقُرْآنَ فَمَنِ اهْتَدَىٰ فَإِنَّمَا يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ وَمَن ضَلَّ فَقُلْ إِنَّمَا أَنَا مِنَ الْمُنذِرِينَ

و اینکه قرآن را تلاوت کنم! هر کس هدایت شود بسود خود هدایت شده؛ و هر کس گمراه گردد (زیانش متوجّه خود اوست؛) بگو: «من فقط از انذارکنندگانم!»

معنی کلمات و عبارات
«أَتْلُوَ»: تلاوت نمایم. الف زائدی در رسم‌الخطّ قرآنی در آخر دارد.
نزول

سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - تلاوت قرآن، رسالت و وظیفه تغییرناپذیر پیامبر(ص) براى هدایت خلق «إنّما أُمرت أن ... و أن أتلوا القرءان فمن اهتدى» در این آیه تلاوت آیات قرآن به مردم، به عنوان یگانه مسؤولیت پیامبر(ص) مورد تأکید قرار گرفته است. از جمله «فمن اهتدى...» نیز استفاده مى شود که هدف از تلاوت آیات آن، هدایت خلق بوده است. ۲ - پیامبر(ص)، مأمور ابلاغ پیام وحى و نه مسؤول هدایت ناپذیرى گمراهان «و أن أتلوا القرءان فمن اهتدى فإنّما یهتدى لنفسه» از بخش دوم آیه (فمن اهتدى...) استفاده مى شود که بخش اول (و أن أتلوا القرآن...) زمینه چینى براى تعیین محدوده وظایف پیامبر(ص) و متوجه بودن مسؤولیت حق ناپذیرى به خود انسان هااست. ۳ - پیامبر(ص) موظف به پیروى دقیق از قرآن * «إنّما أُمرت أن أعبد ربّ هذه البلدة ... و أن أتلوا القرءان» واژه «أتلوا» مى تواند از مصدر «تُلُوّ» (تبعیت و پیروى) مشتق شده باشد. ۴ - تلاش براى هدایت خلق با پیام وحى، تبلور روحیه عبودیت و تسلیم در برابر خدا «إنّما أُمرت أن أعبد ... و أُمرت أن أکون من المسلمین . و أن أتلوا القرءان» با توجه به ارتباط «و أن أتلوا» با آیه قبل، مى توان مطلب یاد شده را استفاده کرد. ضمناً از تعبیر «فمن اهتدى...» استفاده مى شود که تلاوت مزبور، تلاوت شخصى نیست; بکله تلاوتى است در راستاى تبلیغ و هدایت مردمان است. ۵ - لزوم تلاوت قرآن، به گونه اى ثمربخش و در جهت هدایت و بیدارگرى «و أن أتلوا القرءان فمن اهتدى فإنّما یهتدى لنفسه» از جمله «فمن اهتدى...» در پى «أن أتلوا القرآن» استفاده مى شود که تلاوت پیامبر(ص)، تلاوتى راستین، داراى هدف و در جهت هدایت و بیدارگرى بوده است. ۶ - بازتاب و منافع هدایت پذیرى انسان، تنها متوجه خود او است. «فمن اهتدى فإنّما یهتدى لنفسه» ۷ - بهره مندى از هدایت قرآنى، در گرو اراده و روحیه هدایت پذیرى خود انسان «فمن اهتدى فإنّما یهتدى لنفسه» از نسبت داده شدن فعل «اهتدى» به «من»، معلوم مى شود که شرط استفاده از آیات الهى، روحیه هدایت پذیرى و اراده و خواست انسان است. ۸ - انذارگرى و هشداردهى، موضع پیامبر(ص) در برابر گمراهان حق ناپذیر «و من ضلّ فقل إنّما أنا من المنذرین» ۹ - گمراهى هر فرد، از ناحیه خود وى و نتایج شوم آن نیز گریبانگیر خود او است. «و من ضلّ فقل إنّما أنا من المنذرین» از این که فعل «ضلّ» به خود فرد نسبت داده شده و انذار هم مربوط به او است، مطلب یاد شده به دست مى آید. گفتنى است که اصولاً انذار در زمینه اى صورت مى گیرد که نتایجى شوم در پى داشته باشد. ۱۰ - پیامبر(ص)، موظف به تداوم بخشیدن انذارگرى خود نسبت به گمراهان و دست برنداشتن از تبلیغ «و من ضلّ فقل إنّما أنا من المنذرین» تعبیر «فقل إنّما...» مى رساند که پیامبر(ص) در مرحله نخست، با تلاوت آیات در مقام هدایت توده ها است و در صورت مخالفت عده اى، وظیفه او پایان یافته نیست; بلکه او در موضع انذارگرى هم چنان باید باقى بماند. ۱۱ - لزوم ساکت ننشستن در قبال گمراهان جامعه «و من ضلّ فقل إنّما أنا من المنذرین» گرچه مخاطب این آیه در مرحله نخست، شخص پیامبر(ص) است; اما با توجه به این که پیامبر(ص) اسوه خلق مى باشد، تکلیف یاد شده متوجه همه مؤمنان و رسالت داران هدایت و انذار مردم نیز هست. ۱۲ - تنها انذار و تهدید نسبت به عواقب شوم عمل، داراى امکان تأثیر در حق ستیزان «و من ضلّ فقل إنّما أنا من المنذرین» با این که قرآن دربردارنده هر دو بعد انذار و تبشیر است; اما پیامبر(ص) در قبال گمراهان حق ناپذیر، تنها موظف به بیان بُعد انذارگر قرآن بود و این بدان جهت است که تنها عاملى که ممکن بود در آنان تأثیر بگذارد «انذار» است.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۲)
