آیه ۴۵ سوره ص

سوره ص، آیه ۴۵ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۵۶

وَاذْكُرْ عِبَادَنَا إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ أُولِي الْأَيْدِي وَالْأَبْصَارِ

আর স্মরণ করো আমাদের দাস ইব্রাহীম ও ইসহাক ও ইয়াকুবকে, তাঁরা ছিলেন ক্ষমতার ও অন্তদৃষ্টির অধিকারী।

معنی کلمات و عبارات
«أُوْلِی الأیْدِی»: دارندگان قدرت و قوّت در طاعت و عبادت. دارندگان دستهای تلاشگر در همه زمینه‌های خوبی و نیکی. «الأبْصَارِ»: جمع بَصَر به معنی بصیرت؛ یعنی بینش روشن و آگاهی قابل ملاحظه از قوانین و اسرار دین و شریعت، و آشنایی با امور زندگی و شناخت راه و روش دنیوی.
نزول
نکات آیه
۱ - یادآورى سرگذشت ابراهیم، اسحاق و یعقوب(علیهم السلام)، توصیه خداوند به پیامبر(ص) «و اذکر عبدنا إبرهیم و إسحق و یعقوب» ۲ - سرگذشت ابراهیم، اسحاق و یعقوب (علیهم السلام)، درس آموز و سازنده براى پیامبر(ص) و مؤمنان «و اذکر عبدنا إبرهیم و إسحق و یعقوب» توصیه خداوند به پیامبر(ص)، مبنى بر یادآورى سرگذشت حضرت ابراهیم(ع) و... مى تواند به منظور درس آموزى و سازندگى باشد. ۳ - ابراهیم، اسحاق و یعقوب (علیهم السلام)، از بندگان حقیقى و بلندمرتبه خداوند «عبدنا إبرهیم و إسحق و یعقوب» تصریح به عبد بودن ابراهیم، اسحاق و یعقوب (علیهم السلام) - با آن که همه انسان ها عبد هستند - و نیز اضافه آن به ضمیر جلاله (نا)، مى تواند گویاى برداشت یاد شده باشد. ۴ - ابراهیم، اسحاق و یعقوب (علیهم السلام)، انسان هاى برخوردار از «قدرت و توانایى» و «بصیرت و روشن بینى» «إبرهیم و إسحق و یعقوب أُولى الأیدى و الأبصر» «أُولى الأیدى» (صاحبان دست ها) کنایه از قدرت و توانایى است. ۵ - توانایى بر اداره جامعه و داشتن بصیرت و روشن بینى، از شرایط رهبران جامعه دینى «إبرهیم وإسحق و یعقوب أُولى الأیدى و الأبصر» ۶ - «قدرت و توانایى» و «بصیرت و روشن بینى»، از ارزش ها و نعمت هاى الهى براى انسان «إبرهیم و إسحق و یعقوب أُولى الأیدى و الأبصر» ۷ - ابراهیم، اسحاق و یعقوب (علیهم السلام)، مردان علم و عمل «إبرهیم و إسحق و یعقوب أُولى الأیدى و الأبصر» برداشت یاد شده مبتنى بر این دیدگاه است که «الأبصار» کنایه از علم و «الأیدى» کنایه از عمل باشد.
