سوره عبس، آیه ۱۲ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۸۵
معنی کلمات و عبارات
«ذَکَرَهُ»: از قرآن پند و اندرز گرفت. ضمیر (هُ) به قرآن برمیگردد که مشارٌالیه آیات است. بعضیها آن را به خدا برمیگردانند. در این صورت معنی چنین است: هرکه خواهد خدا را یاد کند و به یاد او باشد.
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - تنها کسانى توان فراگیرى معارف قرآن و به خاطر سپردن آن را دارند که طالب آن بوده و یادگیرى آن را بر خود تحریم نکرده باشند. «فمن شاء ذکره»
«ذکر» یعنى شناختى که در ذهن حاضر باشد(بر گرفته از مفردات راغب). و ضمیر مفعولى در «ذکره» به «تذکرة» بازمى گردد. مذکر بودن آن که آخر آیات را هماهنگ ساخته به این اعتبار است که «تذکرة» و «ذکر» به یک معناست.
۲ - آشنایى با معارف قرآن، امرى ضرورى و مورد ترغیب از سوى خداوند «فمن شاء ذکره»
۳ - ابن ام مکتوم، خواهان فراگیرى معارف قرآن بود. «فمن شاء ذکره»
آیه شریفه تلویحاً حاضران مجلس پیامبر(ص) را به دو دسته تقسیم مى کند و - به قرینه آیات پیشین - عبارت «من شاء» به ابن ام مکتوم نظر دارد.
۴ - اشراف حاضر در مجلس پیامبر(ص) در ماجراى ابن ام مکتوم، بر اثر بى رغبتى خود، از آموختن و به خاطر سپردن معارف قرآن محروم بودند. «فمن شاء ذکره»
۵ - انسان، در انتخاب دین، داراى اختیار تکوینى است. «فمن شاء ذکره»
۶ - همه انسان ها، استعداد شناخت معارف قرآن را دارند. «فمن شاء ذکره»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۴۲ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱۱–۱۶ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱۱–۱۶ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱۱–۱۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۲۳ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیات ۱۱–۱۲
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار علاقه به قرآنآزادی در دیناشراف در مجلس محمدتشویق به تعلیم قرآنخواسته های عبدالله بن ام مکتومزمینه حفظ قرآنمحرومان از تعلیم دینمحرومیت اشراف صدر اسلاماهمیت تعلیم قرآنزمینه تعلیم دینزمینه تعلیم قرآنتعلیم قرآناستعداد انسان هاقصه عبدالله بن ام مکتومتشویقهای خدااختیار انسانتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۶)
- اختیار و توانایی انسان بر پندگیری از قران+۳ آیه
- تربیت و رهنمون ساختن انسانها به خدا به وسیله تذکار، و یاداوری از روشهای تربیتی قران+۹ آیه
- برخورداری همه انسانها، از حق ازادی عقیده+۵ آیه
- اختیار و توانایی انسان، بر عبرت اموزی از قران+۳ آیه
- هدایت پیامبران و کتب اسمانی، عامل یاداوری و بیداری فطرت انسانها+۵ آیه
- هماهنگی معارف و تعالیم قران، با فطرت انسانها+۶ آیه
- قران، کتاب تذکره و یاداوری+۶ آیه
- تذکره بودن قران، راهی برای پند پذیری و یاداوری انسان+۱ آیه
- تربیت و رهنمون ساختن انسانها به خدا، به وسیله تذکار و یاداوری از روشهای تربیتی قران+۷ آیه
- مصونیّت قران از هرگونه باطل و تحریف+۷ آیه
- تعالیم و معارف قران، زمینه ای برای تذکر و عبرت+۶ آیه
- سفیران الهی، و واسطه های نزول قران، فرشتگانی ارجمند و نیکو کردار+۵ آیه
- قران، دارای عظمت و کرامت، در پیشگاه خدا+۷ آیه
- ملایکه، واسطه در القای ایات الهی و ابلاغ وحی+۳ آیه
- تاثیر پذیری از مواعظ قران، مشروط به اراده و خواست انسانها+۵ آیه
- انسانها مختار در قبول یا ردّ موعظه+۵ آیه