آیه ۱۶ سوره سبأ

سوره سبأ(سبإ)، آیه ۱۶ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۳۰

فَأَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ وَ بَدَّلْنَاهُمْ بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَوَاتَيْ أُكُلٍ خَمْطٍ وَ أَثْلٍ وَ شَيْ‌ءٍ مِنْ سِدْرٍ قَلِيلٍ

امّا آنها (از خدا) روی‌گردان شدند، و ما سیل ویرانگر را بر آنان فرستادیم، و دو باغ (پربرکت) شان را به دو باغ (بی‌ارزش) با میوه‌های تلخ و درختان شوره گز و اندکی درخت سدر مبدّل ساختیم!

معنی کلمات و عبارات
«الْعَرِمِ»: ویرانگر. در این صورت (سَیْلَ الْعَرِمِ) اضافه موصوف به صفت است. یا این که جمع عَرِمَة، به معنی سدّ است. برخی هم آن را نام درّه‌ای دانسته‌اند. «أُکُلٍ»: ثمره (نگا: رعد / . «خَمْطٍ»: تلخ. بدمزه. «أَثْلٍ»: گز. شوره گز. «سِدْرٍ»: نام درختی است مشهور به کُنار.
نزول
نکات آیه
۱ - مردم سبا، از مأموریت شکرگزارى به درگاه خداوند روى برگرداندند. «کلوا من رزق ربّکم و اشکروا له ... فأعرضوا» ۲ - به دنبال تمرد قوم سبا از شکرگزارى به درگاه خداوند، سیل بنیان کنى با شکستن سد مأرب به راه افتاد و باغ هاى آنان را درهم کوبید. «فأعرضوا فأرسلنا علیهم سیل العرم و بدلّنهم بجنّتیهم جنّتین ذواتى أکل خمط» «عرم» در لغت به معناى «مسناة» است (مفردات راغب) که اسم آلت بوده و به محلى گفته مى شود که آب در پشت آن جمع شده باشد. و در اصطلاح به آن سد گفته مى شود. ۳ - روى گردانى از آیه خدا پس از تبیین آن، درپى دارنده عذاب استیصال از جانب خداوند «لقد کان لسبإ فى مسکنهم ءایة جنّتان ... فأعرضوا فأرسلنا علیهم سیل العرم» احتمال دارد متعلق «أعرضوا» «آیة» باشد که در آیه قبل از آن سخن گفته شده است. ۴ - مردم سبا، از صنعت سدسازى برخوردار بودند و با آن، آب ذخیره مى کردند. «فأرسلنا علیهم سیل العرم» ۵ - رخدادهاى طبیعى، از مجارى فعل خداوند است. «فأرسلنا علیهم سیل العرم» این که خداوند جارى شدن سیل را (سیلى که باغ ها را تبدیل به درختان گز کرد) به خود نسبت داده است، حکایت از نکته یاد شده دارد. ۶ - دو باغ دل نواز قوم سبا، در پى جارى شدن سیل به باغ هایى از درختانى با میوه هاى ناگوار و گز تبدیل شدند. «فأرسلنا علیهم سیل العرم و بدلّنهم بجنّتیهم جنّتین ذواتى أکل خمط و أثل» «خمط» در لغت به درختى گفته مى شود که خار ندارد و نیز گفته شده که درخت گز است (مفردات راغب) هم چنین به معناى میوه ترش مزه یک درخت آمده است (عمدة الحفاظ). «أثل» به درخت شوره گز گفته مى شود. ۷ - در پى از بین رفتن باغ هاى دل نواز قوم سبا با سیل بنیان کن، مقدار ناچیزى درخت سدر در جاى آنها رویید. «و بدلّنهم بجنّتیهم جنّتین ذواتى أُکل خمط و أثل و شىء من سدر قلیل» ۸ - تبدیل شدن باغ هاى دل پذیر قوم سبا، به منطقه اى با درختان بى ثمر و یا کم ثمر از جانب خداوند بود. «و بدلّنهم بجنّتیهم جنّتین ذواتى أُکل خمط و أثل و شىء من سدر قلیل» ۹ - سیلاب بنیان کن، عامل درهم کوبیده شدن امکانات رفاهى و آسایش «فأرسلنا علیهم سیل العرم و بدلّنهم بجنّتیهم جنّتین ذواتى أُکل خمط و أثل» ۱۰ - روى گردانى از شکر نعمت خدا، موجب از دست دادن آن نعمت است. «کلوا من رزق ربّکم و اشکروا له ... فأعرضوا فأرسلنا علیهم سیل العرم و بدلّنهم بجنّتیهم جنّتین ذواتى أُکل خمط ... من سدر قلیل»
