سوره ص، آیه ۶۶ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۵۷
رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا الْعَزِيزُ الْغَفَّارُ
جو پروردگار ہے آسمانوں کا اور زمین کا اور جو کچھ ان کے درمیان ہے، وه زبردست اور بڑا بخشنے واﻻ ہے
معنی کلمات و عبارات
«رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَ ...»: (نگا: شعراء / ). «الْغَفَّارُ»: (نگا: طه / ، نوح / ).
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - خداوند، مالک و مدبر جهان هستى (آسمان ها، زمین و...) «ربّ السموت و الأرض»
۲ - جهان هستى، در حال حرکت به سوى کمال است. «ربّ السموت و الأرض و ما بینهما»
«ربّ» به معناى تربیت کردن است و تربیت ایجاد حالتى در شىء پس از حالت قبل است تا آن گاه که به حد تمام و کمال برسد (مفردات راغب). این معنا حکایت از حرکت تکاملى دارد. گفتنى است که کلمه «ربّ»، مشترک لفظى میان وصف و مصدر مى باشد و در این آیه، معناى وصفى آن مراد است.
۳ - تنها مالک و مدبر جهان هستى، شایسته عبادت است. «و ما من إله إلاّ اللّه ... ربّ السموت و الأرض و ما بینهما»
توصیف خداوند به، مالک و مدبر هستى بودن - پس از بیان یکتایى او در معبودیت - مى تواند گویاى برداشت یاد شده باشد.
۴ - جهان، متشکل از آسمان هاى متعدد «ربّ السموت»
۵ - وجود پدیده هایى در فاصله میان آسمان ها و زمین «ربّ السموت و الأرض و ما بینهما»
۶ - خداوند، عزیز (پیروز و شکست ناپذیر) و غفور (بسیار آمرزنده) است. «العزیز الغفّ-ر»
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
مالکیت معبودراستینمدبر آسمان هامدبر زمینربوبیت معبودراستینموجودات فضامالک آسمان هاملاک الوهیتمدبر آفرینشمالک زمینتکامل آفرینشمالک آفرینشغفورعزیزتعدد آسمان هامالکیت خداجهان بینی توحیدی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۵)
- خدا، تدبیرکننده امور اسمانها+۱۳ آیه
- عالم افرینش، دارای اسمانهای متعدّد+۱۲ آیه
- خدا، مالک اسمانها+۱۰ آیه
- تدبیر جهان از سوی خدا، مقتضی یگانگی الوهیّت او+۴ آیه
- خداوند، تدبیرکننده جهان افرینش و عوالم متعدّد ان+۹ آیه
- ربوبیّت خدا، منشا عزّت و اقتدار+۶ آیه
- ربوبیّت خداوند، مقتضی امرزش گری او
- خداوند، پروردگار اسمان و زمین+۱۰ آیه
- جهان، تحت تدبیر و ربوبیّت خداوند+۸ آیه
- تدبیر امور زمین، از جانب خداوند+۱۳ آیه
- عزّت و قهاریّت خداوند، گواه بر یکتایی وجود او+۳ آیه
- عزّت خداوند، دلیل بر توحید عبادی خداوند+۲ آیه
- تدبیر امور جهان هستی از سوی خداوند، نشانه عزّتمندی او+۱ آیه
- عزّت خدا، توام با امرزش و غفران او+۳ آیه
- خداوند، تنها قدرت قاهر شکست ناپذیر+۱۲ آیه