سوره ص، آیه ۳۲ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۵۵
فَقَالَ إِنِّي أَحْبَبْتُ حُبَّ الْخَيْرِ عَن ذِكْرِ رَبِّي حَتَّىٰ تَوَارَتْ بِالْحِجَابِ
Kemudian ia berkata, "Aku sungguh sangat menyenangi kuda karena ia merupakan sarana terbaik untuk berjihad di jalan Allah. Kesenanganku itu timbul karena ingat kepada Tuhan." Ia masih terus sibuk dengan pertunjukan sampai kuda-kuda itu lenyap dari pandangannya.
معنی کلمات و عبارات
«حُبَّ»: مفعول به یا مفعول مطلق است. «الْخَیْر»: اموال و دارائی فراوان (نگا: بقره / عادیات / . در اینجا مراد اسبهای رهوار است که انگار نفْسِ خیر میباشند. «عَن ذِکْرِ رَبّی»: محبّتی که ناشی از یاد پروردگارم است. به خاطر ذکر و پرستش پروردگارم. چرا که اسبها ساز و برگ جهاد بودند. «تَوارَتْ»: پنهان و نهان شدند (نگا: نحل / ). «الْحِجَاب»: پرده. سِتر. مراد گرد و غبار حاصل از دویدن اسبها و فاصله پیدا کردن آنها است.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - سان دیدن سلیمان(ع)، از اسب ها تا غروب آفتاب به طول انجامید. «فقال إنّى أحببت حبّ الخیر ... حتّى توارت بالحجاب»
مقصود از «خیر» در آیه شریفه اسب ها است و «توارى» (مصدر «تورات») به معناى اختفا و پنهان شدن است. گفتنى است فاعل «تورات» در برداشت بالا - به قرینه «العشىّ» - خورشید دانسته شده است; یعنى، تا وقتى که خورشید در حجاب افق پنهان شد.
۲ - سان دیدن سلیمان(ع) از اسب ها، آن چنان براى آن حضرت جذاب بود که تا پنهان و دور شدن کامل آنها از دیدگان وى، ادامه داشت. «فقال إنّى أحببت حبّ الخیر ... حتّى توارت بالحجاب»
برداشت یاد شده مبتنى بر این دیدگاه است که ضمیر فاعلى «تورات» به «صافنات» بازگردد. بنابراین «حتّى توارت بالحجاب»; یعنى، تا وقتى که اسب ها از نظرش غایب و در حجاب دورى پنهان شدند.
۳ - سان دیدن طولانى سلیمان(ع) از اسب ها، به خاطر خدا و یاد او بود. «فقال إنّى أحببت حبّ الخیر عن ذکر ربّى»
برداشت یاد شده مبتنى بر این دیدگاه است که «عن» در «عن ذکر ربّى» براى تعلیل باشد; یعنى، دوستى من نسبت به اسب ها، به خاطر خدا و ناشى از فرمان او است; نه برخاسته از هوا و هوس و تفریح کردن من.
۴ - دوستى مظاهر طبیعت و متاع هاى دنیوى، در صورتى که در طول دوستى خدا و در جهت او باشد، امرى مشروع و پسندیده است. «إنّى أحببت حبّ الخیر عن ذکر ربّى»
برداشت یاد شده به این دلیل است که سلیمان(ع) در عین محبت به خدا، به اسب ها و سان دیدن از آنها نیز، به خاطر خدا علاقه مىورزید.
۵ - سان دیدن سلیمان(ع) از اسب ها و علاقه شدید او به آنها، موجب غفلت او از یاد خدا گشت. «إنّى أحببت حبّ الخیر عن ذکر ربّى حتّى توارت بالحجاب»
برداشت یاد شده مبتنى بر این دیدگاه است که «عن» در «عن ذکر ربّى» به معناى «على» و «أحببت» به معناى «آثرت» (ترجیح دادم) باشد; یعنى، من آن چنان به دوستى با اسب ها سرگرم شدم که آن را بر یاد خدا ترجیح دادم و از او غافل ماندم; تا آن که آفتاب غروب کرد و یا این که اسب ها از نظرم پنهان شدند.
۶ - محبت به هیچ چیز، نباید در عرض محبت به خدا قرار گیرد، یا بر آن ترجیح داده شود. «إنّى أحببت حبّ الخیر عن ذکر ربّى»
۷ - خدا، محبوب ترین محبوب ها نزد انسان هاى الهى «إنّى أحببت حبّ الخیر عن ذکر ربّى»
۸ - مظاهر طبیعت و متاع هاى دنیایى، از زمینه هاى غفلت انسان از یاد خدا «إنّى أحببت حبّ الخیر عن ذکر ربّى»
۹ - اهمیت یاد خدا در زندگى «إنّى أحببت حبّ الخیر عن ذکر ربّى»
۱۰ - اظهار پشیمانى کردن سلیمان(ع) و مورد سرزنش قرار دادن خود به خاطر غفلت کردن از یاد خدا، در اثر سان دیدن طولانى از اسب ها «فقال إنّى أحببت حبّ الخیر عن ذکر ربّى حتّى توارت بالحجاب»
در صورتى که معناى آیه شریفه، این باشد که سلیمان(ع) به خاطر علاقه به اسب ها از یاد خدا غفلت ورزید; قهراً سخن آن حضرت (فقال إنّى...) نوعى سرزنش خود و اظهار پشیمانى محسوب مى شود.
