آیه ۴۷ سوره غافر

سوره غافر، آیه ۴۷ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۷۲

وَ إِذْ يَتَحَاجُّونَ فِي النَّارِ فَيَقُولُ الضُّعَفَاءُ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعاً فَهَلْ أَنْتُمْ مُغْنُونَ عَنَّا نَصِيباً مِنَ النَّارِ

به خاطر بیاور هنگامی را که در آتش دوزخ با هم محاجّه می‌کنند؛ ضعیفان به مستکبران می‌گویند: «ما پیرو شما بودیم، آیا شما (امروز) سهمی از آتش را بجای ما پذیرا می‌شوید؟!»

معنی کلمات و عبارات
«یَتَحَآجُّونَ»: کشمکش می‌کنند. سخنان پرخاشگرانه می‌گویند. بگو مگو می‌کنند. «الضُّعَفَآءُ»: مراد پیروان و مقلّدان دنیوی است. «ألَّذِینَ اسْتَکْبَرُوا»: مراد رؤساء و سردمداران دنیوی است. «مُغْنُونَ عَنَّا»: (نگا: ابراهیم / ).
نزول

سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - وجود اختلاف میان مستضعفان و مستکبران، در آتش دوزخ و اقدام آنان به احتجاج و دلیل آوردن «و إذ یتحاجّون فى النار فیقول الضعفؤا للذین استکبروا» ۲ - پدیدآمدن اختلاف میان مستضعفان و مستکبران، در آتش دوزخ و احتجاج و دلیل آوردن هر یک از آنان، حادثه اى شایسته یاد و یادآورى «و إذ یتحاجّون فى النار فیقول الضعفؤا للذین استکبروا» «إذ» متعلق به فعل محذوف (أذکر) مى باشد. ۳ - دوزخیان، در عین سوختن دائمى در آتش، حیات داشته و بر تکلم کردن تواناهستند. «و إذ یتحاجّون فى النار فیقول الضعفؤا للذین استکبروا» ۴ - وجود دو قشر ضعیف و توانمند، در جامعه فرعون و حاکمیت نظام طبقاتى بر آن جامعه «و إذ یتحاجّون فى النار فیقول الضعفؤا للذین استکبروا» ۵ - اعتراف مستضعفان در آتش دورخ، به پیروى کامل خویش از مستکبران در دنیا «فیقول الضعفؤا للذین استکبروا إنّا کنّا لکم تبعًا» آمدن «تبعاً» (به صورت مصدر) مفید مبالغه است; یعنى، تابعیت محض و پیروى کامل. ۶ - پیروى کورکورانه از مستکبران و منحرفان، موجب گرفتارى به آتش دوزخ است. «و إذ یتحاجّون فى النار فیقول الضعفؤا للذین استکبروا إنّا کنّا لکم تبعًا» ۷ - استکبار و به استضعاف کشیدن جامعه، موجب گرفتارى در آتش دوزخ است. «و إذ یتحاجّون فى النار فیقول الضعفؤا للذین استکبروا إنّا کنّا لکم تبعًا» ۸ - استمداد بى ثمر مستضعفان از رهبران مستکبر خود در دوزخ، براى کاستن بخشى از عذاب آنان (آتش) به پاس پیروى شان از آنها در دنیا «إنّا کنّا لکم تبعًا فهل أنتم مغنون عنّا نصیبًا من النار» ۹ - پیدایش دو قشر مستضعف و مستکبر و حاکمیت نظام طبقاتى، از ویژگى هاى جامعه کفر و شرک پیشه «تدعوننى لأکفر باللّه و أشرک به ... فیقول الضعفؤا للذین استکبروا إنّا کنّا لکم تبعًا» ۱۰ - مبارزه پیامبران و ادیان توحیدى با نظام طبقاتى و پدیده استضعاف و استکبار در جامعه «و یقوم ما لى أدعوکم إلى النجوة ... فیقول الضعفؤا للذین استکبروا إنّا کنّا لکم تبعًا»
تفسیر (۱۰)
روایات و احادیث

