آیه ۵۱ سوره سبأ

سوره سبأ(سبإ)، آیه ۵۱ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۳۴

وَ لَوْ تَرَى إِذْ فَزِعُوا فَلاَ فَوْتَ وَ أُخِذُوا مِنْ مَكَانٍ قَرِيبٍ

اگر ببینی هنگامی که فریادشان بلند می‌شود امّا نمی‌توانند (از عذاب الهی) بگریزند، و آنها را از جای نزدیکی (که حتّی انتظارش را ندارند) می‌گیرند (از درماندگی آنها تعجّب خواهی کرد)!

معنی کلمات و عبارات
«وَ لَوْ تَری»: (نگا: سبأ / ). «فَزِعُوا»: به هراس افتادند. سراسیمه شدند. «لا فَوْتَ»: هیچ رهائی نیست. مراد از (فَوْتَ) گریز و مهلت است. یعنی اصلاً خدا بدیشان مهلت نمی‌دهد و راه گریزی هم ندارند. «مَکَانٍ قَرِیبٍ»: مراد این است که در اسرع وقت از نزدیکترین محلّ گرفتارشان می‌سازند. این آیه بیانگر حال آشفته کافران در آغاز هنگامه رستاخیز است (نگا: / - ). یا این که وضع نابسامان آنان به هنگام بلایای نابود کننده و عذاب استیصال در دنیا است (نگا: غافر / - ).
نزول
نکات آیه
۱ - فزع و ناراحتى مشرکان به هنگام برانگیخته شدن در قیامت «و لو ترى إذ فزعوا» مرجع ضمیر «فزعوا» به قرینه آیات قبل - که در آنها سخن از مشرکان بود - مشرکان است. در این که زمان فزع آنان چه وقتى است؟ احتمالات چندى (مثل دم مرگ، زمان حشر، عذاب دنیا، غزوه بدر و...) وجود دارد. برداشت یاد شده - به قرینه آیه ۵۴ همین سوره - بنابر احتمال دوم است. ۲ - هیچ یک از مشرکان، راه گریزى از پیشگاه خداوند نخواهند داشت. «فلافوت» ۳ - فزع و گرفتارى مشرکان در قیامت، مسلّم و قطعى است. «و لو ترى إذ فزعوا فلافوت و أُخذوا» یادآورى وضعیت مشرکان با فعل هاى ماضى «فزعوا» و «اُخذوا»، حکایت از قطعیّت ناراحتى و گرفتارى آنان دارد. ۴ - برانگیخته شدن مشرکان در قیامت، حادثه اى است شگفت آور. «و لو ترى إذ فزعوا فلافوت» جواب «لو» به قرینه «إذ فزعوا»، مى تواند چیزى محذوف مثل «أمراً هائلاً» و «أمراً عجیباً» باشد. ۵ - هنگامه مرگ مشرکان، هنگامه اى دیدنى و عجیب است. «و لو ترى إذ فزعوا» بر این احتمال که زمان فزع، زمان مرگ بوده و جواب «لو» چیز محذوفى مثل «لرأیت أمراً عجیباً» باشد، نکته یاد شده قابل استفاده است. ۶ - گرفته شدن و مؤاخذه مشرکان، دور از دسترس نیست و به آسانى انجام مى گیرد. «و أُخذوا من مکان قریب» ۷ - با نزول عذاب بر مشرکان، آنان هیچ راه گریزى نخواهند داشت و عذاب به سرعت آنها را فرا خواهد گرفت. «و لو ترى إذ فزعوا فلافوت و أُخذوا من مکان قریب» بنابراین که زمان فزع، هنگام نزول عذاب باشد و عبارت «اُخذوا من مکان قریب» کنایه از سرعت عذاب باشد، نکته یاد شده به دست مى آید. ۸ - دلدارى خداوند به پیامبر(ص)، با ذکر فرجام سخت و ناگوار مخالفان آن حضرت «و لو ترى إذ فزعوا فلافوت و أُخذوا من مکان قریب»
تفسیر (۷)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۴)
  • خروج سفیانی و گرفتاری او و لشکریانش به عذاب الهی در اخرالزّمان
  • اظهار ایمان از سوی کافران، پس از اشکار شدن نشانههای مرگ+۱ آیه
  • کفر و گناه کافران، سبب دشواری جانکندن انان+۴ آیه
  • ترس شدید و بیتابی کافران در حال جاندادن+۱ آیه
  • نبود هیچ راه رهایی و چارهای برای کافران هنگام، جاندادن+۱ آیه
  • لحظه احتضار کافران، لحظه جدایی بین انان و ارزوهایشان+۲ آیه
  • بیاثر بودن توبه و ایمان کافران، پس از مشاهده نشانههای مرگ+۲ آیه
  • هراسان بودن گمراهان، از سختی جاندادن+۱ آیه
  • کفر کافران، باعث سختی جاندادن انان+۳ آیه
  • هراس و اضطراب کافران در قیامت
  • اضطراب کافران و عدم امکان گریز از عذاب الهی
  • ایمان، نجات بخش ادمی از گرفتاریهای قیامت+۱ آیه
  • اعلان ایمان، ازسوی کافران، پس از گرفتار شدنشان به عذاب خدا+۱ آیه
  • بیتاثیربودن ایمان هنگام وقوع عذاب+۴ آیه
  • بیاثربودن ایمان در قیامت+۵ آیه
  • اثر نداشتن ایمان اضطراری به خدا، هنگام رویارویی با کیفر و عذاب الهی+۳ آیه
  • ترس شدید و بی تابی کافران، در حال جان دادن+۱ آیه
  • خوف شدید و بی تابی کافران، هنگام برپایی قیامت+۱ آیه
  • خوف مشرکان قریش، هنگام برپایی قیامت
  • خوف شدید و بی تابی مشرکان، هنگام فرارسیدن مرگ
  • خوف مشرکان قریش به هنگام مرگ یا قیامت، سبب ایمان اوردن انان به قران+۱ آیه
  • ترس و وحشت شدید مشرکان قریش، هنگام مرگ
  • ترس شدید مشرکان، هنگام مرگ یا قیامت، سبب ایمان بی حاصل انان+۱ آیه
  • اظهار ایمان مشرکان، در قیامت و بی تاثیری ان+۱ آیه
  • ترس شدید مشرکان، هنگام مرگ یا قیامت، سبب ایمان بی حاصل انان+۱ آیه
  • شک و تردید کافران مشرک به قران، قبل از مرگ+۳ آیه
  • خروج سفیانی و گرفتاری او و لشکریانش به عذاب الهی در اخر الزّمان
  • اظهار ایمان به هنگام مشاهده عذاب و اثر نداشتن ان+۵ آیه
  • کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۷ آیه
  • خوف مشرکان به هنگام مرگ یا قیامت، سبب ایمان اوردن انان به قران+۱ آیه
  • بی اثر بودن ایمان، در قیامت+۶ آیه
  • اضطراب کافران در قیامت، پیامد کفرورزی انان در دنیا+۱ آیه
  • کفر کافران، باعث سختی جان دادن انان+۳ آیه
  • کافران، گرفتار دلهره و اضطراب، در برابر عذاب الهی+۱ آیه
واژه‌ها