آیه ۴۰ سوره غافر

سوره غافر، آیه ۴۰ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۷۱

مَنْ عَمِلَ سَيِّئَةً فَلاَ يُجْزَى إِلاَّ مِثْلَهَا وَ مَنْ عَمِلَ صَالِحاً مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولٰئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ يُرْزَقُونَ فِيهَا بِغَيْرِ حِسَابٍ

هر کس بدی کند، جز بمانند آن کیفر داده نمی‌شود؛ ولی هر کس کار شایسته‌ای انجام دهد -خواه مرد یا زن- در حالی که مؤمن باشد آنها وارد بهشت می‌شوند و در آن روزی بی‌حسابی به آنها داده خواهد شد.

معنی کلمات و عبارات
«بِغَیْرِ حِسَابٍ»: (نگا: آل‌عمران / ، نور / ، ص / ، زمر / ).
نزول

سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - جزا و کیفر الهى در قیامت، عادلانه و متناسب با رفتار زشت انسان است. «من عمل سیّئة فلایجزى إلاّ مثلها» مقصود از مجازات به مثل، عادلانه بودن جزاى الهى و متناسب بودن آن با رفتار انسان ها است. ۲ - عمل و نوع رفتار آدمى، معیار کیفر و جزاى اخروى او است. «من عمل سیّئة فلایجزى إلاّ مثلها» ۳ - زنان و مردان مؤمن نیک کردار، اهل بهشت اند. «من عمل صلحًا من ذکر أو أُنثى و هو مؤمن فأُولئک یدخلون الجنّة» ۴ - زنان و مردان مؤمن نیک کردار، برخوردار از روزى ها و نعمت هاى بى اندازه و بسیار در بهشت «و من عمل صلحًا ... فأُولئک یدخلون الجنّة یرزقون فیها بغیر حساب» ۵ - پاداش ها و نعمت هاى زنان و مردان مؤمن نیک کردار در بهشت، بیشتر از استحقاق و افزون تر از اقتضاى رفتار آنان است. «و من عمل صلحًا ... یرزقون فیها بغیر حساب» بدون حساب و بى اندازه بودن پاداش مؤمنان، در مقابل گناه کاران - که تنها به میزان گناهشان مجازات خواهند شد - گویاى حقیقت یاد شده است. ۶ - ایمان، شرط بارورى عمل صالح «و من عمل صلحًا من ذکر أو أُنثى و هو مؤمن» «و هو مؤمن» حال براى «مَنْ» و بیانگر شرط اعتبار و ارزشمندى عمل است. ۷ - توأم بودن ایمان و عمل صالح، موجب ورود به بهشت مى شود (نه یکى از آنها به تنهایى) «و من عمل صلحًا من ذکر أو أُنثى و هو مؤمن فأُولئک یدخلون الجنّة» ۸ - برابرى زن و مرد، در بهره مند شدن از پاداش هاى اخروى و نعمت هاى بهشتى «و من عمل صلحًا من ذکر أو أُنثى و هو مؤمن فأُولئک یدخلون الجنّة یرزقون فیها بغیر حساب» ۹ - برابرى ارزش کارها و رفتار زنان و مردان «و من عمل صلحًا من ذکر أو أُنثى و هو مؤمن فأُولئک یدخلون الجنّة یرزقون فیها بغیر حساب» ۱۰ - خداوند با کافران بدکردار در قیامت، بر مبناى عدل و با مؤمنان نیک کردار براساس فضل و لطف خویش برخورد خواهد کرد. «من عمل سیّئة فلایجزى إلاّ مثلها و