آیه ۴۵ سوره نور

سوره نور(النور)، آیه ۴۵ · جزء ۱۸ · صفحه ۳۵۶

وَاللَّهُ خَلَقَ كُلَّ دَابَّةٍ مِّن مَّاءٍ فَمِنْهُم مَّن يَمْشِي عَلَىٰ بَطْنِهِ وَمِنْهُم مَّن يَمْشِي عَلَىٰ رِجْلَيْنِ وَمِنْهُم مَّن يَمْشِي عَلَىٰ أَرْبَعٍ يَخْلُقُ اللَّهُ مَا يَشَاءُ إِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

و خداوند هر جنبنده‌ای را از آبی آفرید؛ گروهی از آنها بر شکم خود راه می‌روند، و گروهی بر دو پای خود، و گروهی بر چهار پا راه می‌روند؛ خداوند هر چه را بخواهد می‌آفریند، زیرا خدا بر همه چیز تواناست!

معنی کلمات و عبارات
«کُلَّ دَآبَّةٍ»: هر جنبنده‌ای. همه جنبندگان. «مِن مَّآءٍ»: از آب ویژه‌ای که منی است، یا از آب معمولی. تنکیر (مَآءٍ) در اینجا بیانگر افراد نوعی یا افراد شخصی، یا هر دو است. و تعریف آن در سوره انبیاء آیه که می‌فرماید: (وَ جَعَلْنا مِنَ الْمَآءِ کلّ شَیْءٍ حَیٍّ) بیانگر جنس است (نگا: تفسیر آلوسی). منظور از خلقت موجودات زنده از آب این است که خداوند دانا و توانا، نخستین جوانه حیات را در اعماق یا سواحل دریاها پدیدار فرموده است؛ یا این که مراد از چنین آبی منی است، و اگر هم برخی از جانداران از راه تقسیم سلولها به وجود می‌آیند؛ نه از راه نطفه منی، از قبیل: تک سلولیها، حکم بالا جنبه نوعی دارد؛ نه عمومی. و یا این که مراد این است که آب ماده اصلی موجودات زنده است و قسمت عمده جسم آنها آب بوده و بدون آن قادر به ادامه حیات خود نمی‌باشند. «یَخْلُقُ اللهُ مَا یَشَآءُ»: این بخش از آیه، بیانگر این واقعیّت است که جانداران منحصر به سه گروه خزندگان و دوپایان و چهارپایان نبوده و بلکه حیواناتی وجود دارد که به گونه دیگری و دارای پاهای بیشتری، و یا ساختار و شیوه حیات شگفت‌تری می‌باشند.
نزول
نکات آیه
۱ - خداوند،[ در آغاز] هر جاندارى را از آب آفرید. «و اللّه خلق کلّ دابّة من ماء» به حیوانات و جانداران روى زمین - چه بزرگ و قابل رؤیت باشند و چه کوچک و غیر قابل دیدن - «دابّة» گویند (لسان العرب). ۲ - آب، از عناصر نخستین پیدایش حیات حیوانى است. «و اللّه خلق کلّ دابّة من ماء» ۳ - خداوند، موجودات جاندار را از انواع مایع هاى متناسب خود آفرید. «و اللّه خلق کلّ دابّة من ماء» برداشت یاد شده، مبتنى بر این نکته است که تنکیر «ماء» براى تنویع باشد. بر این اساس معناى «ماء» انواع جسم مایع است و مقصود این است که عنصر اولى و منشأ پیدایش حیات جانداران، از جسم مایع است و حیات هر جاندارى از مایعى متناسب خود مى باشد. ۴ - عوامل طبیعى، مجراى اراده الهى است. «و اللّه خلق کلّ دابّة من ماء» آیه شریفه، خداوند را خالق هر موجود جاندارى معرفى کرده است; ولى در عین حال آب (یا جسم مایع) را منشأ و عنصر نخستین آنها شناسانده است. حقیقت یاد شده مى تواند بیانگر این نکته باشد که: اراده الهى در هر امرى (مانند آفرینش طبیعت) از مجراى عوامل طبیعى چون آب و... تحقق مى پذیرد. ۵ - بعضى از جانداران، بر شکم خود راه مى روند. «فمنهم من یمشى على بطنه» ۶ - بعضى از جانداران، بر روى دو پا راه مى روند. «و منهم من یمشى على رجلین» ۷ - بعضى از جانداران، بر روى چهار پا راه مى روند. «و منهم من یمشى على أربع» ۸ - طبیعت (پیدایش انواع گوناگون جانداران از جسمى مایع و...)