تفسیر (۷)
روایات و احادیث

۸ - «عن أبى جعفر(ع) فى قوله «أُولى الأیدى و الأبصار» یعنى أُولى القوّة فى العبادة و البصر فیها; [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۲۴۲; نورالثقلین، ج ۴، ص ۴۶۶، ج ۷۲.] از امام باقر(ع) درباره سخن خداوند «أُولى الأیدى و الأبصار» روایت شده که مراد صاحبان قوت و بصیرت در عبادت هستند».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۴۴)
  • اخرتطلبی و یاد مستمر اخرت از اوصاف ابراهیم(علیه السلام)+۱ آیه
  • اسحاق(علیه السلام) همواره به یاد اخرت و علاقهمند به ان+۱ آیه
  • یعقوب(علیه السلام) انسانی اخرتطلب و همواره به یاد ان+۱ آیه
  • اخرتطلبی، موجب قدرت و بصیرت انسان+۱ آیه
  • اخرتطلبی، سبب قدرت و بصیرت انسان+۱ آیه
  • اخرتطلبی و یاد مستمر اخرت از اوصاف ابراهیم(علیه السلام)+۱ آیه
  • منزّه بودن ابراهیم(علیه السلام) از هر گونه الودگی متضاد با اخرت+۱ آیه
  • صفت اخرتطلبی و دنیاگریزی ابراهیم(علیه السلام)شایان ذکر و یاداوری+۱ آیه
  • اخرتطلبی و دنیاگریزی، عامل قدرت، کمال، بصیرت و روشنبینی ابراهیم(علیه السلام)+۱ آیه
  • اخرتطلبی و یاد مستمر اخرت از اوصاف اسحاق(علیه السلام)+۱ آیه
  • منزّه بودن اسحاق(علیه السلام) از هر گونه الودگی متضاد با اخرت+۱ آیه
  • صفت اخرتطلبی و دنیاگریزی اسحاق(علیه السلام)شایان یاداوری+۱ آیه
  • اخرتطلبی و دنیاگریزی، عامل قدرت و کمال بصیرت و روشنبینی اسحاق(علیه السلام)+۱ آیه
  • اخرتطلبی و یاد مستمر اخرت از اوصاف یعقوب(علیه السلام)+۱ آیه
  • منزّه بودن یعقوب(علیه السلام) از هر گونه الودگی متضاد با اخرت+۱ آیه
  • صفت اخرتطلبی و دنیاگریزی یعقوب(علیه السلام)شایان یاداوری+۱ آیه
  • اخرتطلبی و دنیاگریزی، عامل قدرت و کمال بصیرت و روشنبینی یعقوب(علیه السلام)+۱ آیه
  • برخورداری ابراهیم(علیه السلام) از نعمتهای فراوان در بهشت+۳ آیه
  • توجّه خالصانه ابراهیم(علیه السلام) به روز قیامت+۱ آیه
  • دید خالصانه ابراهیم(علیه السلام) به عالم قیامت، باعث بینش وی+۱ آیه
  • توجّه تام و خالصانه ابراهیم(علیه السلام) به اخرت، موهبتی الهی+۱ آیه
  • بهرهمندی از نعمتهای دایم بهشتی، پاداش خداوند به ابراهیم(علیه السلام)+۱ آیه
  • پرورش ابراهیم(علیه السلام) در دامان علم و قدرت و عنایت ویژه الهی+۱ آیه
  • پرورش ابراهیم(علیه السلام) با اعطای خلوص الهی به او+۱ آیه
  • توجّه تام و خالصانه ابراهیم(علیه السلام) به اخرت، از موهبتهای الهی به او+۱ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام) در زمره متّقین و دارای فرجامی نیک+۱ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام) الگویی شایسته برای انسانها+۲ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام) و فرزندانش، برگزیدگان خدا+۱ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام)، صاحب بصیرت و فهم
  • ابراهیم(علیه السلام)، برخوردار از قدرت و بینش خدادادی در عبادت
  • ابراهیم(علیه السلام) از شمار بندگان متّقی و نیکفرجام خدا+۱ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام) از نیکان نزد خدا+۲ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام)، دارای علم و قدرت در عبادت
