آیه ۴۹ سوره نور

سوره نور(النور)، آیه ۴۹ · جزء ۱۸ · صفحه ۳۵۶

معنی کلمات و عبارات
«مُذْعِنینَ»: اذعان کنندگان. گردن نهادگان. با فروتنی و شتاب پذیرای حکم شوندگان. حال است.
نزول

سال ۱۰ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۴۹ و ۵.

سدى گوید: آیه ۴۸ و این آیات درباره عثمان بن عفان نازل شده هنگامى که رسول خدا صلى الله علیه و آله در جنگ با بنى‌النضیر پیروز شد و غنائم آن را تقسیم کرد، عثمان به على گفت: نزد رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم برو و فلان زمین از اراضى بنى‌النضیر را از او درخواست کن، اگر به تو بخشید من با تو در آن زمین شریک می‌شوم. على گفت: این درخواست را تو از رسول خدا صلی الله علیه و آله بنما. اگر به تو بخشید، من با تو شریک خواهم شد. عثمان قبول کرد و زمین را از پیامبر تقاضا کرد پیامبر زمین مزبور را به عثمان داد. على از عثمان خواست که طبق معاهده قبلى او را در زمین مزبور شریک بسازد. عثمان امتناع کرد، على گفت: باید این منازعه را نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله ببریم. عثمان قبول نکرد، وقتى از عثمان پرسیدند چرا نزاع مزبور را نزد رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم نمى برید. گفت: چون پیامبر پسرعموى على است، می‌ترسم به نفع على قضاوت و داورى نماید سپس این آیات نازل گردید. وقتى نزول این آیات به گوش عثمان رسید، نزد پیامبر آمد و اقرار به مشارکت على با خود در آن زمین نمود.

البرهان فی تفسیر القرآن.

در آن زمان چه می‌گذشت (۶ رویداد)
نکات آیه
۱ - منافقان صدراسلام، تنها در صورتى که داورى پیامبر(ص) به نفع آنان بود، به آن تن مى دادند. «و إن یکن لهم الحقّ یأتوا إلیه مذعنین» «اذعان» به معناى «انقیاد» و «مذعنین» به معناى «منقادین» (فرمان برداران و اطاعت کنندگان) است. ۲ - اندیشه سودجویانه منافقان، مانع از مراجعه آنان به پیامبر(ص) براى داورى به حق میان آنان بود. «و إذا دعوا إلى اللّه و رسوله لیحکم بینهم إذا فریق منهم معرضون . و إن یکن لهم الحقّ یأتوا إلیه مذعنین» از این که منافقان داورى پیامبر(ص) را قبول نمى کردند و تنها در صورتى به آن تن مى دادند که این داورى به نفع آنان بود، مى توان به دست آورد که عدم پذیرش آنان در آغاز و قبول آنان به وقت سودمند دانستن آن براى خویش، ناشى از اندیشه سودجویانه آنان بود. ۳ - اندیشه سودجویانه، مانع از پذیرش حق است. «و إذا دعوا إلى اللّه و رسوله لیحکم بینهم إذا فریق منهم معرضون . و إن یکن لهم الحقّ یأتوا إلیه مذعنین» ۴ - اندیشه سودجویانه، از نشانه هاى نفاق و اوصاف منافقان «و إذا دعوا إلى اللّه و رسوله لیحکم بینهم إذا فریق منهم معرضون . و إن یکن لهم الحقّ یأتوا إلیه مذعنین» ۵ - داورى پیامبر(ص) بر اساس حق بود. «و إذا دعوا إلى اللّه و رسوله لیحکم بینهم ... و إن یکن لهم الحقّ» ۶ - منافقان، تنها در چارچوب منافع خویش به دین روى مى آورند و در برابر فرمان هاى خدا و رسول او، مطیع و منقاد مى شوند. «و إذا دعوا إلى اللّه و رسوله لیحکم بینهم إذا فریق منهم معرضون . و إن یکن لهم الحقّ یأتوا إلیه مذعنین»
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۴)
  • اطاعت منافقان از خدا و رسول، در چارچوب منافع خود+۲ آیه
  • اجتناب از اندیشه سودجویانه، زمینه پذیرش حق+۱ آیه
  • تن دادن منافقان صدر اسلام به داوری پیامبر(صلی الله علیه واله)در صورت تامین منافع انان از طریق حق
  • لزوم تسلیم بودن متخاصمان، در برابر قاضی جامع الشّرایط+۲ آیه
  • مسلمانان، موظّف به رجوع به پیامبر صلی الله علیه و اله برای دادخواهی و حلّ اختلافات+۵ آیه
  • خدا و پیامبر صلی الله علیه و اله، مرجع اصلی اختلافها+۳ آیه
  • اعراض منافقان از قضاوت پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • مؤمنان راستین، در همه حال، پذیرای داوری محمّد صلی الله علیه و اله، حتّی در صورت پایان پذیرفتن قضاوت به ضرر انان+۱ آیه
  • قبول قضاوت پیامبر صلی الله علیه و اله از سوی منافقان، منوط به صدور حکم به نفع انها+۱ آیه
  • اطاعت منافقان از خدا و رسول صلی الله علیه و اله، در چارچوب منافع خود+۲ آیه
  • منافقان بیماردل، رویگردان از پذیرش قضاوت و داوری محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • تن دادن منافقان صدر اسلام به داوری پیامبر صلی الله علیه و اله در صورت تامین منافع انان از طریق حق+۳ آیه
  • منافقان، فاقد صدق در ادّعای ایمان+۵ آیه
  • وجوب تسلیم بودن متخاصمان، در برابر قاضی جامع الشرایط+۲ آیه
واژه‌ها