، بستر مناسب براى عبرت آموزى و پندگیرى «إنّ فى ذلک لعبرة لأُوْلى الأبصر . و اللّه خلق کلّ دابّة من ماء» جمله «و اللّه خلق...» عطف بر جمله «یقلّب اللّه اللیل...» است. این عطف مى تواند به این مناسبت باشد که همان گونه که گردش و جابه جایى شب و روز مایه عبرت صاحبان بصیرت است آفرینش انواع جانداران نیز مى تواند چنین تأثیرى داشته باشد. ۹ - خداوند، هر چیزى را بر اساس مشیت خود آفریده است. «یخلق اللّه ما یشاء» ۱۰ - خداوند تحقیقاًبر هر کارى توانا است. «إنّ اللّه على کلّ شىء قدیر» ۱۱ - بى تردید خداوند، قادر مطلق و بر آفرینش هر چیزى توانا است. «و اللّه خلق کلّ دابّة ... إنّ اللّه على کلّ شىء قدیر» از پیام هاى این سخن که «خداوند بر هر شیئى قادر است» - به قرینه جملات پیشین که از آفرینش جاندارن و هر آنچه خدا بخواهد سخن گفته است - توانایى خداوند بر آفرینش هر چیزى است. ۱۲ - توانایى مطلق خداوند بر انجام هر کارى، دلیل تحقق و تخلف ناپذیرى مشیت او در عالم هستى است. «یخلق اللّه ما یشاء إنّ اللّه على کلّ شىء قدیر» برداشت یاد شده از آن جا است که جمله «إنّ اللّه...» تعلیل براى جمله «یخلق اللّه مایشاء» است; یعنى، چون خداوند بر هر امرى توانا است، مى تواند مشیت خویش را در آفرینش هر چیزى تحقق بخشد. ۱۳ - آفرینش انواع جانداران از جسمى مایع، جلوه اى از قدرت مطلق خداوند است. «و اللّه خلق کلّ دابّة من ماء ... یخلق اللّه ما یشاء إنّ اللّه على کلّ شىء قدیر»
تفسیر (۱۱)
روایات و احادیث
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۶)
  • وجود اب، پیش از همه جنبندگان
  • اب دارای نقش اساسی در حیات حیوانات و جنبندگان+۱ آیه
  • خلقت جنبندگان از اب
  • خدا، افریننده جنبندگان از اب
  • افرینش جنبندگان در روی زمین از ایات الهی+۴ آیه
  • پدید امدن انسان از اب، از ایات خدا+۱ آیه
  • راه رفتن برخی از جنبندگان بر رویِ دو پا نشانهای از قدرت خداوند
  • راه رفتن برخی از جنبندگان بر چهار پا، از ایات خداوند
  • قرار دادن پا، ابزاری برای حرکت شماری از جانداران، نشانه قدرت خداوند
  • تعداد پا، معیاری برای تقسیم جانداران
  • جهان افرینش در احاطه قدرت خداوند+۶ آیه
  • اب، عامل حیات حیوانات و جنبندگان+۱ آیه
  • افرینش همه حیوانات از اب+۱ آیه
  • افرینش حیوانات از اب، از ایات الهی+۱ آیه
  • افرینش حیوانات از اب با خصوصیّات و ویژگیهای متفاوت، برخاسته از مشیّت و قدرت خدا
  • حرکت دسته ای از حیوانات با چهارپا
