سوره غافر، آیه ۴۲ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۷۲
تَدْعُونَنِي لِأَكْفُرَ بِاللَّهِ وَ أُشْرِكَ بِهِ مَا لَيْسَ لِي بِهِ عِلْمٌ وَ أَنَا أَدْعُوكُمْ إِلَى الْعَزِيزِ الْغَفَّارِ
مرا دعوت میکنید که به خداوند یگانه کافر شوم و همتایی که به آن علم ندارم برای او قرار دهم، در حالی که من شما را بسوی خداوند عزیز غفّار دعوت میکنم!
معنی کلمات و عبارات
«أُشْرِکَ بِهِ مَا ...»: (نگا: حجّ / ).
نزول
سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - مردم مصر (قبطیان و فرعونیان)، مؤمن آل فرعون را به کفر و شرک به خدا فراخواندند. «تدعوننى لأکفر باللّه و أشرک به»
۲ - کفر به خدا و شریک قرار دادن براى او، عامل دوزخى شدن انسان «تدعوننى إلى النار . تدعوننى لأکفر باللّه و أشرک به»
جمله «تدعوننى لأکفر باللّه...» بیان براى جمله «تدعوننى إلى النار» در آیه پیش است.
۳ - ایمان به خداى یکتا، عزیز و غفار، عامل نجات انسان «مالى أدعوکم إلى النجوة و تدعوننى إلى النار ... وأنا أدعوکم إلى العزیز الغفّ-ر»
۴ - شرک، عقیده اى غیر علمى و فاقد برهان و دلیل «تدعوننى لأکفر باللّه و أشرک به ما لیس لى به علم»
۵ - جهان بینى و اعتقادات مؤمن آل فرعون، بر علم و شناخت اطمینان بخش استوار بود. «تدعوننى لأکفر باللّه و أشرک به ما لیس لى به علم»
۶ - خدایى جز «اللّه»، در جهانِ هستى وجود ندارد. «تدعوننى لأکفر باللّه و أشرک به ما لیس لى به علم»
۷ - لزوم مبتنى بودن جهان بینى و اعتقادات دینى انسان، بر علم و شناخت اطمینان بخش «تدعوننى لأکفر باللّه و أشرک به ما لیس لى به علم»
۸ - شرک، در واقع کفر به خدا و انکار او است. «تدعوننى لأکفر باللّه و أشرک به»
برداشت یاد شده به خاطر این نکته است که پیش از طرح مسأله شرک به خدا، مسأله کفر به خدا مطرح گشته و دعوت به شرک، دعوت به کفر به خدا دانسته شده است.
۹ - مردم مصر (فرعونیان و قبطیان)، منکر یکتایى خدا و مشرک بودند. «تدعوننى لأکفر باللّه و أشرک به»
۱۰ - علم، در میان تمامى ملل و اقوام در گذشته تاریخ، حجت و مسؤولیت آفرین بود. «و أشرک به ما لیس لى به علم»
احتجاج و استدلال مؤمن آل فرعون با مردم مشرک مصر، به این که نسبت به شریک داشتن خداوند علم ندارم و به این دلیل آن را قبول نمى کنم، دلیل بر آن است که مردم مصر، پذیرفته بودند که اعتقادات دینى انسان باید مبتنى بر علم و آگاهى اطمینان بخش باشد.
۱۱ - مؤمن آل فرعون، مردم مصر را به خداى عزیز و غفار خواند. «و أنا أدعوکم إلى العزیز الغفّ-ر»
۱۲ - خداوند، عزیز (پیروز شکست ناپذیر) و غفار (آمرزنده) است. «العزیز الغفّر»
۱۳ - ترس از خدا و امید به او، بخشى از دعوت و تبلیغات مؤمن آل فرعون «و أنا أدعوکم إلى العزیز الغفّ-ر»
یادآورى دو صفت عزت و آمرزندگى خداوند براى کسانى که هنوز دست از کفر بر نداشته اند - ولى امید به هدایتشان مى رود - مى تواند به منظور مطلب یاد شده باشد.
۱۴ - لزوم دل بستن به لطف و گذشت خداوند، در عین حساب بردن و واهمه داشتن از قدرت و عزت مندى او «و أنا أدعوکم إلى العزیز الغفّ-ر»
۱۵ - توبه و بازگشت از گناهِ کفر و شرک، مورد پذیرش خداوند «و أنا أدعوکم إلى العزیز الغفّ-ر»
۱۶ - گذشت از خطاها در عین توانمندى بر انتقام و کیفر، کارى است شایسته و خداپسندانه. « أنا أدعوکم إلى العزیز الغفّ-ر»
برداشت یاد شده به خاطر این نکته است که خداوند در عین این که عزیز و شکست ناپذیر است، با گذشت و آمرزنده نیز مى باشد و همه بندگان گناه کارش را به توبه فرامى خواند; در حالى که توانایى هرگونه انتقام گرفتن از آنان را دارد.
