سوره ص، آیه ۶ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۵۳
وَانطَلَقَ الْمَلَأُ مِنْهُمْ أَنِ امْشُوا وَاصْبِرُوا عَلَىٰ آلِهَتِكُمْ إِنَّ هَٰذَا لَشَيْءٌ يُرَادُ
ان کے سردار یہ کہتے ہوئے چلے کہ چلو جی اور اپنے معبودوں پر جمے رہو، یقیناً اس بات میں تو کوئی غرض ہے
معنی کلمات و عبارات
«أَنْ»: حرف مفسّره و به معنی (أَیْ) است، در معنیِ یعنی. «إِنطَلَقَ الْمَلَأُ مِنْهُمْ أَنِ امْشُوا»: سران راه افتادند و به یکدیگر گفتند بروید. سران راه افتادند و چیزی که زبانشان زمزمه میکرد «بروید» بود. «إِنطَلَقَ»: روان شد. شروع کرد. «إِمْشُوا»: بروید و پراکنده شوید. بر مذهب و مکتب خویش بروید و ماندگار باشید. «إِنَّ هذا لَشَیْءٌ یُرَادُ»: استقامت بر عبادت بتان و ماندگاری بر آئین آباء و اجداد، چیزی است که مورد درخواست ما سران قوم است. این دعوت جدید چیزی است از روی قصد، یعنی توطئهای است که طرّاحی شده است و هدف آن برکناری ما و ریاست محمّد بر عرب است.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
شأن نزول: شأن نزول آیات ۱ تا ۷
ابن عباس گوید: رسول خدا صلى الله علیه و آله ذکر سجده را بلند قرائت میکرد تا این که عده اى از قریش در صدد ایذاء و اذیت پیامبر برآمدند و خواستند نقشه شوم خویش را عملى سازند ولى گرفتار شدند و به شکنجه افتادند لذا با زبان عذرخواهى نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله آمدند و او را به خداوند و خویشاوندانش قسم دادند و از اثر دعاى پیامبر از گرفتارى و شکنجه رهائى یافتند سپس این آیات نازل گردید با وجود بر این هیچ یک از آنان ایمان نیاوردند.
کتاب الدلائل از ابونعیم.
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - رفتن سران شرک و کفر از حضور پیامبر(ص) و تحریک دیگران به پراکنده شدن از اطراف آن حضرت «و انطلق الملأ منهم أن امشوا»
«انطلاق» به معناى انصراف و رفتن و «ملأ» به معناى سران و دانه درشتان جامعه است. «أن» در «أن امشوا» تفسیرى و متضمن معناى قول است; یعنى، «انطلقوا و قالوا امشوا...». مفسران گفته اند: آیه شریفه درباره کسانى نازل شده که در مجلس ابوطالب و با حضور پیامبراسلام شرکت داشتند; ولى پس از دعوت پیامبر(ص) به یگانه پرستى، آن مجلس را ترک کردند و دیگران را به پراکنده شدن از اطراف آن حضرت تحریک نمودند.
۲ - سران کفر و شرک در عصر بعثت، مردم را به صبر و پایدارى بر آیین شرک و مواضع عقیدتى خود فرامى خواندند. «و اصبروا على ءالهتکم»
«صبر بر آلهه» کنایه از پایدارى بر پرستش معبودها و ادامه آن است.
۳ - احساس خطر سران کفر و شرک، از دعوت پیامبراسلام به توحید و نفى شرک و نفوذ آن حضرت در میان توده ها «و اصبروا على ءالهتکم»
فراخواندن مردم به پراکنده شدن از اطراف رسول خدا(ص) و پایدارى بر آیین شرک، گویاى برداشت یاد شده است.
۴ - سران و رهبران جامعه شرک، رهبرى مردم را بر ضد رسول اکرم(ص) در دست داشتند. «و انطلق الملأ منهم أن امشوا و اصبروا على ءالهتکم»
۵ - سران کفر و شرک، صبر و پایدارى بر آیین شرک و بت پرستى را، امرى مطلوب و تکلیف دینى خود مى دانستند. «و اصبروا على ءالهتکم إنّ هذا لشىء یراد»
برداشت یاد شده مبتنى بر این دیدگاه است که «هذا» به صبر اشاره داشته و مقصود از «یراد» (خواسته شده) اقتضاى اعتقاد به آیین شرک باشد.
۶ - سران شرک و کفر، هدف و انگیزه پیامبراسلام(ص) از دعوت به یکتاپرستى را، دستیابى به ریاست و آقایى بر دینداران مى دانستند. «أجعل الألهة إلهًا وحدًا ... إنّ هذا لشىء یراد»
برداشت یاد شده، براساس این دیدگاه است که «هذا» اشاره به یکتاپرستى و نفى آیین شرک (مضمون دعوت پیامبراسلام) باشد و مقصود از «شىء یراد» سیادت و آقایى بر مردم باشد که در نگاه سران کفر، هدف و آرزوى پیامبراسلام بود; زیرا با یکى شدن پرستش ها، قهراً آن حضرت رهبرى امت یکتاپرست را به عهده مى گرفت.