من عمل صلحًا ... و هو مؤمن ... یرزقون فیها بغیر حساب» برداشت یاد شده از آن جا است که مجازات گناه کاران، تنها به میزان گناه آنان است; ولى پاداش مؤمنان نیک کردار، بى شمار و افزون بر استحقاق آنان مى باشد. ۱۱ - نعمت ها و روزى هاى بهشت، فراوان و بى شمار است. «یدخلون الجنّة یرزقون فیها بغیر حساب» ۱۲ - مؤمن آل فرعون، مردم را به دل نبستن به دنیا، آخرت خواهى، ترک رفتار زشت و انجام عمل صالح توأم با ایمان، ترغیب مى کرد. «یقوم إنّما هذه الحیوة الدنیا متع ... من عمل سیّئة ... و من عمل صلحًا ... یرزقون فیها بغیر حساب» گفته هاى مؤمن آل فرعون با مردم و فرعونیان، در مقام دعوت و تبلیغ بود; چنان که آیه بعد (مالى أدعوکم إلى النجاة ...) تأییدکننده همین مطلب است. ۱۳ - دل نبستن به دنیا، آخرت خواهى، ترک رفتار زشت و نیک کردارى، بخشى از اهداف ادیان الهى «إنّما هذه الحیوة الدنیا متع ... من عمل سیّئة ... و من عمل صلحًا ... یرزقون فیها بغیر حساب» ۱۴ - ترک رفتار زشت و انجام عمل صالح، نتیجه درک صحیح از زندگى دنیایى و حیات اخروى «إنّما هذه الحیوة الدنیا متع ... من عمل سیّئة ... و من عمل صلحًا ... فأُولئک یدخلون الجنّة یرزقون فیها بغیر حساب» برداشت یاد شده به خاطر این نکته است که مؤمن آل فرعون، در آغاز حقیقت دنیا و آخرت را به مردم شناساند آن گاه از آنان خواست تا رفتار زشت را رها کرده و به عمل صالح روى آورند. ۱۵ - رهایى از وابستگى به دنیا، آخرت خواهى، ترک رفتار زشت و انجام عمل صالح، از نشانه هاى دستیابى به راه درست در زندگى «اتّبعون أهدکم سبیل الرشاد ... إنّما هذه الحیوة الدنیا متع ... من عمل سیّئة ... و من عمل صلحًا» برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که یادشدن مسأله زندگانى دنیا و آخرت، ترک رفتار زشت و انجام عمل صالح - پس از طرح مسأله هدایت به راه درست زندگى - مى تواند به عنوان مصداق و مظهر این هدایت باشد.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۶ - «عن أبى عبداللّه(ع) قال: ...إذا عرفت الحقّ فاعمل ما شئت من خیر یقبل منک، انّ اللّه عزّوجلّ یقول: «من عمل صالحاً من ذکر أو أُنثى و هو مؤمن فأُولئک یدخلون الجنّة یرزقون فیها بغیرحساب»...; [منبع: معانى الأخبار، ص ۳۸۸، ح ۲۶; نورالثقلین، ج ۴، ص ۵۲۰، ح ۴۹.] از امام صادق(ع) روایت شده که فرمود: ...هرگاه حق را شناختى پس هر عمل خیرى که مى خواهى انجام بده که خدا از تو قبول مى کند. خداوند عزّوجلّ مى فرماید: «من عمل صالحاً من ذکر أو أُنثى و هو مؤمن فأُولئک یدخلون الجنّة یرزقون فیها بغیرحساب»...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