تفسیر (۷)
روایات و احادیث
احادیث مرتبط (بر اساس موضوع)
- حدیث روايات قدسي درباره محبّت
الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲ - حدیث روايات قدسي درباره محبّت
الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲ - حدیث امام سجّاد (ع) درباره محبّت
الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲ - حدیث امام محمّد باقر (ع) درباره محبّت
الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲ - حدیث حضرت محمد (ص) درباره محبّت
الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲ - حدیث امام جعفر صادق (ع) درباره محبّت
الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲ - حدیث حضرت محمد (ص) درباره محبّت
الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲ - حدیث حضرت محمد (ص) درباره محبّت
الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲ - حدیث امام محمّد باقر (ع) درباره محبّت
الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲ - حدیث امام جعفر صادق (ع) درباره محبّت
الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار سان دیدن سلیماناهمیت محبت به خدابهترین محبوبزمینه غفلت سلیمانسرزنش سلیمانعلاقه به امکانات دنیویعلاقه به طبیعتغفلت سلیمانمدت سان دیدن سلیمانپشیمانی سلیمانملاک علایقعلایق پسندیدهسرزنشهای سلیمانعلاقه به اسبعلایق سلیمانآثار امکانات دنیویسرزنش خوداخلاص سلیمانسان دیدن سلیمانمحبت به خدانقش طبیعتزمینه غفلتغفلت از خداذکر خداقصه سلیماناهمیت ذکر خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۵)
- امادگی نظامی سلیمان(علیه السلام) با تربیت اسبهای نفیس و تیزرو+۲ آیه
- ارزشمندی اسبان تندرو و چابک، در نظر سلیمان(علیه السلام)+۳ آیه
- رژه و عبور اسبان چابک و تیزرو از برابر سلیمان(علیه السلام) هنگام عصر+۲ آیه
- علاقه سلیمان(علیه السلام) به اسبهای چابک و تیزرو+۱ آیه
- برگرداندن اسبهای چابک و تیزرو برای بازدید دوباره سلیمان(علیه السلام)، به فرمان وی+۲ آیه
- بازدید سلیمان(علیه السلام) از اسبان خود، هنگام زوال خورشید تا غروب افتاب+۲ آیه
- بازدید سلیمان(علیه السلام) از اسبهای اماده برای جهاد+۱ آیه
- علاقه شدید سلیمان(علیه السلام) به اسبها، برای یادکرد خدا+۱ آیه
- استفاده از اسب در جنگ و جهاد+۵ آیه
- اسبان تیزرو، از تسهیلات جنگی، در زمان حضرت سلیمان(علیه السلام)+۱ آیه
- امادگی نظامی سلیمان(علیه السلام) برای شرکت در جهاد، با تربیت اسبهای نفیس و تیزرو+۲ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۲ آیه
- اسب، از وسایل کار امد در جنگها+۵ آیه
- ربوبیّت خداوند، مقتضی ذکر و یاد کردن او
- معجزه بازگشت خورشید، برای سلیمان(علیه السلام)+۲ آیه
- بازگرداندن خورشید برای سلیمان(علیه السلام)، جهت ادای نماز وی+۲ آیه
- سان دیدن سلیمان(علیه السلام) از اسبهای جنگی تا هنگام غروب خورشید+۲ آیه
- دوستی خیر در دنیا و متاعهای دنیایی، عامل بازدارنده انسان از ذکر خدا
- علاقه حضرت سلیمان(علیه السلام) به خیر (اسب)، سبب ترجیح ان بر یاد خدا
- اسب، از مصادیق خیر در بین اعراب
- علاقه سلیمان(علیه السلام) به اسبهای اصیل و تیزرو، جهت یاداوری ذکر خدا+۱ آیه
- امادگی نظامی سلیمان(علیه السلام)، با تربیت اسبهای نفیس و تیزرو+۳ آیه
- تاسّف سلیمان(علیه السلام) از فوت شدن نمازش، بر اثر پرداختن به بازدید از اسبان جهاد+۲ آیه
- رژه و عبور اسبان چابک و تیزرو از برابر سلیمان(علیه السلام) هنگام عصر+۲ آیه
- سان دیدن سلیمان(علیه السلام) از اسبها و علاقه شدید او به انها، مایه فراموشی خدا و غفلت از یاد او+۳ آیه
- معجزه بازگشت خورشید، پس از غروب ان برای سلیمان(علیه السلام)+۲ آیه
- سلیمان(علیه السلام)، از نمازگزاران+۲ آیه
- بازدید سلیمان(علیه السلام) از اسبان خود، تا غروب خورشید+۱ آیه
- غفلت سلیمان(علیه السلام) از نماز اوّل وقت، هنگام سان دیدن از اسبان خود+۱ آیه
- متاع دنیایی و مظاهر طبیعت، از زمینه های غفلت از خدا+۱ آیه
- نماز، دارای سابقهای دیرینه، در ادیان الهی+۲ آیه
- سلیمان علیه السلام، از نمازگزاران+۱ آیه
- سان دیدن طولانی سلیمان علیه السلام از اسبان سپاه خویش، سبب غفلت وی از ادای نماز در اوّل وقت+۱ آیه
- اشتغال و سرگرمی سلیمان علیه السلام، به سان دیدن از اسبان سپاه خویش، سبب غفلت وی از ادای نماز در اوّل وقت+۱ آیه
- سلیمان علیه السلام از نمازگزاران+۲ آیه