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۸۲)
  • اعراض از فرمان خدا، زمینهساز جاری شدن سیل بنیانکن در قومسبا
  • کیفر قوم سبا با سیل بنیانکن، به علّت نافرمانی و ناسپاسی+۲ آیه
  • شکسته شدن سد مارب و نابودی تمدّن و باغهای سبا بر اثر سیلی بنیانکن+۱ آیه
  • ماجرای برخورداری قوم سبا از باغهای پر محصول، ونابودی ان باغها در پی ناسپاسی انان، از ایات خدا+۳ آیه
  • گرفتاری جوامع ستمپیشه به عذاب سخت، ایهخدا+۲ آیه
  • رویگردانی از یاد خدا، درپیدارنده زندگی سخت و ناگوار+۲ آیه
  • کفران نعمتهای الهی، باعث بروز مشکلات اقتصادی+۴ آیه
  • خداوند، گشاینده درهای اسمان و نازلکننده بارانهای سیلزا+۲ آیه
  • عذاب قوم سبا با نزول باران سیلاسا
  • روی برتافتن از شکرگزاری و ناسپاسی قوم سبا، زمینهساز نابودی باغهای انان+۲ آیه
  • انقراض و نابودی بسیاری از تمدّنهای بشری، قبل از عصر بعثت پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • کفران نعمت، عامل انقراض و نابودی تمدّن سبا+۲ آیه
  • اراده الهی، منشا انقراض جوامع و تمدّنهای بشری+۱ آیه
  • سدّسازی قوم سبا و مهار اب، نشانه تمدّن انان+۱ آیه
  • حرمت کفران نعمتهای خدا+۵ آیه
  • میوه های خوردنی، از ایات الهی+۱ آیه
  • تبدیل میوه های خوردنی از باغهای قوم سبا به خوردنیهای غیر مناسب، به امر خداوند، پیامد کفر انان+۲ آیه
  • رویش باغهایی از درخت اراک، بعد از نابودی باغهای قوم سبا، بر اثر سیل
  • رویش مقدار کمی درخت سدر، بعد از نابودی باغهای قوم سبا، بر اثر سیل
  • رویش درختان گز به جای باغهای قوم سبا، بعد از نابودی انها با سیل
  • ناسپاسی در برابر نعمتهای خدا، عامل از دست دادن رزق و روزی+۴ آیه
  • برخورداری قوم سبا از رفاه، زمینه ساز اعراض انان از حق+۱ آیه
  • برخورداری از رفاه، زمینه ساز کفر+۴ آیه
  • برخورداری از رفاه و اسایش، موجب رویگردانی از شکر نعمت+۹ آیه
  • دلبستگی و گرایش شدید به رفاه، از موجبات هلاکت امّتهای پیشین+۲ آیه
  • تداوم رفاه بر اثر شکرگزاری+۳ آیه
  • ستم مردم سبا بر خویش، موجب از بین رفتن وفور نعمت، امنیّت و اسایش از انان+۳ آیه
  • کفران نعمتها، زمینه از دست دادن رفاه مندی+۳ آیه
  • کفران نعمت، از خصوصیّات مرفّهان+۹ آیه
  • سرزمین سبا، مناسب برای زندگی+۱ آیه
  • تبدیل دو باغ اباد سبا به باغهایی با میوه های ناگوار، در پی جاری شدن سیل+۱ آیه
  • روییدن درختانی با میوه های تلخ (شوره گز و نوعی از کُنار) به جای باغهای اباد سرزمین سبا، بر اثر کفران ساکنان ان+۲ آیه
  • روییدن درختان گز به جای باغهای اباد، در سرزمین سبا
  • روییدن درختان سدر به جای باغهای اباد، در سرزمین سبا
  • سیل بنیان کن، موجب تخریب باغهای سبا
  • سیل در سرزمین سبا، موجب از بین رفتن امکانات سرزمین سبا
  • نزول باران سیل اسا، بر سرزمین سبا
  • ویرانی سرزمین سبا، بر اثر جاری شدن سیل بنیان کن از جانب خداوند
  • اعراض از شکر و ناسپاسی مردم سبا از نعمتهای خدادادی، موجب ویرانی سرزمین سبا+۲ آیه
  • تبدیل دو باغ اباد قوم سبا به باغهایی با میوه های ناگوار و شوره گز و درختان کمی از سدر، بر اثر ناسپاسی انان+۱ آیه
  • محو و نابود شدن تمدن قوم سبا، بر اثر کفران نعمت و ستم به خویشتن+۴ آیه