  • عبادت و بندگی ابراهیم(علیه السلام) در پیشگاه خداوند+۳ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام) از پیامبران صاحب قدرت و بصیرت
  • برخورداری اسحاق(علیه السلام) از نعمتهای فراوان در بهشت+۳ آیه
  • اسحاق(علیه السلام) از بندگان حقیقی و بلند مرتبه خدا
  • برخورداری اسحاق(علیه السلام) از توانایی و قدرت
  • خلوص ویژه اسحاق(علیه السلام)، در ذکر سرای اخرت+۱ آیه
  • اخلاص اسحاق(علیه السلام)، مرهون عنایت خداوند+۱ آیه
  • اسحاق(علیه السلام)، از بندگان برگزیده خداوند+۵ آیه
  • اسحاق(علیه السلام)، شخصیّتی اگاه و بصیر
  • اسحاق(علیه السلام)، از جمله بندگان پرهیزگار خداوند+۱ آیه
  • تقوای اسحاق(علیه السلام)، سبب حُسن عاقبت و ورود او به بهشت جاودان+۲ آیه
  • اسحاق(علیه السلام)، دارای نامی نیکو و اوازهای بلند بین امّتها+۳ آیه
  • اسحاق(علیه السلام)، انسانی برگزیده و نیک+۱ آیه
  • یاداوری سرگذشت ابراهیم، اسحاق و یعقوب(علیهم السلام)سفارش خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • برگزیدگی پیامبران از میان انسانها ازسوی خداوند+۴ آیه
  • انبیا، شخصیّتهایی خالص و شایسته، پیش از احراز مقام نبوّت+۴ آیه
  • بندگی خدا، برجستهترین صفت رسولان الهی+۱ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام)، بنده برگزیده خدا+۶ آیه
  • اسحاق(علیه السلام) از پیامبران برگزیده خداوند+۳ آیه
  • لزوم یاد شدن اسحاق از زبان پیامبر(صلی الله علیه واله) به دلیل برگزیدگی وی+۱ آیه
  • بزرگداشت یعقوب(علیه السلام) از جانب پیامبر(صلی الله علیه واله)به دلیل برگزیدگی یعقوب(علیه السلام) از سوی خداوند: واذکر عبـدنا ابرهیم واسحـق ویعقوب ... * وانّهم عندنا لمن المصطفین الاخیار+۱ آیه
  • برخورداری ابراهیم(علیه السلام) از بصیرت
  • اسحاق نبی(علیه السلام) از بندگان خاص خدا و صاحب بصیرت
  • یعقوب(علیه السلام)، صاحبدلی اگاه و دارای ضمیری روشن
  • اخرتاندیشی و دنیاگریزی، سبب پیدایش بصیرت+۱ آیه
  • تقوای ابراهیم(علیه السلام) عامل بهشتی شدن وی+۲ آیه
  • تقوای اسحاق(علیه السلام)، عامل بهشتی شدن وی+۲ آیه
  • خداوند، تضمینکننده بهشت برای مخلصان+۶ آیه
  • خداوند تضمینکننده بهشت برای مخلصان+۶ آیه
  • تربیت ابراهیم(علیه السلام) با اعطای خلوص در اخرتاندیشی+۱ آیه
  • تربیت اسحاق(علیه السلام) با اعطای خلوص در اخرتاندیشی+۱ آیه
  • تربیت یعقوب(علیه السلام) با اعطای خلوص در اخرتاندیشی به وی+۱ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام) از بندگان مقرّب در پیشگاه خداوند+۴ آیه
  • اسحاق(علیه السلام) از مقرّبان پیشگاه خداوند+۱ آیه
  • یعقوب(علیه السلام) از مقرّبان پیشگاه خداوند+۱ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام) از شمار متّقین نیکفرجام+۱ آیه
  • اسحاق(علیه السلام) از شمار متّقین نیکفرجام+۱ آیه
  • یعقوب(علیه السلام)، از پارسایان نیکفرجام+۱ آیه
  • لزوم یاد انبیا و بزرگداشت انان، از جانب پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۶ آیه
  • صاحب دست بودن، کنایه از توانایی و قدرت
