سوره ص، آیه ۲۱ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۵۴
وَ هَلْ أَتَاكَ نَبَأُ الْخَصْمِ إِذْ تَسَوَّرُوا الْمِحْرَابَ
Has the story of the two disputants reached you? When they scaled the sanctuary?
معنی کلمات و عبارات
«الْخَصْمِ»: دشمن. مفرد و مثنّی و جمع و مذکّر و مؤنّث در آن مساوی است و در اینجا مراد طرفین دعاوی است. «تَسَوَّرُواْ»: از دیوار بلند بالا رفتند. از دژ بالا پریدند. از ماده (سُور) به معنی دیوار بلند اطراف خانه یا شهر است. نحوه صعود و علّت اصلی آن بر ما مجهول است. آنچه روشن است، ورود از طریق غیرعادی به کاخ شاهی و یا معبد است. «الِْمحْرَابَ»: عبادتگاه. در اینجا مراد محلّ مخصوص، و یا پرستشگاه است.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - تشویق پیامبر(ص) از سوى خداوند، به مطالعه در ماجراى گروه متخاصم و شاکى در نزد داوود(ع) «و هل أتیک نبؤا الخصم»
استفهام در «هل أتاک...» براى تحریض و تشویق مخاطب است.
۲ - ماجراى گروه شکایت کننده و متخاصم در نزد داوود(ع)، درس آموز براى پیامبراسلام(ص) «و هل أتیک نبؤا الخصم»
از تشویق شدن پیامبر(ص) به مطالعه در این ماجرا، برداشت یاد شده استفاده مى شود.
۳ - ماجراى گروه شکایت کننده و متخاصم در نزد داوود(ع)، داستانى مهم، سازنده و مفید «و هل أتیک نبؤا الخصم»
«نبأ» به خبر مهم و مفید و سازنده مى گویند.
۴ - بالا رفتن نزاع کنندگان و شاکیان از دیوار جایگاه ویژه داوود(ع) «إذ تسوّروا المحراب»
«تسوّروا» از ماده «سور» (به معناى دیوار بلند) است و به کسى گفته مى شود که دزدانه بر دیوارى بالا رود. به عنوان مثال «تسوّر فلان»; یعنى، فلانى به دیوار بالا رفت. واژه «محراب» نیز در دو معنا به کار مى رود: ۱- جایگاه پادشاهان و بهترین جاى منزل (قاموس المحیط); ۲- جایگاه امام جماعت. گفتنى است که برداشت یاد شده براساس معناى نخست است.
۵ - بالا رفتن نزاع کنندگان و شاکیان از دیوار محراب (جایگاه عبادت) داوود(ع) «إذ تسوّروا المحراب»
تفسیر (۸)
روایات و احادیث
۶ - «عن الرضا(ع): ...بعث اللّه عزّوجلّ إلى داود الملکین فتسوّرا المحراب...; [منبع: عیون أخبارالرضا، ج ۱، ص ۱۹۴، ب ۱۴، ح ۱.] از امام رضا(ع) روایت شده که خداوند عزّوجلّ دو فرشته را فرستاد تا از دیوار محراب داوود بالا رفتند و بر او وارد شدند...».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اهمیت قصه داوداهمیت قضاوت داودتشویق به مطالعه قضاوت داودجنس منازعان قصه داوددیوار جایگاه اختصاصی داوددیوار محراب داودعبرت از قصه داودعبرت از قضاوت داودمنازعان قصه داودتشویق محمدتشویقهای خداعوامل عبرت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۶)
- ارامش دادن ملایکه به داود(علیه السلام) با حضور نزد وی هنگام داوری+۱ آیه
- ماموریّت داود(علیه السلام) برای حلّ اختلافها، براساس حق و بهدور از هوای نفس+۲ آیه
- استغفار داود(علیه السلام)، در پی ازمایش او از سوی خدا و شتابزدگیاش در داوری+۱ آیه
- نزاع مطرح شده نزد داود(علیه السلام) درباره نود و نه گوسفند و یک گوسفند+۲ آیه
- ازمایش شدن داود(علیه السلام) با داوری میان دو فرد متخاصم+۴ آیه
- طمع کردن برادر دارای نود و نُه میش به تنها میش برادر خود، در ادّعانامه برادر شاکی به حضور داود(علیه السلام)+۲ آیه
- امتحان خداوند از داود(علیه السلام) با طرح دعوای دو (فرشته) متخاصم، به صورت دو برادر+۳ آیه
- تبیین داستان گروه شکایتکننده در نزد داود(علیه السلام)، مهم و مفید
- قصّه داود(علیه السلام) امری شگفتاور برای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- انسانها، دارای حق دسترسی به قضا و دادرسی عادلانه+۳ آیه