  • سدسازی قوم سبا و مهار ابها، نشانه تمدّن انان+۱ آیه
  • توانایی و قدرت قوم سبا بر سدسازی+۱ آیه
  • شکسته شدن سدّ قوم سبا و جاری شدن سیل بنیان کن، در پی ان+۱ آیه
  • تخریب و انهدام سدّ قوم سبا، به سبب موشها+۱ آیه
  • جاری شدن سیل بنیان کن در سرزمین قوم سبا، با نزول باران شدید بر انان+۱ آیه
  • قصّه قوم سبا و فرجام هلاکت بار انان، درس عبرتی برای اقوام ناسپاس+۲ آیه
  • قصّه مردم سبا، دربردارنده عبرتها برای صبرپیشگان شکرگزار+۴ آیه
  • قصّه قوم سبا و ناسپاسی و نابودی انان، هشداری به دیگر اقوام و انسانهای ناسپاس+۲ آیه
  • تبدیل شدن باغهای پرنعمت قوم سبا به دو باغ دارای میوه های تلخ و شوره گز و نوعی از کُنار، بر اثر اعراض انان از شکرگزاری+۱ آیه
  • قوم سبا، دارای کشاورزی پیشرفته+۲ آیه
  • جریان سیل بنیان کن و نابودی باغهای قوم سبا، کیفر کفر انان+۱ آیه
  • کیفر قوم سبا با سیل بنیان کن، پیامد اعراض انان از شکرگزاری خداوند+۲ آیه
  • نابودی کشاورزی و باغهای قوم سبا، کیفر کفرورزی انان+۲ آیه
  • روییدن مقدار اندکی از درختان سدر، در پی از بین رفتن باغهای قوم سبا، بر اثر نافرمانی خدا+۱ آیه
  • نابودی باغهای سرزمین سبا، بر اثر سیل عرم+۱ آیه
  • جاری شدن سیل عرم، در پی تمرّد قوم سبا از شکرگزاری به درگاه خداوند+۱ آیه
  • راه افتادن سیل بنیان کن عرم، به دلیل ناسپاسی و کفر قوم سبا+۲ آیه
  • کیفر شدن قوم سبا با سیل، به سبب کفر و ناسپاسی در برابر نعمتها+۲ آیه
  • قدرت خداوند، در جاری کردن سیل+۲ آیه
  • شکرگزاری در برابر نعمتهای الهی، سبب بقا و تداوم انها+۲ آیه
  • تاثیر شکرگزاری از نعمتهای الهی، بر رشد اقتصادی+۳ آیه
  • اعراض از شکر خداوند، موجب سلب نعمت+۲ آیه
  • قصّه قوم سبا و فروپاشی کامل انان در پی کفران نعمتهای الهی دربردارنده ایات خدا برای صابران+۴ آیه
  • محرومیّت ساکنان سرزمین سبا، از شهر اباد و با برکت، پیامد اعراض انان از ایمان+۱ آیه
  • عذاب قوم سبا، مطابق با عدالت خداوند و نتیجه اعمال انان+۲ آیه
  • عذاب شدن قوم سبا با فرود امدن باران سیل اسا+۱ آیه
  • عذاب شدن قوم سبا با سیل بنیان کن+۲ آیه
  • گرفتاری جوامع ستم پیشه گذشته به عذاب+۲ آیه
  • کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۲ آیه
  • ناسپاسی قوم سبا در برابر نعمت های خداوند، سبب کیفر دیدن انان با سیل بنیان کن+۲ آیه
  • جریان سیل بنیان کن سد مارب، باعث درهم کوبیده شدن باغات اباد سبایان و تبدیل انها به باغهای کم فایده+۱ آیه
  • کفر قوم سبا، باعث ویران شدن باغهای انان، با جاری شدن سیلی بنیان کن+۲ آیه
  • کفران نعمت از سوی سباییان، باعث از بین رفتن باغهای اباد انان، با جاری شدن سیل بنیان کن+۲ آیه
  • قصّه مردم سبا و فروپاشی کامل انان، در پی کفران نعمتهای الهی، دربردارنده ایات خدا برای صابران شاکر+۴ آیه
  • عبرت اموزی فلسفه نقل قصه های اقوام پیشین+۴ آیه
  • نابودی کشاورزی و باغات قوم سبا، بر اثر سیلاب بنیان کن+۱ آیه
  • ناسپاسی و کفران نعمت از عوامل نابودی کشاورزی و باغها+۱ آیه
  • ناسپاسی و کفران نعمت، موجب نزول عذاب الهی در دنیا+۲ آیه
  • مُبدّل/ اسما و صفات+۱ آیه
  • مُرسِل/ اسما و صفات+۱ آیه
  • کفران نعمت، موجب زوال نعمتهای الهی+۴ آیه
واژه‌ها