  • رسالت انبیا، مقامی برگزیده از سوی خدا+۵ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام)، دارای قدرت و بصیرت در عبادت
  • عبادت خالصانه اسحاق(علیه السلام) برای خدا+۲ آیه
  • بندگی خدا، از صفات برجسته پیامبران+۱ آیه
  • عبادت مستمرّ و خالصانه یعقوب(علیه السلام)، برای خداوند+۲ آیه
  • سرگذشت ابراهیم(علیه السلام)، مایه پند و عبرت+۲ آیه
  • یاداوری قصّه اسحاق(علیه السلام) از سوی خداوند، مایه عبرت برای دیگران
  • تبیین قصّه یعقوب(علیه السلام) از سوی خداوند، مایه عبرتی برای دیگران
  • برخورداری ابراهیم(علیه السلام) از مقام عصمت+۹ آیه
  • اخرت اندیشی ابراهیم(علیه السلام) موجب نیل ان حضرت به مقام عصمت+۲ آیه
  • اسحاق(علیه السلام)، پیامبری دارای عصمت+۸ آیه
  • اخرت اندیشی اسحاق(علیه السلام) موجب نیل ان حضرت به مقام عصمت+۳ آیه
  • اخرت اندیشی اسماعیل(علیه السلام)، موجب نیل ان حضرت به مقام عصمت+۳ آیه
  • اخرت اندیشی ذوالکفل(علیه السلام)، موجب برخورداری وی از مقام عصمت+۳ آیه
  • یعقوب(علیه السلام) پیامبری دارای عصمت+۸ آیه
  • اخرت اندیشی یعقوب(علیه السلام) موجب برخورداری وی از مقام عصمت+۳ آیه
  • اخرت اندیشی و دوری از دنیاطلبی انبیای الهی، مایه نیل انان به مقام عصمت+۳ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام) بنده توانا و قدرتمند خداوند
  • توجّه تامّ و تمام و خالصانه ابراهیم(علیه السلام) به اخرت، عامل قدرتمندی او+۱ آیه
  • صاحب قدرت بودن ابراهیم(علیه السلام)، دلیل لزوم یاد او از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله) در بندگی
  • اسحاق(علیه السلام)، بنده توانا و مقتدر خداوند
  • توجّه خالص و ویژه اسحاق(علیه السلام) به سرای اخرت، عامل توانمندی او+۱ آیه
  • توانمندی اسحاق(علیه السلام) در بندگی خدا، دلیل ضرورت یاد او از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • یعقوب(علیه السلام) بنده صاحب قوّت و قدرت خداوند
  • اندیشه خالص و بی شایبه یعقوب(علیه السلام) درباره اخرت، عامل توانمندی او+۱ آیه
  • توانایی یعقوب(علیه السلام) در عبادت، دلیل لزوم یادکرد او از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • قدرت و توانمندی در عبادت و بندگی خداوند، امری ارزشمند
  • قدرت در عبادت و بندگی، از اوصاف بندگان خاص خداوند
  • شایسته بودن بزرگداشت و یاد کرد، از صاحبان قدرتِ در عبادت و بندگی خداوند
  • توجّه تامّ و تمام به اخرت، عامل قدرتمندی، در عبادت خداوند+۱ آیه
  • پیامبراکرم(صلی الله علیه واله) وظیفه دار نقل کردن سرگذشت ابراهیم(علیه السلام)+۱ آیه
  • یاداوری قصّه اسحاق(علیه السلام) توصیه خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • وظیفه پیامبر(صلی الله علیه واله) در یادکرد قصّه یعقوب(علیه السلام)
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۶ آیه
  • عبودیّت ابراهیم علیه السلام، سرمشقی برای عبودیّت محمّد صلی الله علیه و اله
  • عبودیّت ابراهیم علیه السلام، الگویی برای عبودیّت محمّد صلی الله علیه و اله
  • عبودیّت اسحاق علیه السلام، الگویی برای عبودیّت محمّد صلی الله علیه و اله: وَ اذْکُرْ عِبادَنا ... وَ اِسْحاقَ