  • ازاد بودن انسانها در انتخاب دین+۳ آیه
  • گمراهی و انحراف انسان، برخاسته از سوء اختیار وی+۴ آیه
  • ازاد و مختار بودن انسان، در انتخاب راه درست+۴ آیه
  • انذار مردم، از رسالتهای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • هشدار و انذاردادن به انسانها، تکلیف الهی بر عهده پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • انذار از عذابهای خدا، روشی لازم در تبلیغ انبیا+۳ آیه
  • تلاوت ایات قران از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله) وسیلهای برای انذار انسانها+۱ آیه
  • تلاوت ایات قران، راهی برای هدایت انسانها+۵ آیه
  • تلاوت ایات الهی بر مردمان مکّه، از طرف محمّد(صلی الله علیه واله)+۵ آیه
  • تلاوت ایات الهی بر مردمان مکّه، از طرف محمّد(صلی الله علیه واله)+۵ آیه
  • دستور تلاوت قران به محمّد(صلی الله علیه واله) از جانب خداوند+۳ آیه
  • وجوب تلاوت و قرایت قران، برای مردم، از جانب پیامبر(صلی الله علیه واله)+۷ آیه
  • وجوب تلاوت قران بر مشرکان از سوی پیامبر اکرم(صلی الله علیه واله) جهت انذار انان+۱ آیه
  • ازادی انسانها، در انتخاب دین+۳ آیه
  • ضرر و زیان گمراهی، تنها متوجّه خود گمراهان+۴ آیه
  • انسانها، مختار در انتخاب راه هدایت و یا ضلالت+۴ آیه
  • اتمام حجّت الهی بر گمراهان، به وسیله قران+۱ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله)، موظّف به تداوم بخشیدن انذارگری خود نسبت به گمراهان
  • نظارت بیوقفه و عدم غفلت خداوند از اعمال بندگان، تهدیدی برای گمراهان+۱ آیه
  • بازگشت زیان گمراهی به گمراهان+۱ آیه
  • قران، زمینه ساز هدایت و بازدارنده از گمراهی+۳ آیه
  • پذیرش قران، موجب هدایت و ردّ و انکار ان، موجب ضلالت و گمراهی+۳ آیه
  • انذار انسانها، از وظایف و رسالتهای پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • انذار از عذابهای خدا، از روشهای تبلیغی محمّد صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • تلاوت ایات قران، برای مردم عرب، به وسیله محمّد صلی الله علیه و اله+۶ آیه
  • پیامبر اعظم صلی الله علیه و اله، مامور تهدید گمراهان، به کیفر خداوندی+۲ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، موظّف به تهدید مشرکان، از جانب خداوند+۱ آیه
  • مسیول نبودن پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر هدایتناپذیری کافران+۱ آیه
  • تلاوت قران، رسالت و وظیفه پیامبر صلی الله علیه و اله برای هدایت خلق+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله موظّف به اتمامحجّت بر مردم+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله موظف به اعلام انذار خود، نسبت به گمراهان
  • تلاوت قران، از وظایف پیامبر صلی الله علیه و اله و رسالت او+۱۰ آیه
  • تلاوت ایات الهی بر مردمان مکّه، به وسیله محمّد صلی الله علیه و اله+۹ آیه
  • بهره مندی و منفعت نفس ادمی، منوط به انگیزه و عملکرد خویش+۴ آیه
  • وجوب تلاوت قران بر پیامبر صلی الله علیه و اله جهت انذار و هدایت مشرکان+۱ آیه
  • ابلاغ وحی خداوند به مردم، از وظایف پیامبر صلی الله علیه و اله+۵ آیه
  • بازگشت فایده هدایت شدن به شخص هدایت شده+۲ آیه
  • تلاوت قران، ابزار و وسیلهای برای هدایت+۳ آیه
  • مختار بودن انسانها، در انتخاب راه هدایت یا گمراهی+۵ آیه
  • انذار، از روشهای هدایت+۲ آیه
  • مسیول نبودن پیامبر صلی الله علیه و اله در هدایتناپذیری کافران+۱ آیه
  • بازگشت منافع و برکات هدایت به خود هدایت یافتگان+۳ آیه
واژه‌ها