۱۱ - «عن أمیرالمؤمنین(ع): ... قال تعالى «و إذ یتحاجّون فى النار فیقول الضعفاء للذین استکبروا ...» أفتدرون الإستکبار ما هو؟ هو ترک الطاعة لمن أمروا بطاعته و الترفع على من ندبوا إلى متابعته...; [منبع: بحارالانوار، ج ۹۴، ص ۱۱۶، ح ۸.] از امیرالمؤمنین(ع) روایت شده: ... خداى تعالى فرمود: «...فیقول الضعفاء للذین استکبروا ...». آیا شما مى دانید استکبار چیست؟ استکبار ترک اطاعت کسى است که مأمور به پیروى از آنان شده اند و برترى جویى بر کسى است که به پیروى از او دعوت شده اند...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۶)
  • محاجّه مستضعفان و مستکبران الفرعون با یکدیگر در جهنّم+۱ آیه
  • استکبار الفرعون، سبب گرفتاری انان به اتش دوزخ+۱ آیه
  • محاجّه ضعیفان الفرعون با رییسان مستکبر خود در دوزخ+۲ آیه
  • استمداد بیثمر مستضعفان الفرعون از رهبران مستکبر خود در دوزخ+۱ آیه
  • اعتراف مستضعفان الفرعون در دوزخ به پیروی کامل خود از مستکبران در دنیا+۱ آیه
  • محاجّه ضعیفان با مستکبران الفرعون در دوزخ+۲ آیه
  • اعتراف مستکبران الفرعون به اشتراک انها با ضعیفان در کیفر و عذاب الهی+۲ آیه
  • اظهار ناتوانی مستکبران الفرعون در دوزخ از براوردن درخواست پیروان خود+۲ آیه
  • احتجاج برخی از جهنّمیان برای اثبات بیگناهی خود، به تقصیر رهبرانشان+۲ آیه
  • احتجاج مستضعفان با مستکبران در قیامت برای دفع عذاب از خود، به پیروی از انان در دنیا+۱ آیه
  • احتجاج مستکبران با مستضعفان در قیامت به یکسان بودن هر دو در دوزخ+۱ آیه
  • خداوند، حسابرس و داور نهایی اختلافها و منازعات مستکبران و مستضعفان در قیامت+۱ آیه
  • استکبار مستکبران در دنیا، از عوامل استضعاف و پیروی مستضعفان از انان+۴ آیه
  • پیروی مستضعفان از مستکبران، موجب گرفتاری انان به عذاب الهی در قیامت+۳ آیه
  • اعتراف مستضعفان در دوزخ، به پیروی خود از مستکبران در دنیا+۱ آیه
  • پاسخ مستکبران به درخواست مستضعفان، مبنی بر گرفتار بودن هر دو گروه در دوزخ+۱ آیه
  • درخواست و استمداد مستضعفان دوزخی از رهبران مستکبر خود، مبنی بر کاستن اندکی از عذاب خدا درباره انان+۱ آیه
  • درگیری مستضعفان با مستکبران در جهنّم
  • استکبار، از اسباب عذاب الهی+۵ آیه
  • ابتلای مستکبران به کیفر و عذاب الهی در قیامت و جهنّم+۳ آیه
  • برتریطلبی گروهی از فرعونیان، در دنیا، باعث عذاب شدن انان در دوزخ+۲ آیه
  • اقرار مستکبران به تغییرناپذیر بودن حکم الهی درباره عذاب انان و پیروانشان، در قیامت+۱ آیه
  • احتجاج جهنّمیان، برای اثبات بیگناهی خود، به اغواگری رهبرانشان+۲ آیه
  • ردّ احتجاج جهنّمیان از سوی رهبرانشان، و یکسان بودن عذاب هر دو+۴ آیه
  • درخواست مستضعفان جهنمی از مستکبران، برای برداشتن بخشی از عذاب جهنّم از انان و بینتیجه بودن ان+۱ آیه
  • جهنّم، جایگاه رهبران باطل و گمراهکننده+۴ آیه
  • مستضعفان کافر و پیرو مستکبران، در اتش دوزخ+۲ آیه
  • استکبار در برابر حق، موجب گرفتاری به اتش جهنّم+۳ آیه
  • نار (اتش) از نامهای جهنّم+۴ آیه
  • حرمت استکبار، در برابر حق+۱ آیه
  • حرمت استکبار و تکبّرورزی، در برابر حق+۳ آیه
  • قیامت، روز داوری خداوند، بین مستکبران و مستضعفان+۱ آیه
  • پرسش مستضعفان دوزخی از رهبران مستکبر خود، برای پذیرش سهمی از اتش دوزخ و عذاب انان
  • امدن پیامبران برای هدایت انسانها در دنیا، سؤال تقریری و توبیخی نگهبانان دوزخ، از جهنمیان معترض و متخاصم+۱ آیه
  • پرسش مستضعفان دوزخی از رهبران مستکبر خود، برای پذیرش سهمی از اتش دوزخ و عذاب انان
  • امدن پیامبران برای هدایت انسانها در دنیا، سؤال تقریری و توبیخی نگهبانان دوزخ، از جهنّمیان معترض و متخاصم+۱ آیه
  • پیدایش دو گروه مستضعف و مستکبر، و حاکمیّت نظام طبقاتی، در جوامع شرک پیشه+۳ آیه
  • اظهار ناتوانی مستکبران ال فرعون در دوزخ، از براوردن درخواست پیروان خود+۲ آیه
  • اعتراف مستکبران به اشتراک خود با مستضعفان پیرو، در کیفر و عذاب الهی+۱ آیه
  • درک ناتوانی مستکبران از تخفیف در عذاب از سوی مستضعفان پیرو انان+۱ آیه
  • درخواست مستضعفان از مستکبران برای تقبّل و برعهده گرفتن عذاب دوزخ از انان+۱ آیه
  • پیروی مستضعفان از مستکبران، موجب گرفتاری انان به عذاب الهی در قیامت+۳ آیه
  • ورود مستکبران و مستضعفان پیرو انان به جهنّم، حکم و قضای حتمی الهی+۱ آیه
  • داوری نهایی خداوند، درباره گریزناپذیری کافران از عذاب جهنّم+۱ آیه
  • گفتگو و مجادله کافران مستکبر با کفرپیشگان مستضعف، در قیامت+۲ آیه
  • مشاجره و درگیری لفظی عوام کافران با رهبران مستکبر خود، در قیامت+۲ آیه
واژه‌ها