۱۷ - عزت مندى و آمرزندگى خداوند، نشانه استحقاق انحصارى او براى الوهیت و عبادت «تدعوننى لأکفر باللّه و أشرک به ... و أنا أدعوکم إلى العزیز الغفّ-ر»
برداشت یاد شده به خاطر این نکته است که مؤمن آل فرعون، در رد آیین شرک و بت پرستى، به معرفى خدایى پرداخت که دو صفت عزت مندى و آمرزندگى را دارا است و این خود نوعى استدلال بر بطلان شرک و اثبات حقانیت عقیده توحیدى مى باشد.
۱۸ - عزت مندى و آمرزندگى خداوند، از دانستنى هاى مهم در معارف توحیدى «أنا أدعوکم إلى العزیز الغفّ-ر»
از این که مؤمن آل فرعون در شناساندن خدا و توحید ربوبى او، از دو صفت عزت مندى و آمرزندگى او یاد کرده است، مى توان مطلب یاد شده را به دست آورد.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۳–۵۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۱–۵۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۱–۶۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۴۲ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۴۲ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۴۲ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۴۱–۴۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴۲
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اهمیت علم به آمرزشهای خدااهمیت علم به عزت خداتاریخ حجیت علمدعوت به کفرشرک فرعونیانعلم در جهان بینیملاک جهان بینیملاک عقیدهویژگیهای عقیده مؤمن آل فرعونیقین مؤمن آل فرعونمکذبان توحیددعوت از مؤمن آل فرعوندعوتهای فرعونیانغفاردعوتهای مؤمن آل فرعونعفو از انتقامدعوت به شرکعفو از خطادعوت از فرعونیانعفو هنگام قدرتتوبه از کفردعوت به خدادلایل توحید ذاتیتوبه از شرکعلم در عقیدهعوامل نجاتارزش عفوعوامل مسؤولیتآثار ایمان به توحیداهمیت امیدواری به خداکفر فرعونیاناهمیت ترس از خدادلایل توحید عبادیتوبه پذیری خدامبانی عقیدهقبول توبهآثار عزت خدااهمیت علمحقیقت شرککفر به خدابی منطقی شرکتوحید ذاتیآثار ایمان به خداآمرزشهای خداعزیزآثار شرکموجبات جهنمعمل پسندیدهآثار کفرجهان بینی توحیدی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۵)
- هشدارها و پندهای مؤمن الفرعون به فرعونیان+۱۰ آیه
- احتجاج مؤمن الفرعون به استوار نبودن شرک و بتپرستی بر علم و برهان+۱ آیه
- احتجاج مؤمن الفرعون بر ضدّ قوم مشرک خود به عدم توانایی معبودان انان در دنیا و اخرت+۲ آیه
- برانگیختن عواطف و برخورد ملاطفتامیز، از روشهای احتجاج+۳ آیه
- دعوت مؤمن الفرعون از سوی فرعونیان، به شرک و کفر+۱ آیه
- فرعونیان درصدد بازگرداندنِ مؤمن الفرعون، از عقیده به توحید، و دعوت وی به شرک و کفر+۱ آیه
- شرک، از مصادیق اسراف+۱ آیه
- کفر، از مصادیق اسراف+۱ آیه
- دعوت مؤمن الفرعون از قوم خویش برای ایمان به خدا+۲ آیه
- دعوت مؤمن الفرعون به توحید، از اهداف تبلیغی وی+۱ آیه
- دعوت فرعونیان از مؤمن ال فرعون، برای گرایش به کفر و شرک+۲ آیه
- دعوت به توحید، از محورهای تبلیغی مؤمن الفرعون
- ایمنی و نجات از عذاب الهی، در گرو اعتقاد توحیدی و پرهیز از شرک+۳ آیه
- توحید و عقیده به خدای یگانه، رمز نجات مؤمنان خداپرست+۴ آیه
- توحید، موجب هدایت، رشد و رهایی از سرگردانی+۶ آیه
- مؤمن الفرعون، دعوتکننده فرعونیان به یکتاپرستی+۲ آیه