۷ - سلب آزادى از مردم و ایجاد مانع بر سر راه آگاهى آنان از حقایق الهى، از شیوه هاى مبارزه سران کفر و شرک با پیامبراسلام(ص) «و انطلق الملأمنهم أن امشوا و اصبروا على ءالهتکم»
پراکنده کردن توده هاى مردم از اطراف پیامبر(ص) و توصیه به پایدارى بر عقیده خود از سوى سران کفر، مى تواند گویاى برداشت یاد شده باشد.
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار تبلیغ توحیداحساس خطر رهبران شرکاحساس خطر رهبران کفراستقامت در شرکاستقامت در کفرایجاد اختناق رهبران شرکایجاد اختناق رهبران کفرتهمت ریاست طلبی به محمدتوصیه های رهبران شرکتوصیه های رهبران کفرتوطئه رهبران شرکروش مبارزه رهبران شرکروش مبارزه رهبران کفرتوطئه رهبران کفرتهمتهای رهبران شرکتهمتهای رهبران کفرآثار تبلیغ محمدبینش رهبران کفرنقش رهبران کفرنقش رهبران شرکبینش رهبران شرکاعراض از محمدمبارزه با محمدتوطئه علیه محمدتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۸۰)
- اشراف کافر، خواهان شکیبایی خود بر پرستش معبودهای خود+۱ آیه
- رویگردانی از مفاهیم وحیانی، پیامد منطق ارتجاعی+۶ آیه
- بدگمانی مشرکان به دعوت پیامبر(صلی الله علیه واله)، ناشی از اندیشه ارتجاعی انان+۳ آیه
- کفر کافران، نشاتگرفته از منطق ارتجاعی انان+۸ آیه
- اشرافیگری، زمینهساز منطق ارتجاعی+۴ آیه
- ادّعاهای اشراف مکّه، درباره ناشناخته بودن دعوتهای توحیدی پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- توصیه اشراف صدر اسلام به پایداری بر عبادت بتها
- تهدید اشراف مکّه به عذاب الهی از سوی خداوند+۲ آیه
- اشراف صدر اسلام، متّهمکننده پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)به دروغپردازی+۱ آیه
- روحیّه اشرافیگری، باعث حسادت و تعجّب سران قریش از نزول قران بر فردی یتیم و تهیدست+۲ آیه
- پافشاری سران مشرک عصر بعثت بر بتپرستی+۲ آیه
- مبارزه پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) با بتپرستی+۵ آیه
- باور مشرکان به الوهیّت بتهایشان+۴ آیه
- دعوت اشراف مکّه از مشرکان به پایداری بر بتهای خویش+۱ آیه
- اشراف قریش، مانع رسالت تبلیغی پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۵ آیه
- پافشاری مشرکان عصر بعثت، بر مَرام بتپرستی+۹ آیه
- منافع مادّی و سلطهگری اشراف، منشا تعصّب انان به معبودانباطل و مخالفت با ایین پیامبران+۳ آیه
- تقلید کورکورانه، مانع پذیرش توحید+۴ آیه
- تقلید از گذشتگان، موجب شرکورزی به خدا+۳ آیه
- کفرورزی به رسالت انبیا، اثر تقلید از نیاکان+۱۰ آیه
- پیروی کورکورانه از نیاکان، مایه محرومیّت از رشد فکری و درک معارف الهی+۸ آیه
- تقلید کورکورانه اقوام گذشته از نیاکان خود، علّت مخالفت با دعوت انبیا+۸ آیه
- تقلید از نیاکان، باعث اصرار و بقای اشراف صدر اسلام بر شرک خود+۱ آیه
- تعجّب و شگفتی مشرکان، از الوهیّت خدای یکتا، در برابر معبودهای خود+۱ آیه
- مقاومت و جبههگیری مشرکان، در مقابل توحید+۸ آیه
- اعتقاد به معبود یگانه در برابر معبودهای متعدّد، شگفتاور و ناشناخته برای مشرکان+۲ آیه
- مانع شدن اشراف کافر، از گرایش مردم به توحید+۲ آیه
- تقلید کورکورانه از نیاکان، مانع پذیرش پیام توحید+۴ آیه
- تهدید اشراف صدر اسلام به عذاب الهی، از سوی خداوند+۲ آیه
- مشرکان، مورد تهدید خداوند به عذاب+۳ آیه
- پافشاری مردم عصر جاهلیّت، بر مرام بتپرستی+۹ آیه
- نفی خدایان متعدّد و انحصار الوهیّت در خدایی واحد از جانب محمّد(صلی الله علیه واله)، مورد سؤال انکاری و مایه تعجّب برای مشرکان کافر+۱ آیه