- لزوم پرهیز از قضاوت عجولانه، قبل از شنیدن سخنان طرفین دعوا+۳ آیه
- مراجعه شاکیان به داود(علیه السلام)، برای حکمیّت و درخواست قضاوت به حق و عادلانه بین انان+۲ آیه
- عهده داری منصب قضاوت از سوی داود(علیه السلام)، در دوران حکومتش+۵ آیه
- خوف داود(علیه السلام) از ورود غیر عادی افراد ناشناس بر وی، برای دادخواهی+۱ آیه
- پی بردن نزاع کنندگان و شاکیان به خوف داود(علیه السلام) و دلداری انان به ان حضرت+۱ آیه
- سفارش خداوند به یاد کردن ماجرای دادخواهی متخاصمان، از داود(علیه السلام)
- تشویق خداوند از پیامبر(صلی الله علیه واله)، برای مطالعه ماجرای دادخواهی متخاصمان از داود(علیه السلام)
- ماجرای دادخواهی از داود(علیه السلام)، درس اموز برای پیامبر(صلی الله علیه واله)
- ترس داود(علیه السلام)، هنگام ورود برادران متخاصم بر وی، به طور ناگهانی+۲ آیه
- دلداری متخاصمان به داود(علیه السلام)، در پی ترس ان حضرت، از ورود انان+۲ آیه
- سفارش خداوند، به یاد کردن جریان دادخواهی متخاصمان از داود(علیه السلام)
- تشویق خداوند از پیامبر(علیه السلام)، برای مطالعه ماجرای دادخواهی متخاصمان از داود(علیه السلام) و درس اموختن از ان
- فرشته بودن دو برادر متخاصم، در محکمه داود(علیه السلام)+۱ آیه
- داود(علیه السلام)، دارای محرابی برای عبادت
- بالا رفتن نزاع کنندگان و شاکیان، از دیوار محراب داود(علیه السلام)
- دلداری دادن شاکیان به داود(علیه السلام)، در پی درک وحشت ان حضرت از ورود غیر متعارف انان+۱ آیه
- بالا رفتن نزاع کنندگان و شاکیان از دیوار محراب داود(علیه السلام)، سبب ترس و وحشت ان حضرت+۱ آیه
- بالا رفتن دو فرشته، از دیوار محراب داود(علیه السلام)
- سؤال تقریری خداوند از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره ماجرای بالا رفتن متخاصمان، از دیوار محراب داود(علیه السلام) و دادخواهی از وی+۱ آیه
- شرکت در اموال، زمینه اختلاف و نزاع+۲ آیه
- شکایت و گلایه شریک مظلوم، از ستم شریک ظالم، در نزد داود(علیه السلام)+۲ آیه
- بالا رفتن نزاع کنندگان، از دیوار محل عبادت (محراب) سلیمان(علیه السلام)+۱ آیه
- ساختن مکانهایی برای عبادت، دارای پیشینه، در ادیان گذشته+۴ آیه
- توجّه به سرگذشت داود(علیه السلام) و نحوه قضاوت وی، اموزنده و عبرت اموز برای دیگران+۵ آیه
- درخواست ملایکه از داود(علیه السلام) برای داوری عادلانه در حلّ و فصل خصومتشان+۱ آیه
- نقل قصّه روی اوردن دو گروه متخاصم نزد داود(علیه السلام)، از سوی خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- بالا رفتن نزاعکنندگان و شاکیان، از دیوار محراب داود علیه السلام+۱ آیه
- بالا رفتن شاکیان از دیوار محراب و وارد شدن انان بر داود علیه السلام سبب ترس ان حضرت+۱ آیه
- قضاوت داود علیه السلام در محراب به ظالمانه بودن کار صاحب 99 میش، در طمع کردن به تنها میش برادرش+۳ آیه
- گمان داود علیه السلام به رخ دادن اشتباهی در داوری از جانب او میان متخاصمان، در محراب+۲ آیه
- تمثل ملایکه در چهره متخاصمان برای داود علیه السلام در محراب+۱ آیه
- برگزیدن مکانی خاصّ برای عبادت، پسندیده و سابقهدار در ادیان گذشته+۵ آیه
- قصّه داود علیه السلام، شگفتاور برای پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- یاداوری ازمایش و داوری داود علیه السلام، درسی اموزنده و عبرتانگیز برای محمّد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
- تمثل ملایکه به صورت متخاصم و مراجعه به داود علیه السلام برای قضاوت+۱ آیه
- ارامش دادن ملایکه به داود علیه السلام با حضور نزد وی، هنگام داوری+۱ آیه