آثار بینش صحیحارزش عمل زنارزش عمل مرداهمیت ترک عمل ناپسندتشویق به آخرت طلبیتشویق به ترک عمل ناپسندروزی اخروی زنان صالحروزی اخروی مردان مؤمنفضایل اخروی زنان صالحفضایل اخروی مردان صالحملاک قبول عمل صالحنشانه های بینش صحیحنعمتهای اخروی زنان مؤمننعمتهای اخروی مردان صالحوفور نعمت اخروی صالحانوفور نعمت اخروی مؤمنانپاداش اخروی زنان صالحپاداش اخروی زنان مؤمنپاداش اخروی مردان صالحپاداش اخروی مردان مؤمنپاداش زنان صالحپاداش مردان صالحزمینه ترک عمل ناپسندتشویق به زهدشرایط قبول عمل صالحپاداش زنان مؤمنپاداش مردان مؤمنتشویقهای مؤمن آل فرعوناهمیت زهداهمیت آخرت طلبیملاک پاداش اخرویاهداف ادیان آسمانیوفور نعمتهای بهشتتشویق به ایمانملاک کیفر اخرویتشویق به عمل صالحصالحان در بهشتملاک ارزش عملعدالت در کیفرپاداش اخروی مؤمنانکیفر اخروی کافراناهمیت عمل صالحتساوی زن و مردمشمولان فضل خدازمینه عمل صالحمؤمنان در بهشتایمان و عمل صالحویژگیهای بهشتعدالت خداتناسب کیفر با گناهآثار اخروی عملموجبات بهشتکیفرهای خداآثار عمل صالحآثار ایمان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۲)
  • هشدارها و پندهای مؤمن الفرعون به فرعونیان+۳ آیه
  • ایمان و عمل صالح، دارای رابطه محکم با یکدیگر+۸ آیه
  • باغ بهشت، دارای درختانی به هم پیچیده+۲ آیه
  • باغ بهشت، دارای درختانی به هم پیچیده+۲ آیه
  • مؤمنان صالح، بهرهمند از بهشت الهی+۳ آیه
  • بهرهمندی مؤمنان، از رزق و روزی در بهشت+۹ آیه
  • نعمتها و روزیهای فراوان و بیشمار بهشت
  • ایمان، از عوامل و اسباب نیل به بهشت+۸ آیه
  • عمل صالح، از عوامل و اسباب نیل به بهشت+۸ آیه
  • نعمتها و روزیهای فراوان و بیشمار بهشت
  • تساوی مردان و زنان مؤمن، در برخورداری از ثواب الهی+۷ آیه
  • ایمان، موجب برخورداری از پاداشهای اخرتی+۱۶ آیه
  • عمل صالح، عامل بهرهمندی از ثواب الهی+۱۴ آیه
  • بهرهمندی نیکوکاران از بهشت و نعمتهای ان، بدون حسابرسی
  • روزی مردان و زنان صالح و مؤمن در بهشت، بدون پیامد و حسابرسی
  • ورود به بهشت و بهره مندی از روزی بی حساب، پاداش صالحان
  • تساوی مردان و زنان مؤمن صالح، در برخورداری از روزی فراوان در بهشت
  • بهره مندی مؤمنان از رزق الهی، در بهشت+۸ آیه
  • ایمان، زمینه برخورداری از رزق الهی+۹ آیه
  • اجرای عمل صالح، زمینه ساز برخورداری از روزی خدا+۷ آیه
  • خداوند، فراهم اورنده رزق و روزی انسانها+۳ آیه
  • مؤمنان، بهره مند از رفاه و اسایش در بهشت+۸ آیه
  • زنان شایسته و دارای عمل صالح، برخوردار از پاداش خداوند+۷ آیه
  • تساوی مردان و زنان مؤمن، در برخورداری از ثواب الهی+۷ آیه
  • شجاعت تحسین برانگیز مؤمن ال فرعون، هنگام تبلیغ و دفاع از موسی(علیه السلام)، با هشدارهای کوبنده به فرعون و فرعونیان+۳ آیه
  • عدالت خداوند، در کیفر نمودن گناهکاران+۳ آیه
  • داوری خداوند در قیامت نسبت به عذاب بندگانش براساس عدل و داد+۲ آیه
  • وجود نوعی تناسب بین گناه و عذاب در نظام مجازات الهی
  • عادلانه بودن عذاب در قیامت+۲ آیه
  • کیفر انسانهای بدکار، بازتاب و نتیجه اعمال خود انها+۳ آیه
  • عمل صالح، مایه بهره مندی از رزق بهشتی در اخرت+۳ آیه
  • عملکرد بد و گناه، درپی دارنده کیفری همانند ان+۲ آیه
  • مکر و توطیه، از مصادیق گناه+۲ آیه
  • اجرای کارهای شایسته، زمینه ثنا و ستایش+۵ آیه
  • عمل و نوع رفتار ادمی، معیار کیفر اخرتی، نه جنسیت مرد و یا زن بودن او
  • برابری مرد با زن، در بهرهمند شدن از پاداشهای اخرتی و نعمتهای بهشتی
  • ایمان و عمل صالح، شرط ورود به بهشت، نه جنسیت مرد یا زن
  • مرد و زن، مساوی در کسب پاداش، به واسطه انجام دادن اعمال نیک+۳ آیه
  • تناسب کیفر الهی با کارهای زشت ادمی و افزون بودن پاداش بر اعمال، و تساوی زن و مرد در این جهت، در بینش مؤمن الفرعون
  • موعظه و خیرخواهی مؤمن الفرعون نسبت به قوم خویش+۳ آیه
  • بهرهمندی مؤمنان از رزق الهی، در بهشت+۸ آیه
  • مؤمنان، بهرهمند از اسایش در بهشت+۸ آیه
واژه‌ها