- کفرورزی مشرکان، به خدای یکتا+۳ آیه
- مؤمن الفرعون، از خداپرستان موحّد
- توکّل، مایه پایداری و استقامت انسان، در برابر مخالفتها و سختیها+۴ آیه
- دعوت به شرک و بتپرستی به منزله دعوت به جهل و نادانی+۲ آیه
- فراخوانی به کفر و شرک به خدا، دعوت به اتش جهنّم+۱ آیه
- شرکورزی، موجب گرفتاری به اتش دوزخ+۱ آیه
- ممنوعیّت احتجاج، بدون اگاهی و از روی جهل+۴ آیه
- حرمت ارتداد و رویگردانی از ایمان به شرک+۱ آیه
- حرمت پیروی از گمان، در امور اعتقادی
- ایمان و اعتقاد مؤمن ال فرعون به خداوند+۲ آیه
- شجاعت تحسین برانگیز مؤمن ال فرعون، هنگام تبلیغ و دفاع از موسی(علیه السلام)، با هشدارهای کوبنده به فرعون و فرعونیان+۱۱ آیه
- شرکورزی، ایینی فاقد پشتوانه علمی و منطقی
- ناتوانی بتها و معبودان باطل از هدایت دیگران، دلیل بطلان شرک+۱ آیه
- دعوت فرعونیان از مؤمن ال فرعون، جهت بازگشت به شرک+۱ آیه
- شرکورزی، زاییده جهل و نااگاهی انسان+۲ آیه
- شرک به خدا، نوعی کفر
- مؤمن ال فرعون، از مبارزه کنندگان با شرک+۴ آیه
- قوم فرعون، مردمی مشرک و اسرافگر+۱ آیه
- شرک قوم فرعون و درباریان وی، به خدای یگانه
- کافران، اشخاص مشرک+۳ آیه
- پرستش خدایان متعدّد، به وسیله مصریان باستان+۱ آیه
- پیدایش دو گروه مستضعف و مستکبر، و حاکمیّت نظام طبقاتی، در جوامع شرک پیشه+۲ آیه
- شریک پنداشتن برای خداوند، گمانی موهوم
- عزّت و قهاریّت خداوند، گواه بر یکتایی وجود او+۱ آیه
- عزّت خدا، از موارد تبلیغ و دعوت مؤمن ال فرعون+۱ آیه
- عزّت خدا، توام با امرزش و غفران او+۱ آیه
- مبتنی ساختن عقیده، رفتار و سخن بر علم، لازم و ضروری+۲ آیه
- اتّکای جهان بینی مؤمن ال فرعون، به علم و شناخت+۱ آیه
- خداوند، تنها قدرت قاهر شکست ناپذیر+۲ آیه
- فرعونیان، دعوت کننده مؤمن ال فرعون به کفر+۲ آیه
- دعوت به کفر، دعوت به اتش دوزخ، در دیدگاه مؤمن ال فرعون+۲ آیه
- دعوت به کفر، مایه قرار گرفتن در زمره اسرافکاران+۱ آیه
- روحیّه اسراف، سبب کفرورزی به خدا+۱ آیه
- کافران، مردمی اسرافگر+۱ آیه
- فرعونیان، از زمره کافران+۱ آیه
- مشرکان، از زمره کافران+۲ آیه
- کفر مشرکان به توحید و خدای یگانه+۳ آیه
- لجاجت و پافشاری فرعونیان بر کفر و ترتیب اثر ندادن به نصایح مؤمن الفرعون، موجب گرفتاری انها به شدیدترین عذابهای غیر قابل نجات+۴ آیه
- لجاجت و پافشاری فرعونیان بر کفر و نپذیرفتن نصایح مؤمن الفرعون، موجب گرفتاری انها به عذاب در هر صبحگاه و شامگاه+۳ آیه
- احتجاج مؤمن الفرعون، به استوار نبودن شرک و بتپرستی بر علم و برهان+۱ آیه
- احتجاج مؤمن الفرعون بر ضدّ قوم مشرک خود، به ناتوانایی معبودان انان در دنیا و اخرت+۲ آیه
- مؤمن الفرعون معتقد به عزیز بودن خداوند+۱ آیه
- مؤمن الفرعون معتقد به غفّار بودن خداوند+۱ آیه
- کفر و شرک، زیربنای انحرافات عقیدتی و عامل سقوط ادمی به اتش جهنّم، در بینش مؤمن الفرعون+۱ آیه
- بینش مؤمن الفرعون از غیر علمی بودن شرک و فاقد برهان بودن ان
- داشتن پیام هدایتافرین و نجاتبخش در دنیا و اخرت، ملاک الوهیّت و عبادت، در بینش مؤمن الفرعون+۱ آیه
- دعوت مؤمن الفرعون از قوم خویش، برای توبه و برگشت به خداوند عزیز و بخشنده
- دعوت مؤمن الفرعون از قومش، به توحید و خدای یگانه+۱ آیه
- توحید، زمینه هدایت و رشد ادمی+۶ آیه