سوره کهف(الكهف)، آیه ۶۸ · جزء ۱۵ · صفحه ۳۰۱
وَكَيْفَ تَصْبِرُ عَلَىٰ مَا لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْرًا
و چگونه میتوانی در برابر چیزی که از رموزش آگاه نیستی شکیبا باشی؟!
معنی کلمات و عبارات
«خُبْراً»: آگاهی. شناخت. دانش. تمییز است.
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- موسى(ع) از اسرار نهفته در زندگى و عملکرد خضر(ع) و زوایاى آن، اطلاع دقیقى نداشت. «و کیف تصبر على ما لم تحط به خبرًا»
«إحاطة» (مصدر «لم تحط») یعنى: «به چیزى احاطه و وقوف کامل یافتن» و در آیه مورد بحث، با توجه به کلمه «خبراً» - که به معناى «علماً» و تمییز براى نسبت احاطه است - مراد، احاطه کامل علمى است.
۲- خضر(ع) بى اطلاعى موسى از زوایاى کردار وى را، دلیل ناتوانى موسى از تحمّل عملکرد وى دانست. «إنّک لن تستطیع ... و کیف تصبر على ما لم تحط به خبرًا»
۳- اَعمال خضر(ع)، داراى ظاهرى غیرمتعارف و زوایایى ناشناخته، حتى براى فردى مانند موسى(ع) بود. «و کیف تصبر على ما لم تحط به خبرًا»
۴- ناشکیبایى و بى صبرى انسان در برابر بسیارى از مسائل، ناشى از جهل وى به اسرار و حقیقت امر است. «و کیف تصبر على ما لم تحط به خبرًا»
۵- آگاهى و شناخت، زمینه ساز صبر و شکیبایى است. «و کیف تصبر على ما لم تحط به خبرًا»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
دلایل عجز موسیعوامل عجلهبینش خضرشگفتی عمل خضرراز عمل خضرمحدوده علم موسیزمینه صبرقصه خضرآثار جهلآثار علمقصه موسی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۵)
- کمال ادب و متانت موسی(علیه السلام) در برابر معلّم خویش (خضر)+۳ آیه
- جهل به راز حوادث پیش امده، از عوامل ناشکیبایی و اعتراض+۷ آیه
- پیشگویی خضر(علیه السلام) از دشوار بودن صبر برای موسی(علیه السلام) در برابر کارهای او+۱ آیه
- رفتارهای خضر(علیه السلام)، غیر قابل تحمّل برای موسی(علیه السلام)+۴ آیه
- اثبات راستگویی خضر(علیه السلام) و درستی پیش بینی او، از شکیبا نبودن موسی(علیه السلام) بر اقدامات وی+۷ آیه
- کارهای خضر(علیه السلام)، دارای اسرار و مصالح نهفته+۱۵ آیه
- سؤال مکرّر و تقریری خضر(علیه السلام) از موسی(علیه السلام)درباره ناتوانی و بی صبری وی در برابر کارهای اسرارامیز او+۶ آیه
- اگاهی و شناخت در امور، زمینه ساز صبر و شکیبایی
- عدم اگاهی موسی(علیه السلام) از راز کارهای خضر(علیه السلام)علّت بی صبری او+۴ آیه
- تاکید و پیش گویی خضر از ناشکیبایی موسی(علیه السلام) و تعهد او به خضر(علیه السلام)مبنی بر پیشه کردن صبر در برابر کارها و تعالیم او+۳ آیه
- صابران، گروهی شایسته و والا مقام در نظر موسی(علیه السلام)+۳ آیه
- ممکن بودن فراگیری علوم و اسرار برای انسانهای صبور از دیدگاه موسی(علیه السلام)+۳ آیه
- اگاهی و شناخت از فلسفه حوادث پیش امده زمینه ساز شکیبایی
- مشروط بودن تعلّم و یادگیری به صبر و شکیبایی+۳ آیه
- ناتوانی موسی(علیه السلام)، در همراهی خضر(علیه السلام)+۹ آیه
- بی اطّلاعی موسی(علیه السلام) از کارهای خضر(علیه السلام)، دلیل ناتوانی او در تحمّل عملکرد وی
- نداشتن احاطه علمی، زمینه شتابزدگی و عجله در کارها
- سؤال عجولانه و اعتراض گونه موسی(علیه السلام) از کارهای شگفت خضر(علیه السلام)+۱۰ آیه
- خضر(علیه السلام)، خواهان تعجیل نکردن موسی(علیه السلام)در کارهای خویش+۲ آیه
- اگاهی و شناخت، زمینه ساز صبر و شکیبایی+۳ آیه
- علم موسی(علیه السلام)، محدود و قابل افزایش+۱ آیه
- توجّه انسان به مشیّت الهی، مایه وفای به عهد و مانع وی از پیمان شکنی+۴ آیه
- تعهّد موسی(علیه السلام) به خضر(علیه السلام) مبنی بر شکیبا بودن در برابر کارهای او+۵ آیه
- توجّه به مشیّت الهی، تضمینی برای اجرای تعهّدات+۴ آیه
- عدم اگاهی موسی علیه السلام از راز کارهای خضر علیه السلام، علت بیصبری او+۲ آیه