آیه ۸۴ سوره طه

سوره طه، آیه ۸۴ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۷

قَالَ هُمْ أُولاَءِ عَلَى أَثَرِي وَ عَجِلْتُ إِلَيْكَ رَبِ لِتَرْضَى

عرض کرد: «پروردگارا! آنان در پی منند؛ و من به سوی تو شتاب کردم، تا از من خشنود شوی!»

معنی کلمات و عبارات
«عَلَی أَثَرِی»: به دنبال من. نزدیک به من و پا به پای من.
نزول
نکات آیه
۱ - موسى(ع)، سبقت گرفتن خود بر قومش در آمدن به میقات را، به جهت اطمینان به قومش در پیروى از او و طى مسیر تا میقات دانست. «قال هم أُوْلاء على أثرى » «أُوْلا» اسم اشاره به بعید است و «أثر» به معناى علامت باقى مانده از هر چیزى است. از همین رو به جاى پا نیز «اثر» گفته مى شود. «أثر» به معناى اتباع و دنباله روى نیز آمده است. (مقاییس اللغة). مفاد آیه بالا این است که آنان همان جماعت اند که بر نشانه پاى من به سوى میقات روان اند و یا این که به دنبال من در حال آمدن به میقات هستند. ۲ - ورود موسى(ع) به میقات، اندکى پیش از ورود قومش به آن مکان بود. «و ما أعجلک ... قال هم أُوْلاء على أثرى » مورد اشاره قرارگرفتن همراهان موسى از سوى آن حضرت، نشان مى دهد که آنان در چشم انداز موسى(ع) بودند و براى رسیدن به میقات، زمان زیادى لازم نداشتند. بنابراین بین ورود موسى(ع) به میقات و ورود قوم او، چندان فاصله اى نبوده است. ۳ - قوم موسى، با فاصله زمانى کوتاهى، به دنبال موسى(ع) و رد پاى او به سوى میقات روانه شدند. «و ما أعجلک ... قال هم أُوْلاء على أثرى » ۴ - موسى(ع)، حضور پیش از موعد خود و جلوتر از دیگران را در میقات موجب جلب رضایت خداوند مى پنداشت. «و ما أعجلک ... و عجلت إلیک ربّ لترضى » ۵ - شوق موسى(ع) به ملاقات و گفت وگوى با پروردگار و جلب رضایت او، موجب شتاب وى در آمدن به میقات بود. «و عجلت إلیک ربّ لترضى » ۶ - شتاب در کار خیر و تعجیل در وفاى به وعده، موجب جلب رضایت خدا است. «و ما أعجلک ... و عجلت إلیک ربّ لترضى » هر چند که موسى(ع) به جهت جدا شدن از مردم، مورد پرس و جوى خداوند قرار گرفت; ولى هدف او از این تعجیل، مورد نقد قرار نگرفته است; یعنى، تسریع در وفاى به وعده و حضور در میقات، به خودى خود، کار مطلوبى بوده است. ۷ - عبادت، موجب جلب رضایت الهى است. «عجلت إلیک ربّ لترضى » ۸ - خوبى هرکار، علاوه بر صدور آن به نیت خیر، در گرو هماهنگى آن با سایر خواسته ها و دستورات خداوند است. «و ما أعجلک ... و عجلت إلیک ربّ لترضى » با وجود آن که موسى(ع) در تعجیل خود، نیت خیر داشته است; ولى بازخواست شدن او دال براین مطلب است که صرف داشتن نیت خیر، براى برترى یافتن عمل کافى نیست; بلکه باید با ادله دیگر آن عمل را سنجید. اگر در تعارض نبود، آن گاه بدان اقدام کرد. ۹ - پیامبران، در تشخیص موارد رضایت خداوند، نیازمند راهنمایى و هدایت او هستند. «و ما أعجلک ... عجلت إلیک ربّ لترضى » ۱۱ - ربوبیت خداوند، مقتضى پاداش به دارندگان نیت خیر و سبقت گیرندگان در کار نیک «و عجلت إلیک ربّ لترضى» ۱۲ - همراه بودن با هم سفران در مسافرت، و جدا نشدن از آنان در مسیر، از آداب سفر است. «و ما أعجلک ... قال هم أُوْلاء على أثرى»
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۴)
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۲ آیه
  • ربوبیّت خداوند، مقتضی تلاش ادمی برای جلب خشنودی او+۲ آیه
  • یاد ربوبیّت خدا، از اداب سخن گفتن با او
  • گفتگوی خدا با موسی(علیه السلام)، در پیشی گرفتن بر قوم خود و امدن به میقات+۱ آیه
  • ذکر ربوبیّت خداوند، از اداب دعا
  • رضای خدا، موجب شتاب موسی(علیه السلام) به میقات، قبل از قوم خویش+۱ آیه
  • تلاش موسی(علیه السلام)، برای جلب رضای خدا+۱ آیه
  • شوق موسی(علیه السلام) به لقای الهی، زمینه ساز رضای خداوند در نظر ان حضرت
  • موسی(علیه السلام)، طالب رضای خدا+۱ آیه
  • سؤال عتاب امیز خداوند از موسی(علیه السلام) در باره علت سبقت گرفتن او بر قومش برای رفتن به میقات+۱ آیه
  • سؤال عتاب امیز خداوند از موسی(علیه السلام) درباره علت سبقت گرفتن او بر قومش، در رفتن به میقات+۱ آیه
  • جلب رضایت خداوند، زمینه عجله موسی(علیه السلام)برای زودتر رفتن به میقات+۱ آیه
  • پرسش خداوند از موسی(علیه السلام) درباره علّت تعجیل وی از امدن به کوه طور جهت میقات+۱ آیه
  • شوق موسی(علیه السلام) در گفتگو با خداوند و جلب رضایت او، موجب تعجیل وی در امدن به میقات+۱ آیه
  • رضایت پروردگار، معیار ارزش کار
  • پرسش خدا از موسی علیه السلام درباره پیشی گرفتن بر قوم خود و شتاب در امدن به میقات+۱ آیه
  • تعجیل موسی علیه السلام نسبت به قوم خود، در رسیدن به میقات+۱ آیه
  • پرسش خدا از موسی علیه السلام درباره علّت تعجیل وی از امدن به کوه طور و میقات+۱ آیه
  • شوق موسی علیه السلام در گفتگو با خدا و جلب رضایت او، موجب تعجیل وی در امدن به میقات+۱ آیه
  • شتاب موسی علیه السلام برای عبادت و مناجات با خدا در طور+۱ آیه
  • مناجات موسی علیه السلام با خدا در وادی طور+۳ آیه
  • عجله موسی علیه السلام برای رفتن به طور و میعادگاه الهی+۲ آیه
  • تنهایی و جدایی موسی علیه السلام از بنیاسراییل، در میعادگاه طور+۱ آیه
  • تعجیل در وفای به وعده، موجب جلب رضایت خدا+۲ آیه
واژه‌ها