- نفی خدایان متعدّد و انحصار الوهیّت در خدایی واحد از جانب محمّد(صلی الله علیه واله)، مورد سؤال انکاری و مایه تعجّب برای مشرکان کافر+۲ آیه
- نفی خدایان متعدّد و انحصار الوهیّت در خدایی واحد، از جانب محمّد(صلی الله علیه واله)، مورد سؤال انکاری و تعجّبی مشرکان از ان حضرت+۲ آیه
- نزول قران بر محمّد(صلی الله علیه واله) از میان مشرکان، مورد پرسش انکاری انان از ان حضرت+۳ آیه
- اصرار اشراف و کافران بر شرکورزی خویش+۵ آیه
- باور مشرکان به الوهیّت بتها، در کنار خدا+۱ آیه
- تقلید کورکورانه از پدران، موجب شرکورزی به خدا+۷ آیه
- همسویی احزاب مشرک، در تکذیب پیامبران+۱ آیه
- مقاومت مشرکان، در برابر توحید+۱۰ آیه
- مشرکان، مورد تهدید خداوند به کیفر و عذاب+۳ آیه
- دعوت سران شرک از مشرکان، برای رها نکردن معبودهای خود و پایداری بر پرستش انها+۱ آیه
- دعوت مشرکان از هم کیشان خود، برای پایداری بر شرک خویش+۳ آیه
- نقش سردمداران شرک، در گمراهی و انحراف پیروان خود+۱ آیه
- شک و تردید مشرکان مکّه، در حقّانیّت نزول قران+۲ آیه
- توصیه سران مشرک، مبنی بر پایداری در شرک خویش
- صبر مشرکان بر شرک خویش، درپی دارنده عذاب الهی+۱ آیه
- باور مشرکان به الوهیّت و معبود بودن بتهای شان+۵ آیه
- مشرکان، مستحقّ کیفر و عذاب خداوندی+۵ آیه
- لجاجت سران شرک بر معبودان خویش+۱ آیه
- شک و تردید اشراف مشرک مکّه در وحیانیّت قران، موجب تهدید انان از سوی خداوند به عذاب+۲ آیه
- شک و تردید در اصل نزول وحی و الهی بودن قران، موجب مقابله سران کفر و شرک با پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
- تقلید کورکورانه از نیاکان، مانع شناخت حقایق+۴ آیه
- دعوت اشراف مکّه از مشرکان به شکیبایی بر بت و پرستش ان
- صبر بر بت پرستی، امری شایسته از دید اشراف بت پرستان
- تعدّد معبودان باطل مشرکان+۵ آیه
- رواج ایین شرک و بت پرستی، در میان عرب عصر بعثت+۲ آیه
- روحیّه اشرافی گری، باعث حسادت و تعجب سران قریش، از نزول قران بر فردی مثل خودشان+۲ آیه
- تعجّب سران قریش از نزول قران، بر فردی یتیم و تهیدست+۲ آیه
- اشراف قریش، تشویق کننده قوم به استقامت و صبر، در ایین بت پرستی+۱ آیه
- اشراف قریش، مورد تهدید خداوند، به چشیدن عذاب الهی+۲ آیه
- متّهم کردن پیامبر(صلی الله علیه واله) به دروغگویی، از جانب سران قریش+۱ آیه
- ساحر خواندن پیامبر(صلی الله علیه واله) از جانب اشراف قریش+۱ آیه
- قریش، مردمی بت پرست+۶ آیه
- اشراف قریش، تشویق کننده انان (قریش) به ادامه بت پرستی+۱ آیه
- شگفتی کافران قریش از امدن فردی (محمّد(صلی الله علیه واله)) از جنس خودشان برای انذار ایشان+۱ آیه
- تهدید شدن اشراف قریش به عذاب الهی، به سبب شک و تردید انان در حقّانیّت قران+۱ آیه
- شک و تردید اشراف قریش نسبت به حقانیت قران+۲ آیه
- شک و تردید اشراف قریش در حقانیت قران، موجب تهدید شدن انان از جانب خداوند به عذاب+۱ آیه
- اعتقاد قریش به خدایان متعدّد+۲ آیه
- منطق ارتجاعی، سبب بقای کافران بر کفر خود+۹ آیه
- تقلید کورکورانه از نیاکان، عامل کفرورزی+۳ آیه
- تفکّر ارتجاعی کافران عصر بعثت، مایه رویگردانی از قران و دعوت پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
- تقلید کورکورانه کافران، از گذشتگان خود+۱۰ آیه
- تکبّر کافران در معاشرت با دیگران+۴ آیه
- اشراف مکّه، مردمی لجوج و حقناپذیر+۳ آیه
- تنها نزول عذاب ناگهانی، پایانبخش لجاجت و حقستیزی اشراف مکّه
- متّهم شدن پیامبر صلی الله علیه و اله به دروغپردازی، از سوی اشراف+۱ آیه
- نقش سران کفر و شرک، در رهبری مبارزه با محمّد صلی الله علیه و اله
- مبارزه پیامبر صلی الله علیه و اله با بتپرستی و شرک+۷ آیه