  • عبودیّت یعقوب علیه السلام، الگو برای عبودیّت محمّد صلی الله علیه و اله
  • پیامبر صلی الله علیه و اله مکلّف به یاد ابراهیم علیه السلام بنده خاص خداوند
  • یاداوری اقتدار، بصیرت، خلوص و برگزیدگی ابراهیم علیه السلام، در میان نیکان، توصیهای سازنده و درسی عبرتاموز برای محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • مکلّف بودن پیامبر صلی الله علیه و اله به یاداوری اسحاق علیه السلام بنده خاصّ خداوند
  • فرمان خداوند به یاداوری اقتدار، بصیرت، خلوص و برگزیدگی اسحاق علیه السلام در میان نیکان+۱ آیه
  • سرگذشت یعقوب علیه السلام درسی سازنده و عبرتاموز برای محمّد صلی الله علیه و اله
  • یاداوری از اقتدار، بصیرت، خلوص و برگزیدگی یعقوب علیه السلام در میان نیکان، توصیهای سازنده و درسی عبرتاموز برای محمّد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • عبودیّت یعقوب علیه السلام، مورد توجّه خداوند و توصیهای سازنده و عبرتاموز برای محمّد صلی الله علیه و اله
  • پیامبراکرم صلی الله علیه و اله موظّف به یاداوری سرگذشت حضرت ابراهیم علیه السلام در قران+۱ آیه
  • پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله مامور یادکرد سرگذشت اسحاقِ صاحب قدرت و اگاهی
  • پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله مامور یاداوری سرگذشت بنده خاصّ خدا، یعقوبِ صاحب قدرت و اگاهی
  • اخلاص در عبادت خدا و اطاعت از او، از زمینههای ستایش خداوند از انسان+۱ آیه
  • بصیرت و بینش درونی انسان، زمینه مدح و ستایش خداوند
  • عبادت و بندگی خداوند، زمینه ثنا و ستایش+۳ آیه
  • داشتن قدرت جسمانی، از عوامل مدح و ستایش انسان+۳ آیه
  • تمجید و ستایش خداوند از ابراهیم علیه السلام+۶ آیه
  • اخلاص ابراهیم علیه السلام، مورد ستایش خداوند+۲ آیه
  • برگزیدگی ابراهیم علیه السلام، مورد ستایش الهی+۳ آیه
  • اخلاص، برگزیدگی و نیکوکاری، از ویژگیهای مورد ستایش خداوند از اسحاق علیه السلام+۲ آیه
  • مدح یعقوب علیه السلام به علت قدرت، بصیرت، اخلاص و برگزیدگی او از جانب خداوند+۲ آیه
  • وجوب زنده نگهداشتن یاد انبیا و ارج نهادن بر کوششهای انان+۶ آیه
  • برخورداری یعقوب علیه السلام از نعمتهای فراوان در بهشت+۳ آیه
  • خلوص ویژه یعقوب علیه السلام در ذکر و یاد اخرت+۱ آیه
  • اخلاص یعقوب علیه السلام عنایتی از سوی خداوند+۱ آیه
  • یعقوب علیه السلام از بندگان برگزیده خداوند+۵ آیه
  • یعقوب علیه السلام شخصیّتی اگاه و بصیر
  • یعقوب علیه السلام از جمله بندگان پرهیزگار و پارسا+۱ آیه
  • تقوای یعقوب علیه السلام سبب حسن عاقبت و ورود او به بهشت جاودان+۲ آیه
  • یعقوب علیه السلام، دارای نامی نیکو و اوازهای بلندبین امّتها+۳ آیه
  • اخرت اندیشی و یاد قیامت، از اوصاف یعقوب علیه السلام+۱ آیه
  • عبودیّت یعقوب علیه السلام برای خدا، ملاک ارزش و شایستگی وی نزد خدا+۲ آیه
  • بهرهمندی یعقوب علیه السلام از توانایی و قدرت در عمل
  • یعقوب علیه السلام از افراد خیّر و نیکوکار+۱ آیه
  • یاداوری سرگذشت ابراهیم علیه السلام، اسحاق علیه السلام و یعقوب علیه السلام سفارش خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
واژه‌ها