  • افرینش حیوانات چهارپا، نشانه قدرت خداوند
  • حرکت برخی حیوانات، بر روی شکم شان
  • افرینش حیوانات خزنده، نشانه قدرت خداوند
  • راه رفتن برخی حیوانات با دو پا
  • افرینش حیوانات دو پا، نشانه قدرت خداوند
  • کیفیّت راه رفتن حیوانات، از معیارهای تقسیم انها
  • خزنده، از جنس جنبندگان و مخلوقات خدا
  • حرکت و راه رفتن بعضی از خزندگان، بر روی شکم
  • حرکت و راه رفتن بعضی از خزندگان، بر روی دو پا
  • حرکت و راه رفتن بعضی از خزندگان، بر روی چهار پا
  • بعضی از خزندگان، بدون پا و راه رونده بر روی شکم
  • بعضی از خزندگان، دارای چهار پا
  • بعضی از خزندگان، دارای دو پا
  • خلقت هر خزنده ای، از مظاهر قدرت خدا
  • اب، عنصر اصلی خلقت هر خزنده
  • خداوند، افریننده هر خزنده ای از اب
  • خلقت هر خزنده و جنبنده، از انواع مایع متناسب با خود
  • خلقت هر خزنده، برخاسته از قدرت خداوند
  • خلقت هر خزنده، برخاسته از مشیّت خداوند
  • افرینش و ایجاد، امری دایم و مستمرّ، از سوی خداوند+۵ آیه
  • افرینش و تداوم خلقت، براساس خواست و مشیّت الهی+۵ آیه
  • خداوند، افریدگار خزندگان از اب
  • اب، عنصر افرینش خزنده
  • خلقت خزندگان، از مظاهر قدرت خداوند
  • خلقت خزندگان برخاسته از مشیت خداوند
  • خلقت اشیا، برخاسته از قدرت خداوند+۳ آیه
  • اراده خداوند، حاکم بر عوامل طبیعی در افرینش+۴ آیه
  • جلوه خلقت بعضی از حیوانات در راه رفتن بر روی شکم، برخاسته از مشیّت الهی
  • جلوه خلقت بعضی از حیوانات در راه رفتن بر روی دو پا، بر اساس مشیّت الهی
  • جلوه خلقت بعضی از حیوانات در راه رفتن بر روی چهارپا، ناشی از مشیّت الهی
  • راه رفتن بعضی جنبندگان، بر روی چهار پا
  • راه رفتن برخی جنبندگان، بر روی دو پا
  • راه رفتن بعضی جنبندگان، بر روی شکم خود
  • حرکت برخی از جنبندگان (مار و ... ) بر شکم
  • خداوند، توانا بر اجرای هر کاری+۳ آیه
  • همه اشیای جهان، در قبضه قدرت خداوند+۳ آیه
  • تحقّق و تخلّف ناپذیری مشیت خدا در عالم هستی، متاثّر از توانایی مطلق او
  • تنوّع جنبندگان در شکلها، اندازه ها و نحوه راه رفتن، از جلوه های قدرت مطلقه خداوند
  • خلقت تمام جنبندگان با انواع مختلف، از جلوه های قدرت خداوند
  • خلقت جانداران مختلف از اب، جلوه ای از قدرت مطلق الهی
  • خلقت اشیا، از جلوه های قدرت خداوند+۳ آیه
  • خلقت هر چیزی به امر خداوند، بر اساس مشیّت خود، از جلوه های قدرت مطلق او+۱ آیه
  • قدیر / اسماوصفات+۵ آیه
  • افرینش موجودات، در قلمرو مشیّت خدا+۴ آیه
  • خلقت حیوانات از منی، به فرمان خداوند
  • خلقت حیوانات از منی، پرتوی از قدرت خداوند
  • خلقت حیوانات خزنده از منی، به وسیله خداوند
  • خلقت حیوانات دوپا از منی، به امر خداوند
  • خلقت حیوانات چهارپا از منی، از جانب خداوند
  • خلقت حیوانات از منی، پرتوی از مشیّت الهی
واژه‌ها