سوره ص، آیه ۱۰ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۵۳
أَمْ لَهُمْ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ مَا بَيْنَهُمَا فَلْيَرْتَقُوا فِي الْأَسْبَابِ
Or do they possess the sovereignty of the heavens and the earth and what is between them? Then let them ascend the ropes.
معنی کلمات و عبارات
«فَلْیَرْتَقُوا»: پس بالا بروند و صعود کنند. «الأسْبَابِ»: جمع سَبَب، ریسمان. وسیله. مراد ابزار و ابواب و طرق صعود است (نگا: حجّ / ، انعام / ، اسراء / ).
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - فرمانروایى جهان هستى (آسمان ها، زمین و موجودات میان آن دو) تنها در اختیار خداوند است. «أم لهم ملک السموت و الأرض و ما بینهما»
۲ - بشر از فرمانروایى بر جهان هستى، محروم و ناتوان است. «أم لهم ملک السموت و الأرض و ما بینهما»
۳ - انتخاب و فرستادن رسولان براى بشر، جلوه اى از فرمانروایى خداوند بر جهان هستى «أم عندهم خزائن رحمة ربّک ... أم لهم ملک السموت و الأرض و ما بینهما»
یادآورى فرمانروایى مطلق خداوند بر جهان، پس از مسأله رسالت و نبوت پیامبراسلام(ص)، مى تواند گویاى برداشت یاد شده باشد.
۴ - جهان، داراى آسمان هاى متعدد «السموت»
۵ - وجود پدیده هایى در فضا و فاصله میان آسمان ها و زمین «السموت و الأرض و ما بینهما»
۶ - گزینش پیامبر از میان انسان ها، تنها در توان خداوند حاکم بر جهان هستى است. «جاءهم منذر منهم ... أءنزل علیه الذکر من بیننا ... أم لهم ملک السموت ... فلیرتقوا فى الأسبب»
برداشت یاد شده از آن جا است که آیه شریفه، مى تواند پاسخى به اعتراض کافران باشد که چرا از میان توده هاى مردم، حضرت محمد(ص) به پیامبرى مبعوث شده است؟ و یا چرا پیامبر از جنس بشر برگزیده شده است؟ (بل عجبوا أن جاءهم منذر منهم ... أءنزل علیه الذکر من بیننا).
۷ - بشر، ناتوان از صعود کامل به تمامى آسمان ها و دستیابى به همه حقایق عالم «فلیرتقوا فى الأسبب»
«سبب» (مفرد «أسباب») به معناى ریسمانى است که به وسیله آن فرد از درخت خرما و مانند آن بالا مى رود و مقصود از آن مى تواند وسیله صعود به آسمان ها باشد. برداشت یاد شده نیز مبتنى بر این احتمال است. گفتنى است: امر «لیرتقوا» در تعجیز به کار رفته است; یعنى، به دنبال وسیله هاى صعود بروید; ولى هرگز نمى توانید.
۸ - بشر، ناتوان از دستیابى به حقایق مربوط به گزینش پیامبران و برگزیدن رسولان الهى به انتخاب خود «فلیرتقوا فى الأسبب»
برداشت یاد شده مبتنى بر این دیدگاه است که امر «فلیرتقوا» مربوط به انتخاب پیامبران باشد.
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
جهل به حقایق آفرینشحاکم موجودات فضاعجز از صعود به آسمان هاموجودات فضامنشأ بعثت انبیاحاکم آسمان هابرگزیدگی انبیاحاکم زمینجهل انساننشانه های حاکمیت خدابشر بودن انبیاعجز انسانحاکم آفرینشتعدد آسمان هاحاکمیت خدااختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۲)
- عالم افرینش، دارای اسمانهای متعدّد+۱۶ آیه
- خدا، یگانه حاکم اسمان+۱۵ آیه
- خدا، مالک اسمانها+۱۵ آیه
- اشراف قریش، مانع رسالت تبلیغی پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
- توجّه به قدرت و بخشندگی و فرمانروایی خداوند، از عوامل رفع تعجّب+۳ آیه
- حاکمیّت جهان، از انِ خدا+۱۲ آیه
- اسمان، در قلمرو حاکمیّت خدا+۱۶ آیه
- سراسر جهان، در سیطره حاکمیّت خداوند+۸ آیه
- زمین، عرصه حاکمیّت خداوند+۱۶ آیه
- برخودار بودن کافران از خزاین رحمت خدا یا بهره مندی از حاکمیّت بر جهان هستی (برای اعطای مقام رسالت به افراد مورد نظر خود)؛ مورد پرسش انکارامیز خداوند+۲ آیه
- برخودار بودن کافران از خزاین رحمت خدا یا بهره مندی از حاکمیت بر جهان هستی (برای اعطای مقام رسالت به افراد مورد نظر خود)؛ مورد پرسش انکار امیز خداوند+۲ آیه
- مالکیّت حقیقی بر زمین، از انِ خداوند+۱۶ آیه